2016 yılında hizmete açılan ve yap-işlet-devret (YİD) modeliyle hayata geçirilen Avrasya Tüneli, son dönemde geçiş garantileri ve mali tablolarıyla ilgili olarak iktidar ve muhalefeti karşı karşıya getiren bir tartışmanın odağı oldu. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, garanti edilen araç sayısının aşıldığını ve bu durumdan Hazine’ye kâr payı geliri sağlandığını iddia ederken; muhalefet, kur farkı nedeniyle şirkete çok daha büyük meblağların geri ödendiğini belirterek bu kâr iddialarını boşa çıkarıyor.
Bakanlık: Garanti Aşıldı, Hazineye Gelir Sağlandı
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, bütçe görüşmelerinde yaptığı açıklamada, 2023’ün son çeyreğinden bugüne kadar garanti edilen 58 milyon 398 bin araç sayısına karşılık, tünelden 62 milyon 389 bin aracın geçtiğini bildirdi. Bakan, fazladan geçen araçlardan yüzde 30 kâr payı alınarak, 2023 yılı için 23 milyon TL ve 2024 yılı için 120 milyon TL olmak üzere toplam 143 milyon TL gelir elde edildiğini savundu. Bu rakamlar, tünelin kamuya gelir sağladığı yönündeki iktidar söylemini destekler nitelikte sunuldu.
Muhalefet: Kur Farkı Ödemesi Kârı 45’e Katladı
Bakanlığın kâr payı açıklamalarına sert tepki gösteren CHP Hatay Milletvekili Nermin Yıldırım Kara, ortaya çıkan tablonun tamamen farklı olduğunu belirtti. Kara, Hazine’nin kur farkı nedeniyle işletmeci firmaya iki yılda 6 milyar 193 milyon TL ödeme yaptığını açıkladı.
Muhalefet vekili bu durumu, “Bakan resmen aklımızla alay ediyor. Kâr denilen miktarın yaklaşık 45 katı şirkete geri ödeniyor,” sözleriyle eleştirdi. Kara, geçiş garantisi adı altındaki bu ödemelerin adeta bir “haraçtan” farkı olmadığını ifade ederek, elde edilen kârın, kur garantisi mekanizması nedeniyle Hazine’nin kasasından çıkan devasa meblağların yanında anlamsız kaldığına dikkat çekti. Bu durum, YİD projelerindeki döviz bazlı garantilerin kamu maliyesi üzerindeki yükünü bir kez daha gözler önüne seriyor.
