Perşembe günü kuzeybatı Nijerya’daki İslam Devleti grubu militanlarını hedef alan ABD hava saldırıları, Batı Afrika’nın aşırı gergin ordusunun yıllardır mücadele ettiği saldırıda büyük bir artışa işaret etti.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medyada, Sokoto eyaletindeki “güçlü ve ölümcül” saldırıların, “öncelikle masum Hıristiyanları hedef alan ve vahşice öldüren” IŞİD silahlı adamlarına karşı gerçekleştirildiğini söyledi.
Bölge sakinleri ve güvenlik analistleri, Nijerya’daki güvenlik krizinin hem güneyde çoğunlukta olan Hıristiyanları hem de kuzeyde çoğunlukta olan Müslümanları etkilediğini söylüyor.
Çok sayıda silahlı grupla mücadele eden Nijerya, ABD saldırılarının iki ülke arasındaki istihbarat alışverişi ve stratejik koordinasyonun bir parçası olduğunu söyledi.
Associated Press, grevin etkisinin boyutunu doğrulayamadı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, hava saldırılarıyla ilgili X’te yaptığı paylaşımda şunları söyledi: “Devamı gelecek…”
ABD hava saldırılarının hedefindeki militanlar
Afrika’nın en kalabalık ülkesindeki silahlı gruplar arasında İD’e bağlı en az iki kişi, kuzeydoğuda İslam Devleti Batı Afrika Eyaleti olarak bilinen Boko Haram aşırılık yanlısı grubun bir kolu ve yerel olarak Lakurawa olarak bilinen ve kuzeybatıda öne çıkan, daha az bilinen İslam Devleti Sahel Eyaleti veya ISSP yer alıyor.
Yetkililer tam olarak hangi grubun hedef alındığını söylemese de güvenlik analistleri, hedefin, eğer IŞİD militanlarına yönelikse, muhtemelen geçen yıl Sokoto ve Kebbi gibi sınır eyaletlerinde daha ölümcül hale gelen ve genellikle uzak toplulukları ve güvenlik güçlerini hedef alan Lakurawa üyeleri olduğunu söyledi.
Nijerya ordusu geçmişte grubun komşu Nijer’de köklerinin olduğunu ve 2023 askeri darbesinin ardından Nijerya’nın sınır topluluklarında daha aktif hale geldiğini söylemişti. Bu darbe Nijerya ile Nijer arasındaki ilişkilerin bozulmasına neden oldu ve geçirgen sınır boyunca çok uluslu askeri operasyonlarını etkiledi.
Militanlar köylülere eziyet ediyor
Çok sayıda analist, Lakurawa’nın, topluluklarını haydut gruplarından korumak için Sokoto’daki geleneksel yetkililer tarafından davet edildiği 2017 yılından bu yana kuzeybatı Nijerya’da faaliyet gösterdiğini söyledi.
Ancak Washington merkezli Hudson Enstitüsü’nden Afrika araştırmacısı James Barnett’e göre militanlar, “bazı topluluk liderleriyle çatışarak… ve kırsal nüfusun çoğunu yabancılaştıran şeriat yasalarının sert bir şekilde yorumlanmasını uygulayarak hoş karşılamayı abarttılar”.
Good Governance Africa’dan Nijeryalı güvenlik araştırmacısı Malik Samuel’e göre, “Topluluklar artık açıkça Lakurawa’nın kendilerini koruduklarını iddia ettikleri haydutlardan daha baskıcı ve tehlikeli olduğunu söylüyor.”
Samuel, Lakurawa’nın Sokoto ve Kebbi eyaletlerindeki bölgeleri kontrol ettiğini ve cinayetler, adam kaçırma, tecavüz ve silahlı soygunla tanındığını söyledi.
Ancak ABD merkezli Silahlı Çatışma Konumu ve Olay Verileri Projesi’ne göre, Lakurawa’ya atfedilen saldırılardan bazıları, Nijer’in Dosso bölgesinden kuzeybatı Nijerya’ya kadar genişleyen İslam Devleti Sahel Eyaleti tarafından gerçekleştiriliyor.
Proje yakın zamanda yayınlanan bir raporda, “ISSP, Nijer-Nijerya sınırına sızmak ve yerleşmek için gizlice çalışarak düşük profilini korudu ve şimdi de operasyonlarını Beninese sınırına doğru genişletiyor” dedi.
Tehditlerin kökleri toplumsal sorunlara dayanıyor
Güvenlik sorunları askeri bir sorundan ziyade yönetim sorunudur.
Saldırıların nedenleri farklılık gösteriyor ancak çeteler genellikle çatışmaların sıcak noktalarında devlet ve güvenlik varlığının neredeyse yokluğundan kaynaklanıyor ve bu da eleman toplamayı kolaylaştırıyor. Veriler, bu sıcak noktaların ülkede en yüksek yoksulluk, açlık ve işsizlik oranlarına sahip olduğunu gösteriyor.
Nijerya Savunma Bakanı Christopher Musa bir keresinde askeri harekâtın ülkenin güvenlik krizini çözmek için gerekenin yalnızca %30’unu oluşturduğunu, geri kalan %70’in ise iyi yönetime bağlı olduğunu söylemişti.
Samuel, “Uzak topluluklarda devletin yokluğu, devlet dışı aktörlerin gelip kendilerini halka en iyi alternatif hükümet olarak sunmalarını kolaylaştırıyor” dedi.
ABD’nin saldırıları Nijerya ordusuna hayati destek olarak görülüyor
Perşembe günkü ABD saldırıları, uzmanlar tarafından yaygın olarak, farklı bölgelerdeki çok sayıda güvenlik kriziyle mücadele ederken genellikle aşırı gergin ve silahsız olan Nijerya’nın güvenlik güçlerine hayati bir yardım olarak görülüyor.
Sokoto gibi eyaletlerde ordu sıklıkla militanların saklandığı yerleri hedef alan hava saldırıları düzenliyor ve Nijerya, güvenlik güçlerini toplu olarak görevlendirmeye başladı. Ancak analistler, çeteleri hedef alan askeri operasyonların genellikle sürdürülmediğini ve militanların kuzeydeki birçok eyaleti birbirine bağlayan geniş ormanlar üzerinden motosikletlerle yeni bölgelere kolayca hareket ettiğini söylüyor.
Ayrıca okul çocukları da dahil olmak üzere rehineleri sıklıkla siper olarak kullanıyorlar, bu da hava saldırılarını zorlaştırıyor.
