Ankara’nın toplu ulaşım ağının vazgeçilmez unsurlarından biri olan Başkentray, başkentlilere 53 yıldır hizmet vererek şehrin dinamik nabzını tutuyor. Köklü tarihi Osmanlı dönemine kadar uzanan bu demiryolu hattı, zaman içinde birçok değişim ve modernizasyon sürecinden geçerek günümüzdeki modern ve işlevsel yapısına kavuştu. Peki, bu önemli ulaşım hattının geçmişi, yaşadığı kesintiler ve güncel durumu hakkında merak edilenler nelerdir? Gelin, Başkentray’ın derinlemesine bir incelemesini yapalım.
Başkentray’ın Derin Kökleri ve Yeniden Doğuşu
Ankara’da Sincan ile Kayaş arasında hizmet veren banliyö hattı, 12 Nisan 2018 tarihinde “Başkentray” adıyla yeniden hizmete açıldı. Yaklaşık 37,5 kilometre uzunluğundaki bu modernize edilmiş hat üzerinde toplam 24 istasyon bulunuyor. Başkentray Projesi’nin temel amacı, iki uç nokta olan Sincan ile Kayaş arasındaki yolculuk süresini sadece 49 dakikaya indirmekti. Bu hedefe ulaşmak için hat üzerinde son teknoloji sinyalli ve elektrikli demiryolu altyapısı inşa edildi.
Başkentray’ın tarihi aslında çok daha eskilere dayanıyor. Raylı sistemin ilk izleri, Osmanlı döneminde inşa edilen İstanbul-Haydarpaşa – Ankara demiryolu hattına kadar uzanır. Bu hat, Osmanlı Anadolu Demiryolları (CFOA) Şirketi tarafından inşa edildi. Cumhuriyet’in ilanının ardından, o zamanki adıyla Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü olan TCDD, Ankara-Kars demiryolu hattının yapımını tamamladı.
Günümüzde Başkentray olarak bilinen kesim ise, Kayaş ve Sincan arasındaki mevcut demiryolu hatlarının birleştirilmesi ve iyileştirilmesiyle ortaya çıktı. Bu kritik bölge, 1970 yılında çift hatlı hale getirildi ve elektriklendirildi. Tam olarak 1972 yılında resmen hizmete başlayan Başkentray, o günden bu yana kesintisiz olarak Ankaralılara hizmet vermeyi sürdürüyor. Yani, 2025 yılı itibarıyla Başkentray’ın başkentlilerle buluşmasının üzerinden tam 53 yıl geçmiş oluyor. Bu uzun süre, Başkentray’ın Ankara’nın şehir yaşamı için ne denli köklü ve vazgeçilmez bir parça olduğunu açıkça gösteriyor.
Seferlere Verilen 2 Yıllık Ara: Nedenleri ve Sonuçları
Başkentray’ın hizmet geçmişinde dikkat çeken bir dönem, seferlerine uzunca bir süre ara verdiği zaman dilimidir. 1 Ağustos 2011 tarihinde, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin Yeni Çiftlik Bulvarı inşaat projeleri ve Başkentray’ın kapsamlı modernizasyon hazırlıkları nedeniyle banliyö seferleri geçici olarak durduruldu.
TCDD, hattın yeniden canlandırılması ve iyileştirilmesi amacıyla 25 Nisan 2012’de bir ihale süreci başlattı. Ancak bu süreç, ihaleye yönelik yapılan itirazlar ve devam eden hukuki süreçler nedeniyle beklenenden daha uzun sürdü ve projenin gecikmesine neden oldu. Bu bekleme döneminde, TCDD’nin Pendik-Söğütlüçeşme hatlarında yaptığı iyileştirme çalışmaları sayesinde ortaya çıkan fazla banliyö tren setleri, deniz yoluyla Bandırma’ya, oradan da demiryoluyla Ankara’ya taşınarak Başkentray projesinde kullanılmak üzere hazır hale getirildi.
İnşaat süreci resmen 11 Temmuz 2016’da başladı. Bu kapsamlı modernizasyon çalışmaları sırasında, bazı eski istasyonlar kapatıldı ve hattın güzergahında önemli değişiklikler yapıldı. Örneğin, Subayevleri, Motor Fabrikası, Gülveren ve Topkaya istasyonları iptal edildi. Emirler istasyonu ise tamamen yıkılarak yaklaşık 300 metre batısına, daha modern ve işlevsel bir yapı olan Eryaman Yüksek Hızlı Tren (YHT) Garı inşa edildi. Bu düzenlemeler sonucunda, Başkentray hattı üzerindeki toplam istasyon sayısı 28’den 24’e düşürüldü.
Bu yoğun inşaat ve modernizasyon döneminin ardından, Başkentray, 12 Nisan 2018 tarihinde Ankaralıların hizmetine yeniden açıldı. Yenilenen proje kapsamında, Sincan, Lale, Elvankent, Etimesgut, Hipodrom, Yenişehir, Kurtuluş, Cebeci, Mamak ve Kayaş gibi kritik istasyonlarda yolcu konforunu artıracak kapalı ticari alanlar oluşturuldu. En önemlisi, tüm gar ve istasyonlar engelli erişimine uygun şekilde tasarlandı, bu da toplu taşımanın herkes için erişilebilir olmasını sağladı. Ayrıca, Yenişehir İstasyonu’ndan Kızılay Metrosu’na, Kurtuluş ve Maltepe istasyonlarından da Ankaray’a doğrudan yolcu aktarması mümkün hale getirildi. Bu entegrasyonlar, Başkentray’ın Ankara’nın genel toplu taşıma ağı içindeki rolünü daha da güçlendirdi.
Başkentray Durakları ve Güncel Ulaşım Tarifesi
Başkentray’ın yaklaşık 49 dakika süren 37,5 kilometrelik hattı üzerinde toplam 24 durak bulunmaktadır. Bu duraklar, şehrin batısından doğusuna doğru sıralanarak Ankara’nın önemli noktalarına bağlantı sağlar:
- Sincan Garı
- Lale
- Elvankent
- Eryaman YHT
- Özgüneş
- Etimesgut
- Hava Durağı
- Behiçbey
- Marşandiz
- Gazi
- Gazi Mahallesi
- Hipodrom
- Ankara Garı
- Sıhhiye (Aktarma Noktası: M2 Metrosu)
- Kurtuluş
- Cebeci
- Demirlibahçe
- Saimekadın
- Mamak
- Bağderesi
- Üreğil
- Köstence
- Kayaş İstasyonu
Başkentray’ın güncel ulaşım ücretleri ise şu şekildedir:
- Tam bilet: 26 TL
- İndirimli veya öğrenci bileti: 13 TL
Başkentray’ın ulaşım tarifesinde, EGO’nun diğer toplu taşıma araçlarında uyguladığı gibi polis, gaziler, şehit yakınları, engelli ve refakatçileri, sarı basın kartı sahiplerine özel indirim tarifesi sağlanmamaktadır. Ancak Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin otobüs ve raylı sistemlerde sadece 06.00 ile 06.45 saatleri arasında uyguladığı indirimli tarife, Başkentray’ı kullanan yolcular için de geçerlidir. Bu erken saat indirimi, özellikle işe gidiş-geliş saatlerinde yoğunluk yaşayan yolcular için bir kolaylık sunar.
Başkentray, modern altyapısı, engelli erişimine uygun istasyonları ve Ankara’nın farklı bölgeleri arasındaki hızlı bağlantısıyla, şehrin toplu taşıma omurgalarından biri olmaya devam ediyor. Geçmişten günümüze uzanan bu ulaşım serüveni, başkentlilerin günlük yaşamını kolaylaştıran önemli bir kamu hizmeti niteliğini koruyor.
