Avrupa Birliği’nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu, üye ülkelerin savunma alımlarını finanse etmek amacıyla kurulan Avrupa Güvenlik Eylem Planı (SAFE) kapsamında en az 127 milyar avro (yaklaşık 146 milyar dolar) tutarında krediye ilgi gösterdiğini açıkladı. Bu gelişme, AB’nin savunma yeteneklerini güçlendirme ve ortak tedarik mekanizmalarını teşvik etme yönündeki kararlılığını bir kez daha ortaya koyuyor.
SAFE Kredilerine Yoğun İlgi
Avrupa Komisyonu’ndan yapılan açıklamaya göre, İtalya, Polonya, İspanya ve Fransa‘nın da aralarında bulunduğu 18 ülke, SAFE kapsamındaki kredilere erişim konusunda ilgi gösterdi. Mart ayında duyurulan AB’nin savunma yatırımlarını artırma planlarının bir parçası olan SAFE, savunma yeteneklerine yatırım yapmak isteyen AB ülkelerine 150 milyar avroya kadar “rekabetçi fiyatlı” uzun vadeli kredi sağlayacak.
AB Savunma ve Uzay Komiseri Andrius Kubilius, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “AB üye ülkelerinin SAFE kredilerine olan yoğun ilgisini görmekten mutluluk duyuyoruz. Bu, savunma hedeflerimize hızlı ve kararlı bir şekilde ulaşma yolunda atılmış önemli bir adım” ifadelerini kullandı. Komisyon, erken bildirilen bu ilginin, talebi değerlendirme ve sermaye piyasalarında kaynak yaratma çalışmalarına hazırlanma olanağı sağlayacağını belirtti. Taleplerin ve ulusal savunma yatırım planlarının resmi olarak sunulması için son tarih Kasım ayı sonu olarak belirlendi.
Kredilerin Amacı ve Ortak Tedarik Yaklaşımı
Komisyona göre krediler, özellikle “acil ve büyük ölçekli tedarik çabalarını” finanse etmeyi amaçlıyor. Projeler, SAFE’den yararlanan en az bir üye devletin yanı sıra Ukrayna veya AEA-EFTA ülkeleri (İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç)‘nin katılımıyla ortak tedarik esasına dayanacak. Ancak Komisyon, mevcut jeopolitik gerçekler ışığında, kritik varlıkların zamanında teslim edilmesini sağlamak amacıyla bireysel üye devletlerin tedariklerini geçici olarak destekleyeceğini de ekledi.
Uygunluk Koşulları ve Stratejik Alımlar
SAFE kredilerini yalnızca AB ülkeleri alabilirken, AB ile güvenlik ve savunma ortaklıkları imzalayan Birleşik Krallık, Norveç, Kanada, Güney Kore ve Japonya gibi ülkeler ortak tedariklere katılabilecek.
SAFE kredilerine ilişkin uygunluk koşulları kapsamında, tedarik sözleşmelerinde bileşen maliyetlerinin en fazla %35’inin AB, Ukrayna veya AEA-EFTA ülkeleri dışından gelmesi şartı aranıyor. Özellikle hava ve füze savunma sistemleri, deniz üstü ve su altı yetenekleri ile hava-hava yakıt ikmali gibi stratejik kolaylaştırıcılar dahil olmak üzere ekipmanlar için tedarik sözleşmelerinin uygunluk koşulları daha katı. Bu koşullar, yüklenicilerin, AB dışı kısıtlamalar olmaksızın, gerektiğinde ekipmanı değiştirebilme yetkisini de kapsıyor. Bu durum, AB’nin savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltma ve stratejik özerkliği artırma hedefini destekliyor.
