ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna’ya daha fazla savunma silahı gönderme kararı alarak, geçtiğimiz hafta bazı askeri teslimatların durdurulacağını duyuran Pentagon yetkililerine duyduğu hayal kırıklığını açıkça dile getirdi. Trump, bu adımın Beyaz Saray ile yeterince koordine edilmediğini düşünüyor. Bu gelişme, üç yıldan uzun süredir devam eden Ukrayna-Rusya savaşında, Rusya’nın artan ve daha karmaşık hava saldırılarıyla karşı karşıya kalan Ukrayna için kritik bir döneme denk geldi.
Pentagon’un Karar Değişikliği ve Trump’ın Tepkisi
Geçtiğimiz hafta, ABD yetkililerinin Amerikan stoklarının yetersiz olduğu yönündeki endişeleri nedeniyle Ukrayna’ya taahhüt edilen bazı hava savunma füzeleri, hassas güdümlü toplar ve diğer silahların sevkiyatının askıya alınacağını duyuran Pentagon, Pazartesi günü yaptığı açıklamada bu kararı fiilen geri çekti. Pentagon, ABD’nin Ukrayna’ya daha fazla silah göndermek zorunda kalacağını belirtti.
Hassas iç tartışmalar hakkında isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan konuya yakın iki kişi, Pentagon politika şefi Elbridge Colby tarafından koordine edilen ara kararının duyurulmasından önce Pentagon yetkilileri arasında bazı muhalefetlerin olduğunu söyledi. Kişilerden biri, Trump’ın duyuru karşısında “hazırlıksız yakalandığını” belirtti. Beyaz Saray, Trump’ın Pentagon’un ara vermesine şaşırıp şaşırmadığı yönündeki sorulara yanıt vermedi.
Trump, Pazartesi gecesi geri adım atacağını açıklarken, “Kendilerini savunabilmeleri gerekiyor. Şu anda çok sert darbe alıyorlar” ifadelerini kullandı. Salı günü arayı onaylayan bir muhabirin sorusuna ise Trump, kabine üyeleriyle birlikteyken sinirlenerek “Bilmiyorum. Neden siz söylemiyorsunuz?” yanıtını verdi. Bu, Trump’ın kararın ani bir şekilde alınmasından ve kendisine danışılmamasından duyduğu rahatsızlığı açıkça gösteriyor.
Trump’ın Putin’e Yönelik Tavrındaki Değişiklik
Başkan Trump, ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e de yüklendi ve Trump’ın hızla sonlandırmaya kararlı olduğunu söylediği savaşı gereksiz yere uzattığını ima etti. Taraflar arasındaki görüşmeler tıkandığı için Trump bir çözüm bulmakta zorlanıyor. Cumhuriyetçi lider, son günlerde Putin’e giderek daha fazla sinirleniyor. İkili, geçen hafta telefonda görüşmüştü.
Trump, Salı günkü Kabine toplantısında, “Gerçeği bilmek istiyorsanız, Putin bize çok fazla saçmalık söylüyor,” dedi. “Her zaman çok nazik davranıyor, ama bunların hiçbir anlamı yok.” Trump, daha önce Putin’i barış görüşmelerine çekmek amacıyla Rusya’nın petrol sektörüne yeni yaptırımlar uygulama tehdidinde bulunmuş ancak bu tehdidi geri çekmişti.
Ancak Senatör Lindsey Graham, geçen hafta Trump’ın kendisine, kısmen Rus petrolü almaya devam eden ülkelerden ithal edilen mallara %500 gümrük vergisi uygulanmasını öngören, ortak sponsorluğunu yaptığı bir yasa tasarısını ilerletmesi için onay verdiğini söyledi. Bu hareketin, Rus petrolü satın alan iki ekonomik dev olan Çin ve Hindistan için büyük sonuçları olacak. Trump Salı günü konuya “çok güçlü bir şekilde baktığını” belirtti. Bu durum, Trump yönetiminin Rusya üzerindeki baskısını artırma arayışında olduğunu gösteriyor.
Ukrayna’ya Silah Sevkiyatları Yeniden Başlıyor: Detaylar
Geçtiğimiz hafta duyurulan silahların durdurulması kararı, Patriot füzeleri, hassas güdümlü GMLRS, Hellfire füzeleri ve obüs mermileri gibi birçok kritik silahın sevkiyatını etkileyerek, yalnızca Ukraynalı yetkilileri ve diğer müttefikleri değil, aynı zamanda ABD’li milletvekillerini ve Dışişleri Bakanlığı da dahil olmak üzere Trump yönetiminin diğer birimlerini de şaşırttı.
Pentagon, Pazartesi günü geç saatlerde yaptığı açıklamada, Trump’ın talimatı üzerine Ukrayna’ya silah sevkiyatının yeniden başlayacağını ve “kalıcı bir barışı güvence altına almak ve ölümlerin durmasını sağlamak için çalışırken Ukraynalıların kendilerini savunabilmelerini” sağlayacağını söyledi. Yine de sözcü Sean Parnell, Trump’ın dünya çapındaki askeri sevkiyatları değerlendirmek üzere yaptığı incelemenin “Önce Amerika” savunma önceliklerinin bir parçası olarak sürdüğünü ekledi.
Pentagon, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in silah sevkiyatlarını durdurmadan önce Beyaz Saray’la görüşüp görüşmediğine ve bu sevkiyatların yeniden başlayıp başlamadığına ilişkin yorum talebine hemen yanıt vermedi. Trump, ABD’nin Ukrayna’ya öncelikle savunma silahları yardımı yapacağını söylese de, hangi silahların gönderileceği henüz belli değil.
Silah Stoklarının Durumu ve Üretim Zorlukları
ABD’li bir yetkili, Salı günü yaptığı açıklamada, ABD’nin dünya çapındaki askeri operasyonlarına öncülük eden her bir hizmetin ve muharip komutanlığın, Pentagon liderliğine belirli mühimmat stokları hakkında bilgi göndermeye devam ettiğini söyledi. Yetkili, “Hala tam anlamıyla matematik yapıyorlar” dedi. Bilgilerin bir trafik ışığı çizelgesinde sunulduğunu ve mühimmatların bir önceki hafta oluşturulan slaytlara benzer şekilde kırmızı, sarı veya yeşil statüde olduğunu belirtti. Daha önceki bu çalışma, bazı mühimmatların Ukrayna’ya gönderilmeye devam edilebileceği, ancak bazılarının endişe verici seviyelere ulaştığı sonucuna varmıştı.
Yetkili, eldeki gerçek mühimmat sayısına ilişkin tam bir görünürlük elde etmenin zaman aldığını, çünkü örneğin Patriot füzelerinin başlangıçta Orduya ait olduğunu, ancak talep edildiğinde ve ABD Merkez Komutanlığı gibi bir muharip komutaya gönderildiğinde, hizmetin envanterdeki bu sayılara ilişkin görünürlüğünü kaybettiğini söyledi.
ABD’nin Ukrayna’ya gönderdiği mühimmat ve silahların büyük çoğunluğu, özellikle 155 mm top mermileri ve hava savunmasında kullanılan Patriot füzeleri gibi yüksek talep gören ürünler olmak üzere son yıllarda seviyeleri yakından izleyen Ordu’dan çekildi. Ordunun bu ürünlerdeki üretimini artırması planlanandan daha zor oldu: Ordu sözcüsü Steve Warren, 2025 yılı sonuna kadar ayda 100.000 adet 155 mm mermi üretme hedefine ulaşmaya çalıştıklarını ancak bu hedefe 2026’dan önce ulaşamayacaklarını söyledi. Warren, Patriot füzesi üretiminin artırılmasının da zorlu olduğunu ekledi.
Kentucky Cumhuriyetçi Senatörü Mitch McConnell, Salı günü yaptığı açıklamada, Trump’ın Ukrayna’ya teslimatları yeniden başlatmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. McConnell, “Bu sefer Başkan, yönetimi içindeki izolasyonistlerin ve kısıtlayıcıların bu teslimatları savunma silahlarıyla sınırlama çağrılarını reddetmek zorunda kalacak,” dedi. “Ve mühimmat kıtlığını öne sürerek yardımları engelleyen ve mühimmat üretimini genişletmek için ciddi yatırım yapmayı reddeden Savunma Bakanlığı çalışanlarını da dikkate almamalı.” Bu açıklama, ABD Kongresi’ndeki bazı güçlü figürlerin, Ukrayna’ya verilen desteğin tam kapasiteyle devam etmesi gerektiği yönündeki beklentilerini yansıtıyor.
