İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Çin Dışişleri Bakanlığı, bölgedeki barış ve istikrarı tehdit eden bu tür eylemlere güçlü bir şekilde karşı olduklarını duyurdu. İsrail’in İran’daki nükleer tesislere düzenlediği saldırılar, Pekin yönetiminin bölgede artan gerilimle ilgili endişesini yüksek sesle dile getirmesine neden oldu.
Çin: “İran’ın Egemenliğini İhlal Eden Eylemlere Karşıyız”
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, yaptığı açıklamada İsrail’in eylemlerini sert bir dille eleştirdi. Jian, “İsrail’in İran’ın egemenliğini, güvenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal eden eylemlerine karşıyız” ifadelerini kullandı. Bölgedeki ani gerilimin kimsenin çıkarına olmadığını vurgulayan Jian, “Çin, ilgili tüm tarafları daha fazla tırmanışa yol açacak adımlardan kaçınmaya ve bölgesel barış ile istikrarı teşvik edecek yönde hareket etmeye çağırıyor” dedi.
Pekin’den Arabuluculuk Sinyali ve Diplomatik Çabalar
Pekin yönetimi, çatışmanın daha da büyümesini engellemek amacıyla diplomatik çabalarını sürdüreceğini açıkça ifade etti. Sözcü Jian, “Çin, gerilimin azaltılmasına yardımcı olmak için yapıcı bir rol oynamaya hazırdır” diyerek ara buluculuk sinyali verdi. Bu açıklama, Çin’in Ortadoğu’daki diplomatik etkisini artırma ve bölgesel sorunlarda aktif rol oynama arzusunun bir göstergesi olarak yorumlandı.
Yaptırımlara Karşı Duruş ve Bölgesel Etki
Çin, uzun süredir ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarına da defalarca karşı çıkmış bir ülke. Pekin, 2023 yılında İran ile Suudi Arabistan arasında diplomatik yakınlaşmanın sağlanmasına aracılık ederek Ortadoğu’daki diplomatik etkisini önemli ölçüde artırmıştı.
Geçtiğimiz günlerde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) İran’ın nükleer yükümlülüklerini yerine getirmediği yönündeki karar tasarısı oylamasında da Çin’in tutumu dikkat çekti. Çin, Rusya ve Burkina Faso ile birlikte “hayır” oyu vererek, Ajans’ın İran’a yönelik 20 yıl sonra aldığı ilk resmi kararına karşı durdu.
Tek Seçenek Siyasi ve Diplomatik Yol
Çin’in Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) nezdindeki Daimî Temsilcisi Büyükelçi Li Song, İran’ın nükleer programına ilişkin sorunun çözümünde siyasi ve diplomatik yolun tek geçerli seçenek olduğunu vurguladı. Li Song, uluslararası toplumun önceliğinin karşılıklı saygıya dayalı siyasi ve diplomatik temasları teşvik etmek olması gerektiğini belirtti. Yaptırım politikalarından ve güç kullanma tehditlerinden kaçınılması çağrısında bulunan Li, tüm tarafların Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) temelinde yeni bir uzlaşıya varmak üzere birlikte hareket etmesi gerektiğini ifade etti.
Li ayrıca, ilgili tüm tarafların meşru güvenlik kaygılarını dikkate alan kapsayıcı ve dengeli bir çözüm bulunabilmesi için diyalog ve müzakerelerin teşvik edilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.
Diplomasiye Öncelik Çağrısı
Mart ayında Çin, İran ve Rus yetkililerle nükleer program konusunda üçlü görüşmelere ev sahipliği yapmıştı. Bu görüşmelerde ortak mesaj, “baskı ve tehditlere değil, diplomasiye öncelik verilmesi” yönündeydi. Nisan ayında ise Çin Dışişleri Bakanı, İranlı mevkidaşına “güç kullanımı ve tek taraflı yaptırımlara karşı olduklarını” ifade etmişti. Çin’in bu tutarlı duruşu, Ortadoğu’daki gerilimin düşürülmesi ve diplomatik yollarla çözüm bulunması yönündeki kararlılığını bir kez daha ortaya koyuyor.
