Havacılık dünyasında altıncı nesil savaş uçağı geliştirme yarışları hız kazanırken, Avrupa’nın iddialı projesi Global Combat Air Programme (GCAP) ile Amerika’nın yeni hizmete giren F-47‘sinin gelecekteki rolü tartışma konusu oldu. Avrupalı bir yetkili, bu iki uçağın birbirine rakip olmaktan ziyade, müttefik savaş uçakları sisteminin entegre bir parçası olabileceğini belirtti.
GCAP ve F-47: Birlikte Çalışabilirlik Vurgusu
İngiliz-Japon-İtalyan ortaklığıyla yürütülen GCAP programında yer alan İtalyan Hava Kuvvetleri Generali Giandomenico Taricco, konuya ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Taricco, “F-47 esas olarak bir ABD savaş uçağı olacak ve GCAP’ye rakip olmayacak” diyerek iki projenin farklı bir amaca hizmet edeceğini ima etti. Altıncı nesil GCAP programını yürüten hükümetler arası kuruluş GIGO’da ticari ve kurumsal direktör olarak görev yapan Taricco, asıl hedeflerinin bu iki uçağın birlikte çalışabilmesi olduğunu vurguladı: “İstediğimiz şey, GCAP’ın F-47 ile birlikte çalışabilmesi, onları entegre bir sistemin iki unsuru haline getirmek.” Bu açıklama, NATO ve müttefik kuvvetler arasında tam entegrasyon ve birlikte çalışabilirliğin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösteriyor.
ABD, altıncı nesil savaş uçağı pazarına giriş sinyalini geçtiğimiz Mart ayında, dönemin Başkanı Donald Trump’ın Boeing’in F-47’yi geliştireceğini ve bu uçağın on yılın sonuna doğru sahaya sürülebileceğini söylemesiyle vermişti. Bu durum, 2035’ten önce teslim edilmesi beklenmeyen GCAP uçağına göre Amerikan şirketine bir zaman avantajı sağlayabilir.
Japonya’nın Endişeleri ve Hızlandırma Talebi
Japonya’nın, uçaktaki teknolojiye ortak olabilmek adına GCAP programına katıldığı biliniyor; zira eşdeğer bir ABD jetiyle bu düzeyde bir teknoloji paylaşımı mümkün olmayacaktı. Ancak, Japonya’nın komşusu Çin’in planlanan altıncı nesil J-50 gibi gelişmiş savaş uçaklarıyla hava sahasını tehdit etmesi nedeniyle, GCAP’yi geliştirmek için gereken zamandan memnun olmadığına dair giderek artan raporlar bulunuyor.
Reuters’ın geçtiğimiz ay bildirdiğine göre, Japonya’nın GCAP’ın planlanan 2035 hizmete giriş tarihine ulaşıp ulaşamayacağından şüphe duyduğu ve boşluğu doldurmak için daha fazla F-35 siparişi vermeyi düşündüğü ifade edilmişti. General Taricco, bu endişeleri doğrulayarak, İtalya ve İngiltere’nin de GCAP’ın programa uygun şekilde yürütülmesi ve hatta programın kısaltılması konusunda Japonya ile aynı acil durum hissiyatını paylaştığını belirtti. Taricco, “Japonlar programı hızlandırmak konusunda son derece istekliler ve biz de haklıyız,” dedi ve “Hepimiz aciliyeti paylaşıyoruz ve herkes baskı yapıyor” sözleriyle ortak bir iradenin olduğunu ifade etti.
GCAP’ın Yapılanması ve Gelecek Planları
Daha önce ABD Gulfstream sensör jetleri de dahil olmak üzere İtalyan Hava Kuvvetleri satın alımlarında çalışmış olan General Taricco, programda üç hükümet müşterisini bir araya getiren İngiltere merkezli GCAP Uluslararası Hükümet Örgütü’nün (GIGO) iki direktöründen biri. Kendisine program ve teknik direktör olarak İngiliz eski hava mareşali Phil Brooker eşlik ediyor. Her iki isim de, geçen yıl kurum kurulduğunda üç yıllığına atanan Japonya’nın CEO’su Oka Masami’ye rapor veriyor.
Aynı zamanda, Japonya’nın Mitsubishi Heavy Industries (MHI) ve Japon Havacılık ve Uzay Şirketleri Derneği (JAIEC) tarafından ortaklaşa finanse edilen, BAE Systems, İtalya’nın Leonardo ve Japonya’nın JAIEC şirketlerinin yer aldığı bir endüstriyel ortak girişim de duyuruldu. Taricco, bu ortak girişimin “birkaç hafta içinde” faaliyete geçeceğini ve Londra yakınlarındaki Reading’deki Green Park’ta GIGO ile aynı binada yer alacağını söyledi. Taricco’nun tahminine göre, ortak girişimle GIGO’nun toplam personel sayısı 12-15 ay içinde bine yaklaşacak.
GIGO’nun ortak girişimle ilk uluslararası sözleşmeyi 2025 yılı sonuna kadar imzalayacağını belirten Taricco, ardından GIGO’nun muhtemelen “2026 yılı sonu veya 2027 yılı başında” ortak girişimle bir tasarım ve geliştirme sözleşmesi imzalayacağını ifade etti.
Planlamacıların, savaş uçağının insansız hava araçlarıyla birlikte görev yapmasını öngördüklerini belirten Taricco, ancak insansız platformlar üzerindeki çalışmaların hala ulusal bir yetki olduğunu ve ortak girişim tarafından yürütülen çalışmalara insansız platformların dahil edilmesine ilişkin bir takvim belirlenmediğini de ekledi.
İhracatın “iş birliği programının temel bir parçası” olduğunu vurgulayan Taricco, Suudi Arabistan gibi yeni ortaklar getirmek için görüşmelerin ulusal hükümet düzeyinde yürütüldüğünü söyledi. Taricco, “Şu anda GIGO’nun olası ortaklarla doğrudan teması yok” açıklamasını yaparak, potansiyel yeni ortakların programa dahil edilme sürecine ilişkin bilgi verdi.
Bu gelişmeler, altıncı nesil savaş uçağı programlarının karmaşıklığını ve uluslararası iş birliklerinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. GCAP ve F-47 gibi projelerin sadece teknik üstünlük değil, aynı zamanda stratejik ortaklıklar ve zamanlama açısından da kritik bir rekabet içinde olduğu görülüyor.
