Hollanda Savunma Bakanlığı, Hollanda ve bazı Avrupalı NATO ortaklarının, ittifakın eskiyen Boeing E-3A Hava Uyarı ve Kontrol Sistemleri (AWACS) filosunu değiştirmek üzere planlanan altı adet Boeing E-7 Wedgetail uçağı satın alma programının iptal edildiğini açıkladı. Bu kararın temel gerekçesi, programın en büyük ortağı olan ABD’nin Temmuz ayında projeden çekilmesi oldu.
ABD’nin Çekilmesi Finansal ve Stratejik Temeli Ortadan Kaldırdı
Hollanda Savunma Bakanlığı, Perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD’nin AWACS yedek programından çekilmesinin, programın hem stratejik hem de finansal temelini ortadan kaldırdığını belirtti. ABD Savunma Bakanlığı, çekilme gerekçesi olarak E-7 Wedgetail programındaki önemli gecikmeleri, maliyet artışlarını ve uçağın çekişmeli bir ortamda hayatta kalma endişelerini göstermişti. ABD, bunun yerine uzay tabanlı yeteneklere ve ek E-2D Hawkeye uçaklarına yatırım yapmayı planladığını duyurmuştu.
NATO, Avrupa’nın birincil AWACS kapasitesini temsil eden, Almanya’nın Geilenkirchen kentinden işletilen 14 adet E-3A uçağından oluşan bir filoya sahip. Hollanda, 1950’lerden kalma Boeing 707’nin modifiye edilmiş versiyonu olan E-3A’ların 2035 yılına kadar kullanım ömürlerinin sonuna ulaşacağını ve aynı zamanda gürültü kirliliği yarattığını belirtti.
Hollanda Savunma Bakanı Gijs Tuinman, yaptığı açıklamada, “2035’ten önce daha sessiz başka uçakların da hizmete girmesine yönelik taahhüt devam ediyor,” dedi ve ekledi: “ABD’nin çekilmesi, Avrupa endüstrisine mümkün olduğunca fazla yatırım yapmanın önemini de gösteriyor.”
Kalan NATO Ortakları Alternatif Arayışında
Programın iptal edilmesinin ardından, kalan altı NATO ülkesinin AWACS kapasitelerini sağlamak için alternatif çözümleri araştırdığı ve yeni ortaklar aradığı bildirildi. AWACS uçakları, radar sistemleri ve iletişim ekipmanlarıyla NATO hava sahasının güvenliği ve hava operasyonlarının komutasında “temel bir rol” oynamaktadır.
İptal edilen E-7 Wedgetail, daha modern bir platform olan Boeing 737’ye dayanıyordu. Avrupa’da bu uçağın başlıca alternatifi olarak, Saab’ın Bombardier iş jetine monte edilmiş radar ve sensörlerden oluşan GlobalEye sistemi öne çıkıyor. Saab CEO’su Micael Johansson, sisteme NATO, Almanya, Danimarka ve diğer ülkelerden “büyük ilgi” gördüklerini belirtmişti. Fransa’nın ise Haziran ayında GlobalEye satın alacağını açıklaması, Dassault Aviation’ın Falcon 10X tabanlı AWACS önerisinin geleceğini sekteye uğratmıştı.
