Ukrayna, insansız hava aracı üretimi gibi kilit savunma sektörlerinde silah ihracat kısıtlamalarını hafifletmek amacıyla yeni mekanizmalar üzerinde çalışıyor. Bu adım, Baltık ve İskandinav ülkeleri, İngiltere ve Hollanda ile daha derin bir işbirliğinin önünü açmayı hedefliyor.
Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından Ukrayna, tüm silah tedarikini savunma ihtiyaçlarına odaklamak amacıyla silah ihracatına ambargo uygulamıştı. Ancak, Ukraynalı yetkililer şimdi bazı kısıtlamaların nasıl kaldırılabileceğini ve bu durumun yerel silah endüstrisine nasıl fayda sağlayabileceğini değerlendiriyor.
Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin dış politika danışmanı Ihor Brusylo, Defense News’e verdiği röportajda, “Ambargo hala yürürlükte, ancak insansız hava araçları da dahil olmak üzere bazı sektörlerde, Ortak Seferi Kuvvetler (JEF) ülkeleriyle olası işbirliği ve üretim için ambargonun kaldırılmasına olanak tanıyacak bir formül üzerinde çalışıyoruz,” açıklamasında bulundu.
JEF, İngiltere liderliğindeki, Danimarka, Estonya, Finlandiya, İzlanda, Letonya, Litvanya, Hollanda, İsveç ve Norveç gibi on ülkeyi kapsayan bir savunma koalisyonudur. Brusylo, üzerinde çalışılan çerçevenin, “Savaş devam ettiği sürece tüm üretimin askerlerimizin kullanımı için Ukrayna’ya gönderileceği, ancak durum istikrara kavuşup savaş sona erdiğinde üretimin 50-50 paylaşılacağı” anlayışını içereceğini belirtti.
JEF, tek başına bir ordu olmasa da, krizlere hızla müdahale edebilen ve NATO, Birleşmiş Milletler veya diğer uluslararası kuruluşların öncülük ettiği operasyonlara destek sağlayabilen çevik bir savunma gücü olarak tasarlanmıştır.
Brusylo, Ukrayna’nın Mayıs ayında “geliştirilmiş ortaklık” statüsü kazanmasına rağmen, bu yıl ulaşmayı umduğu ancak henüz gerçekleştiremediği JEF’e tam üyelik için çabaladığını dile getirdi. “JEF’in tam üyesi olmak bu yıl için belirlediğimiz bir hedefti, ancak ne yazık ki bazı ülkelerin hala çekinceleri olduğu için henüz gerçekleşmedi. … Ukrayna’nın gelecek yıl üye olacağını umuyorum,” dedi.
İttifaka katılmanın, Ukrayna’ya JEF tatbikatlarını yalnızca gözlemleme değil, aynı zamanda aktif olarak katılma, birlikte çalışabilirlik ve bilgi paylaşımını geliştirme fırsatı sunacağını ve Ukrayna’nın geleceğinin Avrupa’da yattığı mesajını vereceğini vurguladı. Bu durumun, “JEF ülkelerinin düşmanlıklarına katılmak zorunda kalmadan caydırıcılığı artırmaya yönelik gerekli bir adım” olacağını ekledi. Ayrıca, ülkeler, kendi yeteneklerini geliştirmek için Kiev’in Rusya’ya karşı savaş alanındaki deneyimlerinden faydalanabilir.
Haziran ayında, İngiltere ve İskandinav-Baltık ülkeleri de dahil olmak üzere sekiz Kuzey Avrupa ülkesinden yetkililer, Ukrayna’nın savunma çerçevesine tam katılımcı olması çağrısında bulunmuştu. Bu ülkeleri temsil eden sekiz milletvekilinin ortaklaşa yazdığı bir mektupta, “NATO Ukrayna’nın katılımı yönünde daha fazla adım atamıyorsa, JEF’in tam da bunu yapması gerektiğini” savunmuşlardı.
Ukrayna’nın NATO üyeliği olasılığı son zamanlarda sekteye uğramış durumda. Politico’nun bir raporuna göre, geçen yıl itibarıyla en az yedi ülke, ülkenin askeri ittifaka hemen katılmasına karşı çıkıyordu. Bu ülkeler arasında Almanya, ABD, Macaristan, Slovakya, Slovenya, Belçika ve İspanya bulunuyordu. Brusylo, NATO’nun Ukrayna’nın nihai hedefi olmaya devam ettiğini, ancak JEF’e tam katılımın kısa vadede olumlu bir adım olacağını belirtti.
