Doğu Avrupa’daki birçok müttefik ülke, askeri envanterlerini modernize etme hedefiyle piyade savaş aracı (ZMA) edinme yarışına girdi. Bu bağlamda, Romanya ve Polonya paletli araç filolarını güçlendirme planlarını hızlandırıyor. Ancak her iki ülke de, yabancı tedarikçiler ve teknoloji transferleri konularında farklı stratejiler izliyor. Bu farklı yaklaşımlar, ülkelerin savunma sanayii politikalarını ve yerel üretim kapasitelerini şekillendiriyor.
Romanya’nın Uzun Soluklu ZMA Modernizasyon Programı
Romanya hükümeti, 10 Temmuz’da, Sovyet döneminden kalma eski MLI-84 paletli piyade savaş araçlarını yeni ekipmanlarla değiştirmeyi amaçlayan ve uzun zamandır beklenen programını resmen başlattı. Bükreş, anlaşmanın imzalanmasının ardından sekiz yıllık bir süre içinde simülatörler ve bir lojistik paketiyle birlikte yaklaşık 246 araç satın almayı hedefliyor. Bu iddialı satın alma için yaklaşık 2,55 milyar avro (2,96 milyar dolar) bütçe ayrılmış durumda. Programın olası ikinci aşamasında ise 52 araç daha sipariş edilebilir.
Yerel gözlemciler, Romanya Milli Savunma Bakanlığı’nın bu program için dört ana adayın bulunduğunu belirtiyor: Alman Rheinmetall tarafından üretilen Lynx, İsveçli BAE Systems Hägglunds tarafından üretilen CV90, Güney Koreli Hanwha tarafından üretilen AS21 Redback ve General Dynamics European Land Systems tarafından üretilen Ascod. Savunma Bakanlığı yetkilileri ve devlete ait savunma şirketi Romtehnica’nın temsilcilerinden oluşan bir komite, ihale sürecinin sonunda kazananı belirleyecek.
Romanya’nın Teknoloji Transferi Odaklı Yaklaşımı
Rumen yetkililerin bu programdaki en önemli önceliği, teknoloji transferi ve yerel üretimin artırılması. Beklentilere göre, seçilen tedarikçi tarafından ilk parti 26 aracın üretilmesinin ardından, ülkenin devlet destekli savunma sanayisi üretim faaliyetlerini devralacak ve kalan 220 ZMA’yı yerel olarak üretecek.
Milli Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, bu yaklaşımın temel gerekçesi vurgulandı: “Romanya devleti için temel güvenlik çıkarı, söz konusu teknoloji ve ürünlerin montaj, entegrasyon, test ve bakım kabiliyetlerinin Romanya’ya teknoloji transferi yoluyla tedarik zincirinin korunmasıdır.”
Romanya Savunma Bakanlığı sözcüsü de Defense News’e yaptığı açıklamada, büyük çaplı satın almalar için sözleşme imzalarken kurumun önceliklerinden birinin ülkenin savunma sektörünün katılımını en üst düzeye çıkarmak olduğunu belirtti. Sözcü, “Milli Savunma Bakanlığı, Romanya Silahlı Kuvvetleri’nin tedarik sürecine ulusal savunma sanayisinin katkısını artırmak ve yerel düzeyde silah sistemleri ve ana ekipmanların ömür boyu bakımını sağlamakla ilgilenmektedir” dedi.
Bükreş merkezli güvenlik ve savunma analisti Alexandru Georgescu, Defense News’e yaptığı açıklamada, son yıllarda Rheinmetall ve Hanwha gibi yabancı grupların ülkenin savunma sanayisine yatırım yaptığını, bunun da Rumen yetkililerin ZMA’ların yerli üretimine olan iştahını kabarttığını söyledi. Ancak Georgescu, ihale sürecinin karmaşıklığına dikkat çekerek, “Ancak her şey ihale sürecinin nasıl ilerleyeceğiyle ilgili ve hükümetler arası bir satın almanın dışında herhangi bir şey, rakiplerin kazananı belirlemesi muhtemel olduğundan gecikmelere yol açabilir” uyarısında bulundu.
Polonya’nın Yerli Üretim ve Ortak Satın Alma Stratejisi
Polonya Milli Savunma Bakanlığı ise ZMA ihtiyacını karşılamada biraz daha farklı bir yol izliyor. Geçen Mart ayında, Polonya devlete ait savunma grubu PGZ‘den 111 adet Borsuk (Badger) paletli piyade savaş aracı satın almak için 6,57 milyar PLN (1,8 milyar $) değerinde bir sözleşme imzaladı. Önümüzdeki yıllarda ise yaklaşık 1.300 adet daha Borsuk ve beraberindeki araçlar satın alınması bekleniyor.
Borsuk, Polonya Ordusu’nun amiral gemisi paletli zırhlı muharebe aracı olarak Sovyet tasarımı BWP-1 aracının yerini alacak. Sipariş edilen 111 araç, 2025-2029 yılları arasında ülkenin kara kuvvetlerine teslim edilecek.
Temel versiyonu yaklaşık 28 ton ağırlığında olan amfibi Borsuk’un yanı sıra, bakanlık, geliştirilmiş balistik ve mayın korumasına sahip 700’e kadar daha ağır zırhlı muharebe aracı sipariş etme planlarını ilerletiyor.
Polonya’nın Uluslararası İş Birliği Vurgusu
Polonya Savunma Bakanlığı, diğer Avrupalı müttefiklerle iş birliği yaparak, ortak silah satın alacak konsorsiyumların kurulmasını teşvik etmek istediğini açıkladı. Polonya Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, Borsuk’un, bir dizi Doğu Avrupalı müttefikin şu anda yeni zırhlı muharebe araçları satın almayı planladığı için Polonya’nın diğer ülkelerle birlikte satın alabileceği ürünlerden biri olabileceğini söyledi. Bu yaklaşım, maliyet etkinliği ve birlikte çalışabilirliği artırmayı hedefliyor.
Yerel gözlemciler, aynı zamanda Romanya’da paletli araçlarını aktif olarak pazarlayan şirketlerin çoğunun Polonya’da da benzer kampanyalar yürüttüğünü belirtiyor. PGZ’nin, potansiyel bir lisans satın alımı için yabancı gruplar tarafından üretilen mevcut platformları değerlendirdiği de ifade ediliyor.
PGZ’nin ağır zırhlı muharebe aracını kendi başına mı geliştireceği yoksa yurt dışından lisans mı satın alacağı konusunda henüz resmi bir karar verilmedi. Ancak Polonya’nın kendi yerli üretim kapasitesini önceliklendirdiği ve bunu uluslararası iş birlikleriyle desteklemeyi amaçladığı anlaşılıyor.
Farklı Yollar, Ortak Hedefler
Romanya ve Polonya’nın ZMA tedariki konusundaki yaklaşımları farklılık gösterse de, her iki ülkenin de ortak amacı, askeri envanterlerini modernize ederek savunma kapasitelerini güçlendirmektir. Romanya, kesin bir teknoloji transferi ve yerel üretim şartı ararken, Polonya kendi yerli projesi Borsuk’u geliştirme ve uluslararası konsorsiyumlarla iş birliği yapma yolunu tercih ediyor. Bu stratejiler, Doğu Avrupa’daki savunma sanayii dinamiklerinin ve ülkelerin ulusal güvenlik önceliklerinin bir yansımasıdır.
