Ukrayna, Karayip diktatörlüğü Küba’nın, binlerce vatandaşının Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşta paralı asker olarak cephede savaşmasına izin vererek Moskova’ya “ortak olduğu” iddiasıyla Havana’daki büyükelçiliğini kapattı ve diplomatik ilişkilerin seviyesini düşürdü. Bu diplomatik misyonun kapatılması kararı, Rusya ile Küba’nın askeri işbirliği anlaşması imzalamasından ve ABD istihbaratının 5.000’e kadar Kübalının Ukrayna’da savaşıyor olabileceği yönündeki tahminlerini yayınlamasından kısa bir süre sonra geldi.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Küba’yı sadece asker gönderme konusunda değil, aynı zamanda Rusya’ya diplomatik destek sağlama ve Batı yaptırımlarını aşmasına yardım etme konusunda da suçladı. Küba Devlet Başkanı daha önce Ukrayna işgalinde Rusya’ya “başarılar” dilemişti.
BM Oylaması ve Ukrayna’nın Diplomatik Duruşu
Büyükelçiliğin kapatılması ve diplomatik ilişkilerin seviyesinin düşürülmesi kararı, Ukrayna’nın ilk kez Birleşmiş Milletler’in (BM) Küba’ya uygulanan ABD ambargosunun kaldırılması yönündeki yıllık kararına karşı “hayır” oyu vermesiyle aynı zamana denk geldi.
Bakan Sybiha, bu oylamanın Küba halkına karşı olmadığını vurgulayarak, “Oyumuz Küba yetkililerinin, Küba vatandaşlarının Rus işgal ordusuna kitlesel olarak katılmasına karşı tepkisiz kalmasına karşı oy kullanıyoruz,” dedi. Ukrayna’nın BM Daimi Temsilcisi Andrii Melnyk ise Kübalıları “Rus ordusundaki en büyük yabancı paralı asker grubu” olarak nitelendirdi.
Kübalı Paralı Asker İddiaları ve Kayıplar
ABD’nin gizli olmayan bir telgrafına göre, Ukrayna’da 5.000’e kadar Kübalının savaşıyor olabileceği tahmin ediliyor; bu da ülkeyi, Kuzey Kore’den sonra Rusya’ya en fazla yabancı asker gönderen ikinci ülke yapıyor. Ukrayna askeri istihbarat teşkilatı (HUR), cephede en az 1.076 Kübalı savaşçının bulunduğunu doğruladı. Ukrayna istihbaratı resmi olarak 39 Kübalının öldürüldüğünü teyit etse de, gerçek kayıpların birkaç yüz civarında olduğu tahmin ediliyor.
Küba Dışişleri Bakanlığı ise 11 Ekim’de bu iddiaları yalanlayarak raporları “asılsız suçlamalar” olarak nitelendirdi ve Küba devletinin bu eylemlere herhangi bir teşviki veya onayı olmadığını iddia etti.
İşe Alım Şemaları ve Hükümetin Rolü
Kübalıların Rus ordusuna alımının ne kadar sistematik olduğu belirsizliğini koruyor. Ortaya çıkarılan bir işe alım şemasına göre, Kübalılara yüksek maaşlı inşaat işleri (ortalama Küba maaşının 100 katı olan aylık $2.000) vaat edilmiş, ancak Rusya’ya vardıklarında pasaportlarına el konularak ordu ile sözleşme imzalamaya zorlanmışlardı.
Eylül 2023’te Küba, Kübalıları Rusya adına savaşmaya yönlendiren bir insan kaçakçılığı şebekesine dahil olan 17 kişiyi tutukladığını duyurmuştu. Ancak, ülkenin totaliter yapısı ve vatandaşları üzerindeki sıkı seyahat kontrolleri göz önüne alındığında, Ukrayna’nın BM Büyükelçisi Melnyk, asker alımının “Havana yetkililerinin sessiz onayıyla açıkça” gerçekleştiğini iddia etti. Küba ve Rusya, Küba’nın zor durumdaki ekonomisini desteklemek için Rus petrolüne güvendiği Soğuk Savaş dönemine dayanan güçlü bağlarını sürdürüyor.
