Ukrayna, kırsal kesimdeki gizli fırlatma sahalarından gece vakti ve neredeyse sessizce havalanan yerli üretim insansız hava araçlarıyla (İHA) Rusya’nın enerji ve askeri altyapısını hedef alıyor. Yaz aylarından bu yana önemli ölçüde hız kazanan bu uzun menzilli saldırılar, Rusya genelinde benzin sıkıntısına ve hatta bazı bölgelerde yakıtın karneye bağlanmasına yol açarak Moskova’nın altyapısındaki artan kırılganlığı gözler önüne serdi.
Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) Başkanı Korgeneral Vasyl Maliuk, bu yıl Rusya’nın petrol çıkarma ve rafineri tesislerine yönelik 160’tan fazla başarılı saldırı gerçekleştirildiğini açıkladı.
Savaşın Menzilinde Değişim: 1000 Kilometrelik Hedefler
Dağınık atölye ağlarında üretilen bu İHA’lar, artık savaşın herhangi bir anında olduğundan çok daha uzağa uçabiliyor. Operasyonu denetleyen “Fidel” çağrı işaretli komutan, Associated Press’e verdiği demeçte, İHA’ların gelişimini şu sözlerle açıkladı: “500 kilometre (310 mil) uçmak yerine artık 1.000 kilometre uçuyorlar… Başarılı bir operasyonda üç faktör rol oynar: İHA’lar, insanlar ve planlama.”
Yerli Üretim: “Vahşi” Liutyi
Ukrayna filosunun büyük bir kısmı yerli üretim olup, gece saldırılarının vazgeçilmezi haline gelen ve Ukraynaca’da “vahşi” anlamına gelen Liutyi öne çıkıyor.
- Tasarım Felsefesi: “Home Depot’a (nalburiye dükkanı) benziyor” olarak tanımlanan Liutyi, şık olmaktan ziyade montaj kolaylığı ve sıkı izlenen ön cephe hava sahasından sıyrılmak için optimize edilmiş yapısıyla öne çıkıyor.
- Maliyet Etkinlik: Ukrayna’da artık uzun menzilli saldırı İHA’ları 55.000 dolar gibi düşük bir fiyata üretilebiliyor. Bu durum, Rusya’nın pahalı hava savunma sistemlerini test ederken maliyet avantajı sağlıyor.
Rus Enerji Sektörüne Etkisi ve Stratejik Mantık
Batılı analistler, enerji altyapısına yönelik saldırıların ciddi, ancak henüz felç edici olmayan bir etkiye sahip olduğunu belirtiyor. ABD merkezli Carnegie Endowment’ın incelemesine göre, Ukrayna İHA’ları, Rusya’nın nominal rafinaj kapasitesinin yaklaşık yüzde 38’ini temsil eden 16 büyük rafineriyi vurdu.
- İhracat ve İthalat: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırılar sonucunda Rusya’nın benzin tedariklerinin yüzde 20’sini kaybettiğine inandıklarını, bunun da Kremlin’i yakıt ithal etmeye ve ihracatı kısıtlamaya zorladığını söyledi.
- Lojistik Zorlama: Küresel risk analiz şirketi RANE’den Adriano Bosoni, savaşın Rusya içinde yürütülmesinin, Moskova’yı ikmal yollarını değiştirmeye ve hava savunmasını daha geniş bir alana yaymaya zorladığını belirtti. Stratejik mantık, Moskova’nın büyük ölçekli operasyonları sürdürme kapasitesini azaltmaya odaklanıyor.
- Küresel Etki: Paris merkezli Uluslararası Enerji Ajansı, tekrarlanan İHA saldırıları nedeniyle Rusya’nın rafineri kapasitesinin günlük yaklaşık 500 bin varil azaldığını bildirdi.
Bağımsızlık ve Özerklik
Kiev’in yerli saldırı kabiliyeti, ithal uzun menzilli silahlar için gereken Batı onayını atlayarak bağımsız İHA fırlatmalarına olanak sağlıyor. Bu özerklik, Ukrayna’ya önemli bir anda inisiyatif kazandırıyor ve diplomatik onay süreçlerinden bağımsız hareket etme esnekliği sunuyor.
Ancak operasyonların zorlukları da var. Fidel, İHA’ların yüzde 30’undan azının hedef bölgeye ulaşabildiğini belirterek, başarılı bir sonuç için titiz planlamanın şart olduğunu vurguladı. Fidel, bu savaşın kendilerine düştüğünü ve elde ettikleri tecrübenin “dünyadaki her ülkenin faydalanacağı bir deneyim” olduğunu ifade etti.
