Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin yapay zekâ (YZ) alanındaki iddialı hedeflerini açıkladı. TÜBİTAK Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı kapsamında desteklenen projelerin sözleşme imza törenine katılan Bakan Kacır, “Önümüzdeki dönemde Yapay Zekâ Dönüşüm Programlarıyla; yapay zekâ teknolojilerinin üretim süreçlerinde kullanımını daha da yaygınlaştıracağız. Yerli ve özgün yeni yapay zekâ modellerinin doğmasını sağlayacak girişimleri, somut adımlarla desteklemeyi sürdüreceğiz. Türkiye’de hiper ölçek veri merkezlerinin kurulmasını hızlandıracağız” dedi.
Bakan Kacır, yapay zekâ alanında milli ürün ve çözümleri destekleyen Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı’nın dördüncüsünün de tüm paydaşlara önemli kazanımlar getireceğine işaret etti.
Yapay Zekâ Çağı: Verimlilik, Rekabet ve Nitelikli Büyüme
İnsanlığın tarihin en köklü dönüşümlerinden birine tanıklık ettiğini belirten Bakan Kacır, teknolojide yaşanan çığır açıcı gelişmelerin üretim modellerinden bireysel yaşam pratiklerine kadar hemen her alanda kapsamlı bir yeniden yapılanmayı beraberinde getirdiğini vurguladı. Bu dijital devrimin tam merkezinde yapay zekâ teknolojilerinin yer aldığını ifade etti.
Her geçen gün artan veri işleme kapasitesiyle güçlenen ve gelişmiş algoritmalarla analiz yetkinliğini sürekli geliştiren yapay zekâ uygulamalarının, bugün akıllı üretimden hassas tarıma, iklim değişikliğiyle mücadeleden eğitim teknolojilerine geniş bir alanda yenilikçiliği, verimliliği ve rekabet gücünü ileriye taşıdığını söyledi. Gerçekleştirilen çalışmaların, katma değerli ve nitelikli büyümenin tetikleyicisi olan bu teknolojinin önümüzdeki dönemde küresel ekonomiye yılda 4,4 trilyon dolara varan ek katkı sağlayabileceğine işaret etti. Bu durumun, yapay zekâ teknolojilerinin potansiyelinin küresel ölçekte etkin ve doğru şekilde değerlendirildiği takdirde dünya ekonomisinde yaklaşık yüzde 4’lük bir ilave büyüme mümkün olabileceğini gösterdiğini belirtti.
Milli Teknoloji Hamlesi ve Yapay Zekâ Enstitüsü
Milli Teknoloji Hamlesi’ni gerçekleştiren, bilimde ve teknolojide iddia sahibi bir ülke olarak Türkiye’nin yapay zekâda dünyanın gerisinde kalmasının düşünülemez olduğunu dile getiren Kacır, ülkenin yapay zekâ devrimini en iyi şekilde değerlendirebilmesinin anahtarının; üretim sistemlerini, eğitim politikalarını ve teknoloji altyapısını bütüncül bir stratejiyle şekillendirmek olduğunu kaydetti. Girişimcilik ekosistemini, sanayiyi ve iş gücünü dijital ekonomiye hazır hale getirmenin önemini vurguladı.
Son yıllarda bu doğrultuda çok boyutlu bir atılıma imza attıklarını belirten Bakan Kacır, Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi ile küresel ölçekteki yapay zekâ dönüşümüne aktif katkı sağlama vizyonlarını ortaya koyduklarını ifade etti. Kamu kurumları, özel sektör ve üniversitelerin ortak hedef ve amaçlar doğrultusunda hizalanmasını sağladıklarını, ülkenin ihtiyaçlarına ve küresel eğilimlere cevap verecek öncü, sürdürülebilir çözümler ve teknolojiler geliştirmek üzere TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zekâ Enstitüsü’nü kurduklarını anlattı.
Süper Bilgisayarlar ve Milli Projeler
Dünyanın en büyük teknoloji festivali TEKNOFEST, Deneyap Teknoloji Atölyeleri ve Sektör Kampüste gibi girişimlerle gençleri, geleceğin teknolojilerine yön veren bireyler olarak yetiştirdiklerini vurguladı. Güçlü ve güvenli veri işleme altyapısının, yapay zekâ alanında sürdürülebilir başarı için vazgeçilmez stratejik öncelik olduğunu belirten Kacır, 40 bin dizüstü bilgisayara denk bilgi işlem kapasitesiyle dünyanın en güçlü 500 süper bilgisayarı arasında yer alan ARF’i geçtiğimiz yıl devreye aldıklarını kaydetti.
Pek çok stratejik alanda yürütülen yüksek yoğunluklu simülasyonların hızlı, güvenli ve verileri ülkede kalacak şekilde gerçekleştirilebilmesine imkân tanıdıklarını dile getiren Kacır, yakın zamanda süper bilgisayar altyapılarını yeni nesil grafik işlemci birimleriyle güçlendirerek işlem kapasitesini üç katına çıkarmayı, böylece yapay zekâ alanındaki projelere daha yüksek destek sağlamayı amaçladıklarını söyledi. Yerli altyapıyı güçlendirmenin yanında; özel sektör, üniversiteler ve kamu kurumlarının, dünyanın en gelişmiş hesaplama imkânlarına erişimini sağladıklarını vurguladı.
Avrupa Yüksek Başarımlı Hesaplama Konsorsiyumuna (EuroHPC) ortak olarak, 380 bin dizüstü bilgisayara eşdeğer işlem gücüne sahip MareNostrum 5’i araştırmacıların kullanımına sunduklarını belirten Bakan Kacır, yapay zekâ alanında daha fazla milli ve özgün projenin geliştirilmesi ve bu projelerin ticarileştirilerek özel sektörün kullanımına aktarılmasının her daim öncelikleri olduğunu söyledi. Bu anlayışla, TÜBİTAK Yapay Zeka Ekosistem Çağrılarıyla; yapay zekâ çözümlerine ihtiyaç duyan şirketlerin, bu alanda teknoloji geliştiren KOBİ’lerin ve araştırma merkezlerinin projelerini desteklediklerini dile getirdi.
YZ Ekosistem Çağrıları ve Gelecek Vizyonu
İlkini 2022 yılında açtıkları bu çağrıların üçüncüsünde de beş farklı tematik alanda 12 projeyi destekleme kararı aldıklarını açıklayan Kacır, projeleri gerçekleştirecek konsorsiyumlarda 6’sı KOBİ ölçeğinde 12 şirketin müşteri kuruluş olarak yer aldığını belirtti. Tamamı KOBİ ölçeğinde 12 teknoloji geliştirici, 11 üniversite ile Tarım ve Orman Bakanlığı Araştırma Enstitüsü’nün ise ihtiyaç duyulan teknoloji çözümlerini geliştireceğini ifade etti. Yapay Zekâ Enstitüsü’nün, bu süreçte yürütülecek projelerden elde edilen bilgilerin anonim hale getirilerek, ekosisteme kazandırılmasından sorumlu olacağını, ayrıca proje üretim aşamalarında doğrudan yer alarak konsorsiyumlara teknik danışmanlık ve uzmanlık desteği sunacağını sözlerine ekledi.
Destek almaya hak kazanan 12 projenin tüm paydaşlarını tebrik eden Bakan Kacır, bu vesileyle yapay zekâ sistemlerini iş süreçlerine entegre etmeyi planlayan girişimleri 15 Mayıs’ta açılan dördüncü çağrıya başvurmaya davet etti. 31 Ağustos’a kadar açık kalacak çağrıda; akıllı üretim sistemleri, akıllı tarım, gıda ve hayvancılık, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik, akıllı eğitim ve finans teknolojileri başlıklarında yapay zekâ çözümlerine ihtiyaç duyan şirketlerin, ülkenin araştırma ve inovasyon altyapısının birikiminden etkin şekilde faydalanmasını sağlayacaklarını belirtti.
Sanayi ve Teknoloji Stratejisi ve Milli Büyük Dil Modeli
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak, firmaların yapay zekâ temelli teknolojileri üretim süreçlerine entegre ederek katma değer üretme yönündeki gayretlerini desteklemeye devam edeceklerini ve Türkiye Yüzyılı’nda ülkeyi küresel arenada hak ettiği konuma taşımak üzere var güçleriyle çalışmayı sürdüreceklerini ifade etti. Önümüzdeki beş yıla dair yol haritası niteliğindeki 2030 Sanayi ve Teknoloji Strateji Belgesi’nin, Cumhurbaşkanı tarafından 26 Mart’ta ilan edildiğini hatırlattı. Strateji Belgesi doğrultusunda Türkçe verilerle zenginleştirilen, ülkenin ilk temel yapay zekâ büyük dil modelini kullanıma sunacaklarını söyledi. Proje kapsamında TÜBİTAK BİLGEM Yapay Zekâ Enstitüsü’nün bugüne kadar 2 trilyon tokenlık veri derlediğini ve titizlikle temizlediği 300 milyar tokenlik veri havuzunu farklı mimariler üzerinde eğittiğini belirtti.
Yüksek doğrulukla metin işleyebilen yerli dil modelleri ortaya koyduklarını dile getiren Kacır, bu modelleri yalnızca metinle sınırlı bırakmadan, görüntü ve ses gibi çoklu veri türlerini birlikte işleyebilen, çok modlu yapay zekâ sistemlerine dönüştürmek üzere çalışmalarını sürdürdüklerini kaydetti. Bakan Kacır, önümüzdeki dönemde Yapay Zekâ Dönüşüm Programlarıyla yapay zekâ teknolojilerinin üretim süreçlerinde kullanımını daha da yaygınlaştıracaklarını, yerli ve özgün yeni yapay zekâ modellerinin doğmasını sağlayacak girişimleri somut adımlarla desteklemeyi sürdüreceklerini ve Türkiye’de hiper ölçek veri merkezlerinin kurulmasını hızlandıracaklarını sözlerine ekledi. Türkiye’yi yapay zekâ devrimine liderlik eden ülkelerden biri haline getirmek için çalışmalarına hız kesmeden devam edeceklerini ifade etti.
