ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Pentagon’un Operasyonel Test ve Değerlendirme Direktörü Ofisi (DOT&E) personelinin yarısından fazlasını işten çıkarma kararı, çeşitli kaynaklara göre, ofisin Trump yönetiminin 175 milyar dolarlık Altın Kubbe füze savunma projesi için test denetimi sağlama planlarına ilişkin endişelerden kaynaklandı.
Çarşamba günü yayınlanan bir muhtırada Bakan Hegseth, 94 kişilik DOT&E ofisinin sivil, askeri personel ve bir üst düzey yöneticiden oluşan personelini 46’ya düşürme planlarını duyurdu. Muhtıra ayrıca ofise verilen tüm müteahhit desteğine son verdi.
Karara Tepkiler ve Gerekçeler
Karar, Senato Silahlı Hizmetler Komitesi Üst Düzey Üyesi Jack Reed (D-RI) de dahil olmak üzere bazı Kongre Demokratları arasında endişelere yol açtı. Reed, bu hareketi “pervasız ve zarar verici” olarak nitelendirerek, “Personel sayısı iskelet bir ekibe ve sınırlı yüklenici desteğine düşürüldüğünde, DOT&E kritik askeri programlar için yeterli denetimi sağlayamayabilir ve operasyonel hazırlığı ve vergi mükelleflerinin parasını riske atabilir” dedi. Reed, bu tür politik olarak motive edilmiş müdahalelerin bağımsız denetimi zayıflatacağını ve savaşçıları ve halkı test edilmemiş, potansiyel olarak kusurlu sistemlere karşı daha savunmasız bırakacağını ekledi.
Bakan Hegseth ise yeniden yapılanmanın Pentagon’un “Önce Amerika” stratejisine bağlı olduğunu ve ofis içinde “gereksiz, yasal olmayan işlevler” belirleyen bir iç incelemeyle desteklendiğini savundu. Analizin, personel azaltmanın yılda 300 milyon dolardan fazla tasarruf sağlayabileceğini de belirtti.
Altın Kubbe Projesi ve Denetim Gerginliği
Ancak karara aşina olan ve isimlerinin verilmesini istemeyen birden fazla kaynak, Defense News’e, Bakan’ın yazısında anlattığı senaryodan daha karmaşık koşulların olduğunu söyledi. Kaynaklar, askeri hizmetler ile ofis arasında süregelen gerginliklere işaret ederken, son gerilimin DOT&E’nin Altın Kubbe projesini “denetim listesine” ekleme kararına ilişkin üst düzey yöneticiler arasında yaşanan hayal kırıklığı olduğunu belirtti. Bir kaynak bu durumu “mükemmel bir fırtına” olarak nitelendirdi.
DOT&E ofisi, Kongre tarafından büyük savunma satın alma programlarının bağımsız denetimini sağlamak için kurulmuş bir birimdir. Liderlerinin, toplam araştırma ve geliştirme maliyeti 525 milyon doları (2020 doları) aşan veya tedarik maliyeti 3 milyar doları aşması beklenen tüm Savunma Bakanlığı programları için test planlarını onaylamaları ve sonuçları raporlamaları yasa gereği zorunludur.
DOT&E denetimi altındaki çalışmaların listesi şu anda F-35 Ortak Taarruz Uçağı, Ordunun Uzun Menzilli Hipersonik Silahı ve Donanmanın Aegis modernizasyon programı da dahil olmak üzere 250’den fazla programı içeriyor. Ofisin bir gözetmen olarak rolü, önerilerinin bazen askeri hizmet liderleri ve büyük savunma yüklenicileri arasında popüler olmaması anlamına gelirken, titiz doğrulamasının amacı departmanın hizmet üyelerini tehlikeye atabilecek hatalı sistemler kullanmasını önlemektir.
Kaynaklar, Altın Kubbe’nin önümüzdeki üç yıl içinde 175 milyar dolar olarak tahmin edilen maliyeti ve karmaşıklığı nedeniyle DOT&E denetimi için açık bir aday olduğunu belirtti. Ancak DOT&E’nin Geçici Müdürü Raymond O’Toole’un üst düzey yöneticilere Golden Dome’u listeye eklemeyi planladığını bildirmesi, alışılmadık düzeyde bir incelemeye maruz kaldı. Yetkililer, ofisin katılımının programı yavaşlatacağından ve maliyetini artıracağından endişe ediyordu ve bu endişelerini Beyaz Saray’a kadar ilettiler. Bir kaynak, bu ekstra ilginin Başkan Donald Trump’ın programa olan ilgisinden kaynaklandığını ve ofisin programın “Bay Trump için başarılı olması gerektiği” yönünde bilgilendirildiğini belirtti.
Trump’ın “Altın Kubbe” Vizyonu
Altın Kubbe, Başkan Trump’ın ikinci döneminin başlarında imza savunma projesi haline geldi. 27 Ocak tarihli bir yazıda, Pentagon’a bir dizi füze tehdidini tespit etmek, izlemek ve yenmek için yer ve uzay tabanlı önleyiciler ve sensörlerden oluşan katmanlı bir ağ için bir plan taslağı hazırlamasını emretti. Trump, başlangıçta projeye İsrail’in aynı adı taşıyan füze savunma sisteminden esinlenerek “Amerika için Demir Kubbe” adını vermişti. Daha sonra projeyi “Altın Kubbe” olarak yeniden markaladı, bu da “Amerika’da altın çağ” vizyonuna ve belki de değerli metale olan tutkusuna bir göndermeydi.
Geçtiğimiz hafta Oval Ofis’te Hegseth ve Uzay Kuvvetleri’nden üst düzey bir generalin de katıldığı toplantıda Trump, ABD’nin altınla kaplı bir haritasını gösteren çok sayıda görselin yanı sıra, Pentagon’un görev süresinin sonundan önce “şimdiye kadar inşa edilmiş en iyi sistemi” teslim edeceğini söyledi. Savunma yetkilileri ve dış uzmanlar arasında ABD’nin füze savunma mimarisine daha odaklı yatırım yapılması gerektiği konusunda geniş bir fikir birliği olsa da Trump’ın takvimi ve maliyet projeksiyonları konusunda soru işaretleri oluştu.
Projenin gerçek detayları henüz netleşmediğinden, bazıları Altın Kubbe’nin en büyük teknolojik asansörlerinin uygulanabilir olup olmadığını ve uzun vadeli maliyetine değip değmeyeceğini sorguluyor. American Enterprise Institute analisti Todd Harrison, “175 milyar dolarlık rakamı çok fazla yorumlamamamız gerektiğini düşünüyorum çünkü hiçbir ayrıntı veya uyarı sağlanmadı,” dedi. “Nelerin dahil edildiğini, nelerin dahil edilmediğini ve tahminin zaman çerçevesini gösteren bir şeyi kağıt üzerinde görmek istiyorum.”
Bu haftaki DOT&E kesintileri, ofisin Savunma Bakanlığı’nın tüm önemli programlarını, özellikle de Golden Dome’u denetlemek için yeterli kaynağa sahip olmayacağı endişesini beraberinde getiriyor. Ofise yakın bir kaynak, “büyük ölçüde azaltılan” personel sayısının, Pentagon’un ofisin denetim listesini küçültmesinin önüne geçebileceğini ileri sürdü. Azaltılmış test denetimi Golden Dome’un daha hızlı hareket etmesini sağlayabilir, ancak kaynaklar bu kadar yüksek riskli hedeflere sahip bir programın incelemeden kaçmasının endişe verici olacağını belirtti. Bir başka kaynak, “Her türlü karşı önlemle birlikte yüzlerce savaş başlığı, siber saldırılar gelecekti,” dedi. “Bu genellikle bir programın ve bir hizmet test ofisinin tüm bunları organize edebilmesinin kapsamının ötesindedir.”
