Finlandiya, henüz NATO üyesi değilken 2021 yılında hazırladığı Arktik güvenlik stratejisini güncelleyerek, bölgede artan rolünü ve karmaşık jeopolitik ilişkilerini tanımlayan yeni bir belge yayınladı. Belge, ülkenin yaklaşık üçte birinin Kuzey Kutup Dairesi üzerinde yer aldığı Laponya bölgesinin stratejik önemini vurguluyor.
ABD Politikalarına İlişkin Endişeler
Yeni strateji belgesinin önemli bir bölümü, Arktik’e yönelik ABD politikaları ve bunların Finlandiya’da yarattığı soru işaretlerine ayrılmıştır. Belge, özellikle eski Başkan Donald Trump dönemindeki “Önce Amerika” yaklaşımıyla şekillenen ABD’nin, Arktik’e küresel rekabet merceğinden baktığını belirtiyor. ABD’nin ulusal güvenliğe, ekonomik iş birliğine ve kritik minerallere öncelik verirken, iklim değişikliği ve sürdürülebilir kalkınma gibi konulardan uzaklaştığı ifade ediliyor.
Ayrıca, ABD yetkililerinin Washington’ın Grönland üzerinde daha fazla kontrol sahibi olması gerektiği yönündeki açıklamalarının Finlandiya’da endişeye yol açtığı belirtiliyor.
ICE Paktı ve NATO Gücünün Artırılması
Finlandiya, ABD ve Kanada ile birlikte, buzkıranların ortak geliştirilmesine adanmış olan Buzkıran İşbirliği Çabası (ICE Pact) adı verilen stratejik bir ortaklığa katılıyor. Üç ülke, 2024’te bir mutabakat zaptı imzaladığından bu yana, ABD’nin 11 yeni buzkıran gemisi planladığı bu kapsamda iş birliğini güçlendiriyor.
Yeni strateji, ittifakın Kuzey Kutbu’ndaki caydırıcılığında kilit rol oynayacak olan, Ekim ayında Kuzey Finlandiya’da göreve başlayan yeni NATO İleri Kara Kuvvetleri (FLF) biriminin artan rolünü de vurguluyor. Olağanüstü hal durumunda FLF, daha geniş Arktik bölgesindeki kara operasyonlarının planlamasını ve komuta-kontrolünü denetleyecek.
Arktik Konseyi’nde Rusya Faktörü
Strateji belgesi, tüm Arktik devletleri (Kanada, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç, Rusya, İsveç ve ABD) için tek hükümetlerarası iş birliği çerçevesi olmaya devam eden Arktik Konseyi’nin durumuna da değiniyor. Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgali, Konsey içindeki iş birliğinin niteliğini değiştirdi: siyasi düzeyde toplantılar askıya alınmış olsa da, çalışma grupları bünyesinde uzman ve araştırma iş birliği devam ediyor. Finlandiya, Arktik iş birliğinin Konsey çerçevesinde sürdürülmesi gerektiğini savunuyor.
