ABD, Güney Çin Denizi’nde tansiyonun yükseldiği kritik bir anda iki savaş gemisini tartışmalı sulardaki bir sığlığa konuşlandırdı. Bu hamle, hafta başında iki Çin gemisinin, daha küçük bir Filipin gemisini uzaklaştırmaya çalışırken çarpışmasıyla yaşanan olayın ardından geldi. Bu kaza, zaten hassas olan bölgedeki deniz güvenliği endişelerini daha da artırdı.
Olayın Gelişimi ve ABD’nin Tepkisi
Güney Çin Denizi’ndeki Scarborough Sığlığı üzerinde hem Çin hem de Filipinler hak iddia ediyor. Bu durum, bölgeyi sık sık gemi gerginliklerine sahne olan bir noktaya dönüştürüyor. Yaşanan son olayda, bir Çin donanma muhribi ve bir Çin sahil güvenlik gemisi, Filipin Sahil Güvenlik gemisi BRP Suluan’ı engellemeye çalışırken kazara çarpıştı. Bu çarpışmaya, Çin sahil güvenlik gemisinin Filipin gemisine su topu sıkması ve sonrasında hızlı manevralar yapan Çin donanma gemisiyle çarpışması neden oldu.
Bu olayın ardından ABD, bölgeye Higgins güdümlü füze destroyeri ve Cincinnati kıyı muharebe gemisini gönderdi. ABD Donanması, Çin’in bölgedeki kısıtlamalarına karşı yıllardır “serbest dolaşım seferleri” düzenliyor. Bu son konuşlanma da, ABD’nin Manila Büyükelçisi MaryKay Carlson’ın Çin’in “pervasız eylemini” kınamasından hemen sonra gerçekleşti. ABD, en eski antlaşma müttefiki olan Filipinler’e yönelik silahlı bir saldırı durumunda ülkeyi savunma yükümlülüğü bulunduğunu defalarca dile getirmişti.
Çarpışmanın Detayları ve Uluslararası Tepkiler
Filipinler sahil güvenliği tarafından paylaşılan video görüntüleri, çarpışmanın ciddiyetini gözler önüne seriyor. Görüntülerde, su topu sıkan Çin sahil güvenlik gemisinin hasarlı pruvası ve Çin donanma gemisinin gövdesindeki derin göçükler net bir şekilde görülüyor. Bu olay, sadece ABD’yi değil, aynı zamanda bölgedeki diğer aktörleri de endişelendirdi.
Japonya, Avustralya ve Yeni Zelanda, tehlikeli manevralar nedeniyle duydukları endişeyi dile getiren ülkeler arasında yer aldı. Japonya’nın Manila Büyükelçisi Endo Kazuya, X.com hesabından yaptığı paylaşımda “Japonya hukukun üstünlüğünü savunuyor ve gerginliği artıran her türlü eyleme karşı çıkıyor” ifadelerini kullandı. Avustralya’nın Manila Büyükelçiliği ise, olayın “tansiyonun düşürülmesi ve uluslararası hukuka saygı gösterilmesi ihtiyacını ortaya koyduğunu” belirtti.
Filipinler Sahil Güvenlik Komutanı Jay Tarriela, Manila’da düzenlediği basın toplantısında bu olayın Çin için “bir öğrenme deneyimi” olması gerektiğini söyledi. Tarriela, Çin’in tehlikeli manevralardan kaçınması ve çarpışma önleme yönetmeliklerine uyması gerektiğini vurguladı.
Gergin Bölgede Yükselen Tansiyon
Gerilim, sadece denizdeki çarpışmayla sınırlı kalmadı. Olaydan birkaç saat sonra bir Çin savaş uçağı, davetli gazetecilerin bulunduğu bir Filipin Sahil Güvenlik uçağını uzaklaştırmak için tehlikeli bir şekilde yaklaştı. Bu yakınlaşma, bölgedeki hava sahasında da gerginliğin arttığını gösterdi.
Bu olaylar zinciri, Çin, Filipinler ve diğer bölge ülkeleri arasındaki sürtüşmelerin ne kadar ciddi boyutlara ulaştığını bir kez daha kanıtladı. Küresel ticaretin önemli bir güzergahı olan Güney Çin Denizi’nde yaşanan her gelişme, uluslararası toplum tarafından yakından takip edilmeye devam ediyor.
