ABD basınında yer alan iddialara göre, İranlı yetkililer İsrail’in saldırısının bu kadar erken bir tarihte gerçekleşmesini beklemiyordu. Hatta Devrim Muhafızları’nın Hava ve Uzay Birimi Komutanı Emir Ali Hacızade’nin, üst düzey askeri personeliyle birlikte Tahran’da bir araya geldiği askeri üste düzenlenen saldırıda hayatını kaybettiği ileri sürüldü. Bu durum, İran’ın istihbarat ve savunma zaaflarına ilişkin önemli soruları gündeme getirdi.
Nükleer Görüşmeler Öncesi Yanılgı
İsrail’in İran’ın nükleer ve askeri tesislerine yönelik saldırılarının ardından İran’ın misilleme saldırıları başlatmasıyla karşılıklı gerilim devam ederken, ABD basınına yansıyan haberler, İran’ın büyük bir “yanlış hesap” yaptığına işaret ediyor. The New York Times (NYT) gazetesinin “Yetkililer İran’ın yaptığı yanlış hesabın İsrail’in saldırılarının bilançosunu artırdığını söylüyor” başlıklı haberine göre, İran’ın üst düzey liderleri, İsrail’in saldırısının pazar günü ABD ile İran arasında gerçekleşmesi planlanan nükleer görüşmelerinden önce gerçekleşmeyeceğini düşünüyordu.
Konu hakkında bilgi veren altı İranlı yetkili ve iki İran Devrim Muhafızları Ordusu mensubunun anlatımlarına dayandırılan haberde, İran’ın üst düzey liderlerinin, nükleer görüşmelerin başarısız olması halinde bile İsrail’in saldırısının bir haftadan uzun bir süre sonra gerçekleşmesini beklediği belirtildi. Ancak haberde, “Ancak devasa bir yanlış hesap yaptılar” değerlendirmesine yer verildi.
“İsrail Propagandası” Zannettiler
İran yönetimine yakın yetkililerin verdiği bilgiye göre, İranlı liderler, yeni tur müzakerelerin arabulucu ülke Umman’da bu pazar günü başlaması beklenirken İsrail’in saldırı düzenleyeceğini öngörmüyordu. İsrail’in saldırabileceği yönündeki haber ve raporları ise “İsrail propagandası” olarak değerlendirip dikkate almadılar. İranlı yetkililere göre, bu haber ve raporlar, İran’a nükleer programı konusunda tavizler vermesi için görüşmelerde baskı yapma amacı taşıyordu. Bu yanılgı nedeniyle, daha önceden planlanan güvenlik önlemlerinin göz ardı edildiği ileri sürüldü.
Komutanların Ölümü ve Hava Savunma Zafiyeti
Konunun hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen kaynakların paylaştığı bilgilere göre, İsrail’in saldırı düzenlediği cuma gecesi İran’ın üst düzey askeri komutanları güvenli evlerde değil, kendi evlerindeydi. Daha da dikkat çekici olan iddia ise, İsrail saldırılarında hayatını kaybeden Devrim Muhafızları’nın Hava ve Uzay Birimi Komutanı Emir Ali Hacızade ve üst düzey personelinin, tek bir yerde bir araya gelmemeleri yönündeki talimatı göz ardı etmesi. Bu isimlerin, başkent Tahran’daki bir askeri üste acil durum savaş toplantısı yaptıkları sırada İsrail’in üsse düzenlediği saldırıda yaşamını yitirdiği öne sürüldü.
NYT’nin gördüğünü belirttiği özel kısa mesajlarda, bazı yetkililerin kızgın bir şekilde “Hava savunmamız nerede?” diye sorduğu görüldü. Bir başka yetkili ise “İsrail nasıl olup da istediği her şeye saldırıp üst düzey komutanlarımızı öldürebiliyor ve biz bunu durduramıyoruz?” diyerek sistemdeki zaafiyeti sorguladı. Yetkililer, İran’ın saldırının yakın olduğunu ve ortaya bu denli bir hasarın çıkmasını öngörememesine yol açan istihbarat ve savunma zaaflarını da sorguladı.
Başkent Tahran’dan telefonla röportaj veren Ticaret Bakanlığı Enerji Komitesi’nin üyesi Hamid Hosseini, “İsrail’in saldırısı liderliği tamamıyla gafil avladı, özellikle de üst düzey askeri isimlerin ve nükleer bilim insanlarının öldürülmesi… Bu, aynı zamanda düzgün bir hava savunması eksikliğimizi ve onların hiçbir direniş olmadan kritik bölgelerimizi ve askeri alanlarımızı bombalama kabiliyetini ortaya koydu” yorumunda bulundu.
İsrail’in İçerideki Operasyonları ve Protesto Endişesi
İran hükümetine yakın olduğu belirtilen Hosseini, İsrail’in İran’ın güvenlik ve ordu aparatına açık bir şekilde sızmış olmasının da yetkilileri şok ettiğini anlattı. İsrail’in açıklamasına göre, İsrail, İran’ın içinde askeri ve nükleer hedeflere yönelik “operasyonlar” yapmış ve saldırıların öncesinde ülkede oluşturdukları patlayıcı insansız hava aracı (İHA) üssünü saldırı sırasında aktif hale getirmişti. Bu iddialar, İran’ın iç güvenlik yapısındaki olası zayıflıkları ve İsrail’in istihbarat yeteneğini gündeme getiriyor.
Haberde, İran’da dün sabah yapılan Ulusal Güvenlik Konseyi Toplantısı hakkında detaylar da paylaşıldı. İddiaya göre, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, toplantıda intikam istediğini ancak aceleyle hareket etmek istemediğini belirtti. Toplantıda İran’ın nasıl ve ne zaman misilleme yapacağı konusunda da görüş ayrılıkları yaşandı. Gazeteye konuşan bir yetkili, İsrail’in İran’ın altyapısına ya da su ve enerji santrallerine saldırması halinde bunun protestolara sebep olacağının da toplantıda konuşulduğunu belirtti. Bu durum, İran yönetiminin iç dengeleri ve halkın tepkisi konusunda da endişeler taşıdığını gösteriyor.
Ortaya çıkan bu bilgiler, Ortadoğu’daki gerilimin sadece askeri bir çatışma olmaktan öte, derin istihbarat savaşları, siyasi hesaplar ve iç dinamiklerle de ilişkili olduğunu gözler önüne seriyor.
