Bangladeş’in devlet demiryolu işletmesi olan Bangladeş Demiryolları (BD), ciddi bir lokomotif krizi karşı karşıya. Yapılan resmi tahminlere göre, ülkenin acil 300 adet lokomotife ihtiyacı bulunuyor. Bu çekiş gücü yetersizliği, özellikle yük taşımacılığı operasyonlarında keskin bir düşüşe neden olarak ülke ekonomisi için kritik bir sorun yaratıyor.
Bangladeş Demiryolları’nda Filo Durumu ve Kıtlığın Nedenleri
2025 yılının sonu itibarıyla Bangladeş Demiryolları’nın filosunda 281 lokomotif bulunuyor, ancak bunların yaklaşık 90 adeti faal durumda değil. Lokomotif kıtlığının temel nedeni, filonun aşırı yaşlı olması. Birçok lokomotif 30 yıldan fazla süredir hizmette ve bu da verimliliği düşürüyor.
Ek olarak, yetersiz bakımın yapılması, mevcut lokomotiflerin kullanılabilirliğini daha da azaltıyor ve çekiş araçlarının önemli bir bölümünün hizmet dışı kalmasına yol açıyor. Eskiyen vagonlar ve sınırlı bakım kapasitesi, demiryolu operasyonlarını yıllardır baltalayan ana faktörler arasında yer alıyor.
Çekiş Gücü Eksikliğinin Yük Taşımacılığına Etkisi
Çekiş gücü eksikliği, Bangladeş’teki yük demiryolu taşımacılığını doğrudan etkiliyor. Bangladeş Demiryolu ağında işletilen yük trenlerinin sayısı, son dört yılda neredeyse yarı yarıya azalmış durumda. 2021-2022 mali yılında 4.300 olan yük treni seferi sayısı, 2025 yılının ilk 11 ayında 2.300’e kadar gerilemiştir.
Bangladeş gibi yoğun nüfuslu bir ülkede, lokomotif arızaları yaşandığında yolcu hizmetlerine öncelik veriliyor ve bu durumda yük lokomotifleri rutin olarak yolcu seferlerini karşılamak üzere yeniden görevlendiriliyor.
Bu durumun doğrudan sonucu olarak, yük taşımacılığı müşterileri giderek demiryolundan uzaklaşmaya başladı. Örneğin, gübre sevkiyatları bir yıldan fazla süredir demiryolu yerine tamamen karayoluyla yapılmaktadır.
Yatırım ve Lokomotif Satın Alma Planları
Hükümet, son 15 yılda demiryolu geliştirmelerine yaklaşık 10 milyar dolar yatırım yaparak 948 km yeni hat inşa etti ve 40 yeni lokomotif tedarik etti. Metre ve 1676 mm geniş hatlı demiryolu hatları için vagonlar büyük ölçüde Hindistan’dan, çoğunlukla ikinci el olarak sağlandı.
Mevcut çekiş gücü açığına yanıt olarak, Bangladeş Demiryolları Ağustos ayında 30 adet dizel lokomotif satın alma niyetini açıkladı. Bu alım, açığı kısmen hafifletecek olsa da, filodaki genel yetersizliği ve yaşlılık sorununu tamamen ortadan kaldırmayacaktır.
