Türkiye, 3. Ana Jet Üssü’nde düzenlenen törenle dördüncü T-70 genel maksat helikopterini Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na resmen teslim etti. Muharebe Arama ve Kurtarma (CSAR) için yapılandırılan bu teslimat, Türk Genel Maksat Helikopter Programı (TUHP) kapsamında silahlı kuvvetler ve güvenlik birimlerine bugüne kadar teslim edilen 31. uçak oldu. Ancak, bu önemli dönüm noktası, TUHP’nin geleceğinin belirsizliğini koruduğu bir dönemde gerçekleşti.
2007 yılında T129 ATAK projesinin başarısını tekrarlamak amacıyla başlatılan TUHP, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), Sikorsky ve yerel alt yükleniciler arasındaki bir ortaklıkla 600’e kadar helikopter üretimini hedefliyordu. Ancak, program önemli gecikmeler yaşadı ve yaklaşık yirmi yılın ardından erken sonlandırma riskiyle karşı karşıya.
Mevcut planlar dahilinde, Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Jandarma, Özel Kuvvetler, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Orman Genel Müdürlüğü gibi altı farklı kuruma yönelik toplam 109 helikopter tedarik edilmesi öngörülüyordu. Bu helikopterler genel maksatlı, muharebe arama-kurtarma ve yangın söndürme görevlerinde kullanılacaktı. Ne var ki, planlanan sayının yalnızca 39 helikopterlik bir kısmının tamamlanmasının ardından üretimin durdurulacağı belirtiliyor.
T-70 helikopteri, Sikorsky S-70i Black Hawk’ın yerelleştirilmiş bir versiyonudur. TEI tarafından üretilen T700-TEI-701D motorlarıyla donatılmış olup, ASELSAN tarafından geliştirilen görev bilgisayarları, çok fonksiyonlu göstergeler ve yerli IFF Mod 5/C müdahale uçağı gibi gelişmiş aviyonik sistemlere sahiptir. Rotor başlıkları ve şanzımanlar gibi kritik bileşenler ise Alp Havacılık tarafından üretilmektedir.
Programdaki gecikmelerin temel nedenleri arasında, değişen operasyonel gereksinimler, özellikle silahlı İHA’ların artan rolü ve helikopterli birliklere olan talebin azalması gösteriliyor. Ayrıca, ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı S-400 yaptırımlarının da program üzerinde olumsuz bir etkisi olduğu belirtiliyor. Sikorsky’nin ana şirketi Lockheed Martin, 2024 yıllık raporunda bu yaptırımların TUHP sözleşmeleri kapsamındaki performans kabiliyetlerini olumsuz etkilediğini ve Ekim 2024’te kısmi çalışma askıya almalara ve 95 milyon dolarlık bir zarara yol açtığını açıklamıştı. Şirket yöneticileri, 2025 yazında programı yeniden yapılandırmak için “varsayımsal bir anlaşma”dan bahsetseler de, gelecekteki adımlar belirsizliğini koruyor.
Bu belirsizliğe karşılık, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii, yerli bir alternatif olarak T925 Ağır Hizmet Helikopteri’nin geliştirilmesine devam ediyor. Yangın söndürme konfigürasyonunda 19 yolcu veya dört ton su taşıyabilecek şekilde tasarlanan T925’in 2026 yılında uçması ve 2028’de hizmete girmesi planlanıyor.
