Yeni Zelanda merkezli Starboard Maritime Intelligence şirketinin deniz durumsal farkındalık analisti Mark Douglas, Rusya Donanması’nın ilk kez yaptırım altındaki petrol tankerlerini Avrupa sularında askeri gemilerle açıkça koruduğunu belirtti. Bu gelişme, Rusya’nın “gölge filosunu” doğrudan askeri gücüyle savunduğuna dair ilk somut kanıt olarak değerlendiriliyor ve uluslararası ilişkilerde yeni bir gerilim noktası oluşturuyor.
Eşlik Eden Gemiler ve İzlenen Güzergah
Douglas’ın verdiği bilgilere göre, 16 Haziran 2025’ten itibaren üç geminin hareketleri otomatik tanımlama sistemi (AIS) üzerinden senkronize bir şekilde izlendi. Bu gemiler, iki yaptırım altındaki tanker ve bir Rus savaş gemisinden oluşuyordu. Söz konusu gemiler, Manş Denizi’ne giriş yaparak Rus limanlarına doğru yöneldi. Operasyonda görev alan gemiler şöyle açıklandı:
- Korvet “Boykiy” (Project 20380 “Steregushchiy” sınıfı)
- SELVA tankeri (önceki adlarıyla NOSTOS/NAXOS) – Birleşik Krallık yaptırımları altında
- SIERRA tankeri (“Suvorovskiy Prospekt”) – AB ve Birleşik Krallık yaptırımları altında
The Insider tarafından yapılan habere göre, SELVA tankeri geçtiğimiz süreçte AIS verilerinde Panama bayrağı taşımaktaydı; ancak son veriler geminin bayrağını Palau’ya çevirdiğini ortaya koydu. Finlandiya Savunma Bakanı, daha önce Rus savaş gemilerinin yaptırım altındaki tankerlere eskortluk edeceği yönünde uyarılarda bulunmuş ve böyle bir gelişmenin “emsalsiz” olacağını vurgulamıştı. Douglas’a göre Estonya’nın artan denetimleri ve AB ülkelerinin kontrolleri karşısında Rusya, bu uyarıyı gerçeğe dönüştürerek gölge filosunu askeri olarak savunmaya başladı. Douglas, bu olayın aynı zamanda uluslararası toplumun yaptırım uygulama kararlılığını test etmeye yönelik bir hamle olduğunu savunuyor.
Rusya’nın Gölge Filosu ve Riskleri
Rusya’nın gölge filosu, uluslararası yaptırımları, özellikle petrol ihracatına yönelik kısıtlamaları aşmak için kullanılan gizli bir gemi ağı olarak biliniyor. Ukrayna’daki eylemlerine karşı alınan yaptırımların ardından büyüyen bu filo, bugün 1.100’den fazla gemi içeriyor ve eski tankerlerin ağırlıkta olduğu bir yapıya sahip.
Bu filo, yaptırımları delmek için açık kimlik gizleme teknikleri kullanıyor:
- Otomatik tanımlama sistemlerini devre dışı bırakmak
- Uzakta gemiden-gemiye transferler yapmak
- Yük belgelerini sahtelemek
Bu yöntemlerle sevkiyatların kaynağını ve varış noktasını saklıyorlar.
Ancak gölge filosunun faaliyetleri, çevresel, denizcilik güvenliği ve uluslararası güvenlik açısından ciddi riskler barındırıyor. Eski gemilerin kullanımı nedeniyle petrol sızıntıları gibi ekolojik felaketler yaşanabilirken, gizli operasyonlar deniz trafiği için çarpışma risklerini artırıyor. Ayrıca, filonun askeri ekipman veya personel taşımak için kullanılabilme potansiyeli, NATO üyeleri ve küresel güçler arasında güvenlik endişelerini artırıyor.
Batılı ülkeler, bu gizli operasyonları engellemek ve yaptırımları sıkılaştırmak için çeşitli girişimlerde bulunsa da, gölge filosunun faaliyetleri devam ediyor. İngiliz Kanalı’nda gerçekleştirilen bu tür takip görevleri, hem bölgesel güvenliği sağlama hem de Rusya’nın uluslararası kuralları ihlal eden hamlelerine karşı koyma kararlılığını gösteriyor.
