Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e, ABD öncülüğündeki barış çabalarında önemli bir adım olarak, Perşembe günü Türkiye’de şahsen görüşme çağrısında bulundu. Bu çağrı, her iki taraf arasında hafta sonu süren öneri alışverişinin son adımı olarak değerlendiriliyor.
Zelenski, Pazartesi gününden itibaren Rusya ile bir ateşkes sağlanmasını umduğunu belirtirken, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna’nın Rusya’nın son teklifini kabul etmesi yönündeki ısrarının ardından, Putin’i Türkiye’de “şahsen” bekleyeceğini söyledi. Ukrayna ve Avrupa müttefikleri, müzakerelere başlamadan önce Rusya’nın Pazartesi gününden itibaren koşulsuz 30 günlük bir ateşkesi kabul etmesini talep etmişti, ancak Moskova bu teklifi reddederek doğrudan müzakere çağrısında bulundu.
Zelenski’nin Türkiye’deki varlığını Pazartesi günkü ateşkese bağlayıp bağlamadığı net değilken, Kremlin’den Putin’in bu çağrıya yanıt verip vermeyeceğine dair henüz bir açıklama gelmedi. 2022’de, savaşın ilk aylarında Zelenski, Putin ile defalarca kişisel görüşme çağrısında bulunmuş ancak bu çağrılar reddedilmiş ve sonunda Zelenski, Putin ile müzakerelerin imkansız hale geldiğini ilan etmişti.
Zelenski, Pazar günü X platformunda yaptığı açıklamada, “Diplomasi için gerekli temeli sağlamak için yarından itibaren tam ve kalıcı bir ateşkes bekliyoruz. Öldürmeleri uzatmanın bir anlamı yok. Ve ben Perşembe günü (Türkiye’de) Putin’i bekleyeceğim. Şahsen. Umarım bu sefer Ruslar bahane aramazlar,” ifadelerini kullandı.
Trump ise Pazar günü erken saatlerde sosyal medyada yaptığı paylaşımda, Ukrayna’nın Putin’in barış görüşmeleri teklifini “DERHAL” kabul etmesi gerektiğini belirtti. Trump, “En azından bir anlaşmanın mümkün olup olmadığını belirleyebilecekler ve eğer mümkün değilse, Avrupa liderleri ve ABD her şeyin nerede olduğunu bilecek ve buna göre ilerleyebilecek!” diye yazdı ve “TOPLANTIYI HEMEN YAPIN!!!” çağrısında bulundu.
Ateşkes Talebi ve Batı’nın Tutumu
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Polonya Başbakanı Donald Tusk, Cumartesi günü Kiev’de Zelenski ile bir araya gelerek Pazartesi gününden itibaren 30 günlük bir ateşkes için koordineli bir çağrıda bulundu. Bu plan hem Avrupa Birliği’nden hem de Trump’tan destek aldı. Liderler, Putin’in teklifi kabul etmemesi halinde Rusya’ya daha sert yaptırımlar uygulanacağı sözünü verdi.
Putin ise dün gece medyaya yaptığı açıklamada teklifi reddederek, Perşembe günü Ukrayna ile İstanbul’da doğrudan görüşmelerin “ön koşulsuz” olarak yeniden başlatılmasını önerdi. Putin, Perşembe günü yapılacak görüşmelerin Zelenski ve kendisini şahsen kapsayıp kapsamayacağını belirtmedi. Görüşmeler sırasında bir ateşkesin sağlanabileceğini söyleyen Putin, Kremlin’in Ukrayna’nın yeniden silahlanmasına ve silahlı kuvvetlerine daha fazla adam göndermesine olanak sağlayacak bir ateşkes yerine “kalıcı bir barışa” yol açacak bir ateşkese ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
Zelenski, Pazar sabahı X’te yaptığı açıklamada, Putin’in bu teklifinin “Rusların nihayet savaşı sona erdirmeyi düşünmeye başladığının olumlu bir işareti” olduğunu söyledi, ancak öncelikle ateşkes konusunda ısrar etti. Putin ve Zelenski yalnızca bir kez, 2019’da bir araya gelmişti. Savaşın başlarında Rus lideriyle yüz yüze görüşme yönündeki defalarca başarısız çağrıların ardından ve Kremlin’in Eylül 2022’de Ukrayna’nın dört bölgesini yasadışı olarak ilhak etme kararının ardından Zelenski, Putin ile müzakerelerin imkansız hale geldiğini ilan eden bir kararname çıkarmıştı.
Macron, Pazar günü yaptığı açıklamada, Putin’in Ukrayna ile doğrudan müzakere teklifinin “ilk adım olduğunu, ancak yeterli olmadığını” söyledi ve Batı’nın Moskova’nın niyetlerine yönelik şüpheci tutumunun sürdüğünü belirtti. Fransız medyasına göre Macron, Polonya-Ukrayna sınırında gazetecilere yaptığı açıklamada, “Koşulsuz bir ateşkes müzakerelerden önce gelmez” dedi ve Putin’in “bir çıkış yolu aradığını, ancak yine de zaman kazanmak istediğini” sözlerine ekledi.
Türkiye’nin Arabuluculuk Rolü ve Sonraki Adımlar
Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, Pazar günü Rus devlet televizyonunda yayınlanan yorumlarında, Putin’in önerisini “çok ciddi” olarak nitelendirerek, “çatışmanın temel nedenlerini” ortadan kaldırmayı amaçladığını ve “barışçıl bir çözüm bulma yönünde gerçek bir niyeti teyit ettiğini” söyledi.
Trump, Moskova’nın teklifine doğrudan değinmeden, Putin’in geceki açıklamalarından birkaç saat sonra sosyal medyada paylaştığı mesajda, “Rusya ve Ukrayna için potansiyel olarak harika bir gün!” ifadesini kullandı. Trump, “Umarım bu hiç bitmeyen ‘kan banyosu’ sona ererken kurtarılacak yüz binlerce hayatı düşünün,” diye yazdı ve “Bunun gerçekleşmesini sağlamak için her iki tarafla da çalışmaya devam edeceğim. ABD, bunun yerine Yeniden İnşa ve Ticarete odaklanmak istiyor. BÜYÜK bir hafta yaklaşıyor!” diye ekledi.
ABD Başkanı, Pazar günü yaptığı bir diğer paylaşımda, Ukrayna’nın Putin’in “Perşembe günü Türkiye’de bir araya gelerek KAN BALONU’na olası bir son vermek için müzakere etme” teklifini kabul etmesi gerektiğini söyledi. Ancak, “Ukrayna’nın Putin ile bir anlaşma yapacağından şüphe etmeye başladığını” da sözlerine ekledi.
Kremlin’den yapılan açıklamaya göre Putin, Pazar günü Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la görüştü ve Erdoğan da görüşmelere ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu dile getirdi. Kremlin’den telefon görüşmesine ilişkin yapılan açıklamada, Erdoğan’ın “Rusya’nın önerisini tam olarak desteklediği” ve görüşmeler için bir platform sağlamaya ve görüşmelerin düzenlenmesinde yardımcı olmaya hazır olduğu belirtildi. Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Ofisi’nden yapılan açıklamaya göre, Erdoğan Pazar günü Macron’la yaptığı ayrı bir telefon görüşmesinde, savaşı sona erdirme çabalarında “tarihi bir dönüm noktasına” ulaşıldığını söyledi.
Zelenskiy, Pazar günü yaptığı video konferansta yaptığı konuşmada, pazartesi günü ateşkesin sağlanmasını beklediğini ve Rusya’dan bu konuda “net bir yanıt” beklediğini söyledi. Zelenski, cumartesi günü Putin’in pazartesi günü varılan ateşkese uymaması halinde Rusya’ya karşı sert yaptırımlar uygulayacaklarına dair söz veren Batılı müttefiklerinin tepkisini de beklediğini söyledi. “Putin ateşkesi reddederse ortaklarımızdan Rusya’ya karşı yaptırımları güçlendirmeye hazır olduklarını defalarca duyduk. Göreceğiz” dedi ve Perşembe günü Türkiye’de olacağını yineledi. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, The Associated Press’in yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Bu arada, Rusya’nın üç günlük aranın sona ermesinin ardından Pazar günü erken saatlerde Ukrayna’da toplu İHA saldırılarına yeniden başlaması, barış umutlarının gölgesinde devam eden gerilimi gözler önüne serdi. Ukrayna hava kuvvetleri, Rusya’nın altı farklı yönden 108 saldırı ve simülatör drone fırlattığını açıkladı. 60 drone düşürülürken, 41 simülatör drone’un Ukrayna’nın karşı önlemleri sayesinde hedeflerine ulaşamadığı belirtildi. Rusya Savunma Bakanlığı ise Pazar günü Ukrayna’yı Moskova’nın ilan ettiği üç günlük ateşkesi 14.000’den fazla kez “ihlal etmekle” suçladı. 8-10 Mayıs ateşkesini kabul etmeyen Ukrayna, Rusya’yı kendi ateşkesini ihlal etmekle de suçlarken, Ukrayna dışişleri bakanı bu iddiaları saçmalık olarak nitelendirdi. Ayrıca, Rus bir yetkili Pazar akşamı Ukrayna güçlerini Rusya’nın Ukrayna sınırındaki Kursk bölgesindeki bir kasabaya füze saldırısı düzenlemekle suçladı. Geçici Vali Alexander Khinshtein, saldırının Ukrayna sınırının doğusundaki Rylsk kasabasında bir otele “ciddi hasar verdiğini” ve üç kişiyi yaraladığını söyledi. Tüm bu gelişmeler, Türkiye’nin arabuluculuk çabaları ve Zelenski’nin görüşme çağrısının belirsizliğini koruduğu hassas bir döneme işaret ediyor.
