Avrupa Birliği (AB), 2024 yılında savunma harcamalarında rekor kırarak toplamda 343 milyar avroya (402 milyar dolar) ulaştı. Avrupa Savunma Ajansı’nın (EDA) yayımladığı yeni rapora göre, bu rakam bir önceki yıla göre %19’luk kayda değer bir artışa işaret ediyor ve AB’nin GSYİH’sinin %1,9’una tekabül ediyor. Bu harcama miktarı, Çin’in savunma bütçesinin yaklaşık 1,5 katını, Rusya’nınkinin ise üç katından fazlasını aşıyor. Bu rakamlarla AB, askeri harcamalarda sadece Amerika Birleşik Devletleri’nin gerisinde kalıyor. EDA, bu yükseliş eğiliminin 2025’te de devam edeceğini ve savunma harcamalarının 381 milyar avroya (446 milyar dolar) çıkmasının beklendiğini belirtiyor.
Harcamaların Kaynağı: Yatırım ve Ar-Ge
Savunma harcamalarındaki bu rekor artış, başlıca iki faktörden kaynaklanıyor: yeni ekipman alımları ve artan araştırma-geliştirme (Ar-Ge) fonları. Rapora göre, toplam savunma harcamasının %31’i, yani 106 milyar avro, bu “savunma yatırımlarına” ayrıldı. Bu miktarın 13 milyar avrosu ise Ar-Ge faaliyetlerine harcandı. Yüksek harcama trendi, AB’nin 27 üye ülkesinden sadece ikisi hariç tümünün 2024’te savunma bütçelerini artırmasıyla destekleniyor. Almanya, Polonya, İspanya, İsveç ve Hollanda gibi ülkeler, bu artışta başı çekenler arasında yer alıyor.
Rusya Tehdidi ve Politikaların Değişimi
Avrupa’nın askeri harcamaları, Rusya’nın 2014’te Kırım’ı ilhak etmesiyle istikrarlı bir şekilde artmaya başladı. O dönemde 189 milyar avroya kadar gerilemiş olan savunma bütçeleri, Şubat 2022’de başlayan Ukrayna saldırısıyla daha da ivme kazandı. Bu yükselişin ardında, ulusal güvenlik kaygılarının yanı sıra, AB’nin ortak projeleri koordine etme ve askeri fonları harekete geçirme konusundaki artan rolü de yatıyor.
AB’nin en büyük savunma harcaması yapan ülkeleri genellikle Rusya’ya komşu olanlar. Polonya, GSYİH’sinin yaklaşık %4’ünü savunmaya ayırarak bu alanda başı çekerken, onu Estonya, Letonya ve Litvanya gibi Baltık ülkeleri takip ediyor. Avrupa Birliği Dış Politika Şefi Kaja Kallas, “Avrupa, halkımızın güvenliğini sağlamak için savunmaya rekor miktarda para harcıyor ve biz bununla yetinmeyeceğiz” diyerek, bu harcamaların bir lüks değil, temel bir ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Raporda, AB’nin askeri kabiliyetlerinin ABD ile karşılaştırılmasına da özel bir yer verildi. AB, muharebe tankı ve piyade savaş araçları sayısında ABD’yi geride bırakırken, hava kuvvetleri sayısında ise geride kalıyor. EDA, gelecekteki gücün, ulusal sınırlar ötesindeki iş birliğinden ve ortak araştırmalardan geldiğini belirterek, Avrupa savunmasının güçlenmesi için daha fazla koordinasyon çağrısında bulundu.
