26 Mayıs 2025’te Bingazi’de düzenlenen askeri geçit töreni, Libya Ulusal Ordusu’nun (LNA) askeri kapasitesinde önemli bir değişime işaret etti. Törende, LNA’nın Rusya’dan tedarik ettiği BM-30 Smerch 300 mm çok namlulu roketatar sistemleri (ÇNRA) ilk kez kamuoyuna sergilendi. Bu sergileme, 2014 yılında silahlı gruplara karşı başlatılan El-Kerame Harekâtı’nın 11. yıldönümünü kutlamakla kalmayıp, aynı zamanda Libya’daki askeri dengeler ve Rusya’nın bölgedeki artan etkisi hakkında da önemli sinyaller verdi.
BM-30 Smerch: Menzil ve Tahrip Gücünün Yeni Tanımı
Sovyetler Birliği tarafından 1980’lerde geliştirilen BM-30 Smerch sistemi, mobil ve ağır bir topçu platformu olarak dikkat çekiyor. MAZ-543M 8×8 kamyon şasisi üzerine monte edilen bu sistem, her biri 300 mm çapında olan 12 roketi yalnızca 38 saniyede fırlatabiliyor. Menziline bağlı olarak 90 kilometreye kadar hedefleri vurabilme kapasitesine sahip olan Smerch, geniş bir alanı etkili bir şekilde vurabilme yeteneğiyle öne çıkıyor.
Smerch’in sahada hedefe özel esnek mühimmat kullanımı, onu özellikle etkili kılan bir başka özellik. Sistem, yüksek patlayıcı parçacık etkili, termobarik, tanksavar mühimmatlar ve personel karşıtı mühimmatlarla donatılabilme imkanı sunuyor. Bu çeşitlilik, LNA’ya farklı tehdit senaryolarına göre adaptasyon kabiliyeti sağlıyor.
Modern varyantlarının komuta araçları, ikmal kamyonları, otomatik hedefleme sistemleri ve uydu navigasyon altyapısı ile entegre çalışabildiği iddia ediliyor. Bu entegrasyon, sistemin yüksek hassasiyet ve düşük tepki süresi sağlayarak operasyonel etkinliğini artırıyor. Army Recognition tarafından yapılan haberde belirtildiği üzere, LNA’nın hâlihazırda kullandığı 122 mm Grad sistemlerinin menzil ve tahrip gücü açısından çok ötesine geçen Smerch’in Libya içindeki güç dengelerini yeniden şekillendirebileceği düşünülüyor. Özellikle merkezi ve doğu Libya’da konuşlandırıldığı bildirilen bu sistemler, LNA’ya karşı güçlere temas öncesinde vurucu avantaj sağlama kapasitesi kazandırabilecek.
Rusya’nın Libya’daki Artan Nüfuzu ve Politik Yansımalar
Smerch sistemlerinin LNA envanterine dahil edilmesi, Rusya’nın Libya’daki artan askeri nüfuzunun somut bir göstergesi. Suriye’deki askeri varlığını azaltan Moskova’nın, S-300 ve S-400 hava savunma sistemleri de dahil olmak üzere birçok gelişmiş unsuru Libya’ya kaydırmış olması dikkat çekiyor. Ayrıca, MiG-29 ve Su-24 savaş uçakları gibi hava unsurlarının da Rus paralı askerler tarafından işletildiği belirtiliyor.
Libya’da bulunan Brak el-Şatti, El-Cufra ve El-Hadim gibi hava üsleri, şu anda Afrika genelinde yürütülen Rus askeri operasyonlarının lojistik üsleri haline gelmiş durumda. Bu durum, Rusya’nın Libya’yı sadece yerel bir askeri varlık alanı olarak değil, aynı zamanda daha geniş bir bölgesel etki alanı için bir sıçrama tahtası olarak gördüğüne işaret ediyor.
Wagner’in yerini alan Rusya Savunma Bakanlığı’na bağlı “Afrika Kolordusu”nun Libya’daki operasyonel derinliğini daha da artırdığı iddia ediliyor. Bu birliklerde görev yapan Rus personel sayısının 2.000’i aştığı tahmin ediliyor. Bu tür askeri yığılmalar ve Rusya’nın bölgedeki stratejik hamleleri, Libya’nın geleceği ve bölgesel istikrar açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Uluslararası toplumun bu gelişmeleri yakından takip etmesi ve olası jeopolitik etkilerini değerlendirmesi büyük önem taşıyor.
