Rusya’nın önde gelen savunma şirketlerinden Uralvagonzavod, 2024 yılı içerisinde 280-300 adet T-90M tankı üreterek diğer yıllara kıyasla dikkat çekici bir artış kaydetti. Conflict Intelligence Team (CIT) araştırma ekibinin raporuna göre, bu üretim kapasitesi artışı, Rusya’nın Ukrayna topraklarındaki geniş cephe hattında yaşadığı tank kayıplarını dengelemeye yönelik stratejik bir çaba olarak değerlendiriliyor. Ancak yine de üretim hızı, tüm savaş alanı kayıplarını tamamen telafi etmek için yetersiz kalmaya devam ediyor.
T-90M Üretiminde Yükseliş: Kronolojik Bir Bakış
CIT araştırmasına göre, T-90M tankının seri üretiminin başladığı 2020 yılına kadar Uralvagonzavod, Rus ordusu için 120 ila 150 adet T-90 tankı ve yaklaşık 280 adet T-90A modeli üretmişti. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgalinin başlamasından itibaren şirket, T-90M Proryv (Breakthrough) tankının seri üretimini ve modernizasyonunu başlattı. Bu süreçte, 66 ila 85 adet T-90M tankı birliklere teslim edildi ve ek olarak 10 adedi Kazan Yüksek Tank Komuta Okulu’na gönderildi. 2021 yılı sonu itibarıyla Uralvagonzavod, yıllık yaklaşık 60 adete kadar üretim yapmayı hedeflemekteydi.
Araştırma tahminlerine göre, şirket 2022 yılında yaklaşık 60-70 adet T-90M tankı üretti. Özel askeri operasyonun başlamasıyla birlikte Rus savunma sanayiinin harekete geçirilmesi, üretim hızında belirgin bir artışa yol açtı. 2023 yılında üretim 140-180 tanka, 2024 yılına gelindiğinde ise yıllık 200 adeti aşarak 250-300 tank üretim hızına yaklaştı. Bu ivme, Rusya’nın tank kapasitesini artırma çabalarının bir göstergesi.
Cephedeki Durum ve Kayıplar
Savaş başladığından beri toplamda 540 ila 630 adet kadar T-90M tankı üretildiği tahmin ediliyor. Bu rakama hem yeni üretilen hem de modernize edilmiş araçlar dahil. Ancak, 130 adetten fazlasının imha edildiği göz önüne alındığında, yaklaşık olarak 410 ila 500 adet T-90M tankının hizmette olduğu tahmin ediliyor. Bu sayı, cephede konuşlandırılan tüm Rus tanklarının yaklaşık %15’ini oluşturuyor.
CIT ve diğer açık kaynak istihbarat (OSINT) analistlerine göre, Rusya özel askeri operasyon başladığından beri 3.000’den fazla tank kaybetti. Sadece 2024 yılında imha edilen tank sayısı ise 1050 ila 1100 adet arasında oldu. Bu kayıplar, artan T-90M üretimine rağmen, Rus ordusunun zırhlı araç envanterinde ciddi bir düşüş yaşandığını gösteriyor. Tank kayıplarının 2025’te azalması öngörülürken, istikrarlı bir zırhlı kuvvetin sürdürülmesi büyük ölçüde sürekli üretime bağlı olacak.
Üretim Kapasitesi Genişletme Çabaları ve Gelecek Projeksiyonları
Uralvagonzavod, tank montaj kapasitesini genişletmek için çalışmalarına devam ediyor. Araştırma sonucuna göre, şirketin yapısal iyileştirmeler ve kaynak istasyonları da dahil olmak üzere yeni ekipman kurulumları için birden fazla ihale düzenlediği belirtiliyor. 2024 yılında başlayan bu çalışmaların ise 2025 sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.
Bu yükseltmelerin, Rusya’nın mevcut üretim seviyelerini sürdürmesine olanak tanıması bekleniyor. Ancak daha fazla genişleme, büyük ölçekli yatırım ve modern ekipmana erişim gerektirecektir. CIT, daha sıkı ihracat kontrolleri ve yaptırımların uygulanmasının, Rusya’nın üretim ölçeğini daha fazla artırma yeteneğini kısıtlamak için kritik olduğunu savunuyor.
Son olarak, araştırmada CIT, mevcut eğilimlerin devam etmesi ve muharebe operasyonlarının durdurulması halinde Rusya’nın üç yıl içinde yaklaşık 1000 adet, on yıl içinde ise 3000 adete kadar yeni tank üretebileceğini tahmin ediyor. Bu durum, bölgesel istikrar ve gelecekteki askeri çatışmalar açısından uzun vadeli riskler oluşturma potansiyeli taşıyor.
