Portekiz, yaşlanan F-16A/B savaş uçağı filosunu yenileme sürecinde önemli bir adım atarak, Airbus Defence & Space ile Portekiz Havacılık, Uzay ve Savunma Sanayii Kümesi (AED Kümesi Portekiz) arasında bir Mutabakat Zaptı (MoU) imzaladı. Bu MoU, Portekiz’in yeni nesil savaş uçağı tercihi için Avrupa menşeli bir çözüme yöneldiğinin ilk resmi göstergesi oldu.
Airbus, resmi açıklamasında anlaşmanın amacını, ülkedeki yaklaşan filo yenilemesi öncesinde iş birliği fırsatlarını belirlemek olarak özetledi. Şirket, bu MoU çerçevesinde Portekiz’e “gerçek anlamda Avrupai bir çözüm olan Eurofighter programını” sunmak amacıyla değerli bir endüstriyel öneri oluşturmak için bir dizi çalışma başlatmayı hedefliyor.
F-35 Kararından Avrupa Çözümlerine Dönüş
Portekiz, başlangıçta F-16 filosunun yerine ABD’li Lockheed Martin tarafından üretilen F-35A savaş uçaklarını tedarik etmeyi planlıyordu. Ancak bu planlar, özellikle ABD hükümetinin bazı Avrupa ülkelerine karşı yılın başlarında benimsediği politik tutumlar nedeniyle yeniden değerlendirme sürecine girdi.
Bu durumu açıkça ifade eden dönemin Portekiz Savunma Bakanı Nuno Melo, Portekiz medyası Público’ya verdiği röportajda kararlarını etkileyen jeopolitik faktörlere dikkat çekmişti:
“Seçimlerimizde jeopolitik ortamı göz ardı edemeyiz. NATO bağlamında ABD’nin son pozisyonu bizi en iyi seçenekler hakkında düşünmeye sevk etmeli, çünkü müttefiklerimizin öngörülebilirliği hesaba katılması gereken daha büyük bir varlıktır.”
Bu açıklama, Portekiz’in savunma tedariklerinde tedarik güvenliğini ve müttefik öngörülebilirliğini önceliklendirmeye başladığını gösteriyor.
Masada Rafale Seçeneği de Duruyor
ABD’nin tutumu nedeniyle F-35A opsiyonunu sorgulamaya başlayan Portekiz’in masasında sadece Eurofighter bulunmuyor. Fransız havacılık devi Dassault Aviation da bu boşluğu doldurmak için devreye girdi.
Geçtiğimiz Mart ayında Dassault Aviation CEO’su Éric Trappier, Portekiz medyasına verdiği bir röportajda Rafale savaş uçağını Portekiz’e önerme niyetlerini dile getirmişti. Trappier, Portekiz’i NATO ve AB üyesi olması nedeniyle gelecekte mantıklı bir ortak olarak gördüğünü doğrulamıştı.
Airbus ile AED arasında imzalanan Mutabakat Zaptı, her ne kadar Eurofighter tedariki sürecinin ilk resmi adımı sayılsa da, bu anlaşma daha çok endüstriyel iş birliğini kapsıyor. Dolayısıyla, Portekiz’in F-16’ların yerine Eurofighter mı yoksa Rafale mi tercih edeceği şu an için kesinleşmiş değil.
Bu süreç, Avrupa ülkelerinin stratejik tedarik kararlarında Avrupa savunma sanayii çözümlerine daha fazla yöneldiğini gösteren önemli bir örnek teşkil ediyor.
