Avrupa demiryolu sektörü, gelecekteki araştırma ve inovasyon çalışmalarına güçlü bir bağlılık göstererek, mevcut AB-Demiryolu Ortak Girişimi (Shift2Rail) modelinin devamı için Avrupa Komisyonu’na resmi başvuruda bulundu. Beş büyük Avrupa demiryolu birliği (CER, EIM, UIP, UITP ve UNIFE) bu ortaklık modelinin 2028-2034 Çok Yıllı Mali Çerçeve (ÇYÇ) kapsamında da sürdürülmesi ve AB’nin finansman öncelikleri arasında sağlam bir yer edinmesi konusunda ısrarcı. Amaç, ana hat işletmeciliğinden bölgesel ve kentsel sistemlere kadar tüm Avrupa demiryolu sektörünün gelişim ivmesini korumak.
Demiryolu İnovasyonu İçin AB-Demiryolu Halefi Çağrısı
Dernekler, teknolojik egemenliği, yeşil ve dijital dönüşümleri teşvik etmek ve Avrupa’nın küresel rekabet gücünü artırmak için bu yeni yapının hayati önem taşıdığını belirtiyor. Ayrıca, 2028-2034 ÇYÇ kapsamında yeni bir Avrupa Rekabet Fonu (ECF) oluşturulması önerisini de destekliyorlar. ECF, demiryolu inovasyonunun ticari uygulamaya geçişini hızlandıracak temel bir araç olarak görülüyor.
Ufuk Avrupa ve ECF Kapsamındaki Finansman İhtiyaçları
Sektör, halef ortaklık için iddialı ancak gerekli finansman hedefleri belirledi:
Halef Ortaklık Yatırımı: Uzun vadeli özel sermayeyi harekete geçirmek ve Tek Avrupa Demiryolu Alanı hedeflerine ulaşmak amacıyla, asgari 3 milyar avroluk bir yatırım ve uygulama öncesi aşama için 15 milyar avroluk ek destek talep ediliyor.
Ön Dağıtım Finansmanı: Teknolojilerin olgunlaşması ve pazara daha hızlı dağıtılması için ECF, ulusal planlar ve özel yatırımlar aracılığıyla 15 milyar avro ön dağıtım finansmanı önerisi sunuluyor.
Bütçe Dağılımı: Bir sonraki ÇYÇ’nin toplam 1,8 trilyon avroluk bütçesinde, Avrupa Rekabet Edebilirlik Fonu’na (ECF) 243 milyar avro ve Avrupa Bağlantı Tesisi (CEF) Ulaştırma bileşenine 51 milyar avro ayrılması planlanıyor. Kuruluşlar, demiryolu Ar-Ge bütçesinin yarısının Horizon Europe’dan, geri kalanının ise sektörden karşılanmasını istiyor.
Kapsayıcı Ortaklık ve Basitleştirme
Ortaklık çerçevesinin, kamu ve özel kuruluşların mümkün olan en geniş katılımını teşvik etmesi hedefleniyor. Bu nedenle, üyelerin doğrudan mali katkı sağlama zorunluluğundan muaf tutulması gerektiği vurgulanıyor.
Ayni Katkılar: Özellikle yerel ve kentsel demiryolu pazarlarındaki Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) için ayni katkıların geçerli bir katılım yolu olarak kabul edilmesi talep ediliyor.
İdari Yükün Azaltılması: KOBİ’lerin daha iyi dahil edilmesi ve teknik içeriğe odaklanılırken idari yükün azaltılması hedefleniyor.
Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği Demiryolları Ajansı (ERA), endüstri, işletmeciler, altyapı yöneticileri, araştırma enstitüleri ve KOBİ’leri birbirine bağlayan kapsayıcı bir ortaklık çerçevesinin sürdürülmesi zorunludur. Bu çerçeve, tüm kilit paydaşların demiryolu için gelecekteki araştırma ve inovasyon önceliklerinin şekillendirilmesine aktif katılımını sağlamalıdır.
CEF-Transport, NRPP ve Horizon Europe Arasındaki Sinerjiler
Dernekler, Çok Yıllı Mali Çerçeve’nin ulaştırma finansmanı bileşenleri arasında daha güçlü sinerjiler çağrısında bulunuyor. CEF-Ulaştırma aracına güçlü desteklerini ifade ederek, bu aracı AB ulaştırma altyapısı yatırım politikasının omurgası olarak tanımlıyorlar.
CEF Bütçesinin Artırılması: Ulaştırma yatırımlarının yeterli finansmanı için CEF bütçesinin 100 milyar avroya çıkarılması ve Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planlarından (NRPP) CEF’e kaynak aktarma seçeneğinin korunması savunuluyor.
Kuruluşlar, Horizon Europe, NRPP ve CEF-Transport programları arasındaki farklılıkların, ortak noktaların ve bağlantıların sektördeki paydaşlarla birlikte açıkça tanımlanmasını istiyor. Bu araçların nasıl birlikte çalıştığını netleştirerek, AB’nin bu iddialı programlardan en iyi şekilde yararlanabileceğine ve AB-Demiryolu Ortak Girişimi’nin planlanan halefinin tüm Avrupa demiryolu sistemi genelinde somut faydalar sağlamasına inanılıyor.
