Norveç, Kuzey Kutup Dairesi’ndeki stratejik Andøya Hava Üssü’ne yerleştirilecek uzun menzilli deniz insansız hava sistemleri edinme taahhüdünde bulunurken, bu önemli ihale için rekabet kızışıyor. Özellikle iki Amerikalı üretici, Northrop Grumman ve General Atomics, Norveç’in “2025-2036 Norveç Savunma Taahhüdü” kapsamında gerçekleştireceği bu alım için yarışa katılıyor.
Adaylar: MQ-9B SeaGuardian ve MQ-4C Triton
Bu yılın başlarında Norveç Savunma Bakanlığı’nın, ABD merkezli üreticilerden bilgi talep ettiği ortaya çıkmıştı. General Atomics sözcüsü Mart ayında Defense News’e yaptığı açıklamada, şirketin MQ-9B SeaGuardian‘ı satmaya yönelik teklife yanıt verdiğini belirtti. Northrop Grumman yetkilileri ise kendi ürünleri olan MQ-4C Triton‘u teklif ettiklerini ifade etti.
Norveç’ten Henüz Konsept Aşamasında Açıklaması
Norveçli bir savunma yetkilisi, drone projesinin henüz konsept aşamasında olduğunu vurguladı. NDMA Hava Sistemleri Bölümü Direktörü Tuğgeneral Jarle Nergård, “Bu aşamada, Forsvarsmateriell (NDMA), bir konsept seçimi çalışmasını desteklemek için Norveç Hava Kuvvetleri ile yakın bir şekilde çalışıyor. Çünkü hala gereksinimleri tanımlıyor ve operasyonel ihtiyaçları değerlendiriyoruz, herhangi bir uçuş testi planlanmadı ve nihai bir karar noktası belirlenmedi” dedi.
Üreticiler Arası Rekabet ve Karşılıklı Eleştiriler
Potansiyel iş için rekabet, Amerikalı tedarikçiler arasında doğrudan karşılaştırmalara yol açtı. Northrop Grumman’ın küresel gözetleme başkan yardımcısı ve genel müdürü Jane Bishop, 25 Haziran’da şirketin internet sitesinde yayınladığı bir makalede MQ-9B SeaGuardian’ı eleştirdi. Bishop, rakip drone’u, Triton’un “sadece hizmet tavanının yaklaşık yarısını taşıyabilen, orta irtifa uzun dayanıklılıklı (MALE) bir sistem” olarak tanımladı.
Makalede ayrıca, “Daha düşük hizmet tavanı aynı zamanda artan riske de yol açtı, zira son bir yılda çok sayıda MALE uçağının düşürülmesiyle kayıplar yaşandı” ifadeleri yer aldı. Bishop ayrıca, Norveç’in General Atomics’in insansız hava aracını seçmesi durumunda, “daha yetenekli HALE uçağından yaklaşık dört kat daha fazla birim satın alması gerekeceği” belirtildi. General Atomics sözcüsü ise konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.
Geçmişte bazı uzmanlar her iki Amerikan insansız hava aracının da hayatta kalma kabiliyetini sorgulamıştı. Bishop, makalesinde bahsettiği kayıpların muhtemelen Nisan ayında Yemen’de Husiler tarafından düşürülen üç Amerikan insansız hava aracına (Reaper dronları, SeaGuardian versiyonu değil) atıfta bulunduğunu iddia etti. Bununla birlikte, Northrop sistemleri de rakiplerin daha sofistike karşı-drone yetenekleri edinmesinden muaf değildi. 2019’da, İran’ın bir yüzeyden havaya füzesi, MQ-4C Triton’un öncülü olan ABD Donanması Geniş Alan Deniz Gözetimi (veya BAMS-D) drone’unu düşürmüştü.
P-8A Poseidon Filosu ile Entegrasyon Önemli
Norveç’in önemli yeteneklerinden biri, seçilen insansız hava aracının ülkenin P-8A Poseidon deniz devriye filosunu tamamlayarak, topraklarında bulunan büyük açık su kütlelerinin izlenmesinde yardımcı olabilmesi olacak. Norveç, 2022 yılında ilk teslimatı yapılacak beş adet P-8A satın aldı. Bu uçaklar, ülkenin yaşlanan P-3 Orion ve DA-20 Jet Falcon uçak filosunun yerini alacak. Üreticilere göre hem SeaGuardian hem de Triton, P-8 ile arayüz oluşturabiliyor.
ABD daha önce Triton’un Avustralyalı P-8’lerle birlikte çalışabilirliğini geliştirmek için Avustralya ile ortaklık kurmuş, SeaGuardian da 2021’de İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin P-8 uçaklarıyla insansız bir ekip çalışması gerçekleştirmişti.
Norveçli yetkililer, uzun menzilli deniz İHA’larının satın alınması için ne kadar bütçe ayıracaklarını açıklamadı. Ancak hükümet, yakın zamanda Kongsberg teknolojisini kullanarak Ukrayna’da insansız su üstü gemileri geliştirmek ve üretmek amacıyla Birleşik Krallık öncülüğündeki deniz koalisyonunu desteklemek için yaklaşık 620 milyon dolar yatırım yaptığını duyurdu.
