Modern demiryolu ulaşımının başladığı kabul edilen 1825 yılındaki ilk halka açık buharlı tren hattının açılışının 200. yıl dönümü olan 2025’te, Türkiye’nin ulaşım ve sanayi tarihine adanmış ilk müzesi Rahmi M. Koç Müzesi, zengin koleksiyonuyla ziyaretçilerini zamanda yolculuğa çıkarıyor. Müze, Rocket gibi tarihin akışını değiştiren ilk “modern” lokomotiflerden, Big Boy gibi rayların devlerine kadar uzanan eşsiz bir demiryolu mirasını sergiliyor.
Mucitlerin Mirası: İlk “Modern” Lokomotifler
Müzenin Lengerhane/Mustafa V. Koç binası, demiryolu tarihinin mihenk taşlarını oluşturan lokomotif modellerine ev sahipliği yapıyor. Bu bölümde sergilenenler arasında, kendisinden sonraki neredeyse tüm lokomotiflerin temelini oluşturan özelliklere sahip olan ve ilk “modern” lokomotif olarak kabul edilen Rocket modeli öne çıkıyor. George ve Robert Stephenson tarafından 1829’daki Rainhill Trials yarışması için tasarlanıp birincilik kazanan Rocket, mühendislik tarihinin en önemli objelerinden biri.
Koleksiyonda yer alan bir diğer nadir parça ise, ünlü tasarımcı Josiah Evans Haydock tarafından 1841’de yapılan ve imzalanan Fire King lokomotif modeli. Fire King, Londra Bilim Müzesi’ndeki önemli sergilere konuk olmuş tarihi değeri yüksek bir eserdir. Ayrıca, 1829’da üretilen ve uzun yıllar hizmet verdikten sonra koruma altına alınan Agenoria Lokomotif modelinin 0-4-0 tekerlek düzenekli versiyonu da müzede görülebilir.
Rayların Kralı: Big Boy ve Cabib Koleksiyonu
Müzenin Tersane Binası’nda sergilenen en görkemli eserlerden biri de, rayların devi olarak bilinen “Big Boy” buharlı lokomotifinin modeli. 1941-1944 yılları arasında Union Pacific Railroad için yalnızca 25 adet üretilen bu 4-8-8-4 sınıfı devasa lokomotifler, 40 metreyi aşan uzunlukları ve 6.000 beygirin üzerindeki güçleriyle demiryolu tarihinin en etkileyici mühendislik harikalarından biriydi. İngiltere’de orijinal plana sadık kalınarak 1/8 ölçeğinde üretilen ve 128 yolcu taşıyabilen çalışır durumdaki Big Boy modeli, sanayi tarihinin görkemini yeniden canlandırıyor.
Müzenin zengin koleksiyonu, Raoul Cabib’e ait kıymetli modellerle de zenginleşiyor. Bu koleksiyonda, 1902 tarihli ve nadir bulunan Decapod (0-10-0) Deneme Lokomotifi’nin Budva Tucker tarafından yapılmış modeli dikkat çekiyor. Ayrıca, 1865’te tasarlanan İskoç Demiryolları’na ait 2-4-0 Lokomotif modeli gibi detaylı çalışmalar ve tarihi armalar, Cabib koleksiyonunun değerli objeleri arasında yer alıyor.
Rahmi M. Koç Müzesi, modern demiryolu ulaşımının 200. yılını kutlarken, ziyaretçilerine bu büyük mirasın teknolojik evrimini ve kültürel etkisini birinci elden deneyimleme fırsatı sunuyor.
