Ukraynalı, Avrupalı ve Amerikan müzakereciler, temel toprak konularını çözmeden bile, ciddi bir siyasi çerçeve üzerinde önemli ilerlemeler kaydetti. Bu gelişmeler, iki gün süren görüşmelerin sonunda, Rusya’nın tam ölçekli saldırısını sona erdirecek yeni bir yol haritası oluşturma çabalarının en kritik adımlarından biri olarak görülüyor.
Salı günü Ukrayna, toplam savunma maliyetinin 2026 yılına kadar yaklaşık 120 milyar dolara ulaşacağını ve bunun yarısının dış desteğe bağlı olacağını tahmin etti. Ukraynalı yetkililere göre, Berlin’de yapılan müzakereler, uzun vadeli güvenlik garantileri ve yeni barış anlaşması temelini oluşturacak beş maddelik bir pakete odaklandı. Bu paketler arasında, NATO isimlendirmesine atıfta bulunan ve ABD kongresi onayını gerektiren olası karşılıklı savunma taahhütleri de bulunuyor. Ukrayna, bu garantilerin yasal bağlayıcılığını güçlendirmek amacıyla Avrupa ülkeleriyle desteklenmiş ek taahhütler öneriyor.
Alman yetkililer, Washington’un hukuki ve maddi garantiler konusundaki teklifini oldukça değerli bulduğunu ve bunun “geri dönüşü olmayan önemli bir adım” olduğunu belirtiyor. Bu konferans, güvenlik mimarisini şekillendirmek amacıyla düzenlenen ilk büyük AB ev sahipliğindeki girişim olma özelliğini taşıyor. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesine yönelik ortak bir amaç konusunda Avrupa, ABD ve Ukrayna’nın “birlikte hareket etme kararlılığı”na vurgu yaptı.
İki taraf arasındaki görüşmelerde, güvenlik garantilerinde kaydedilen ilerleyiş kadar, toprak konusundaki tartışmalarda da somut bir gelişme yaşanmadığı bildirildi. Rusya’nın doğu Ukrayna’daki kontrolü resmi olarak tanınmıyor ve Kiev, bu toprakların devri konusunda esneklik göstermiyor. Ukraynalı yetkililer, alınan kararların çatışmayı Moskova lehine yeniden tırmandıracak herhangi bir tavizi içermemesi gerektiğini defalarca vurguladı.
Öte yandan, Avrupa liderleri, ABD’nin Ukrayna’ya yaklaşık olarak topraklarının beşte birini kaybetme baskısına rağmen, alınan kararların yalnızca Ukrayna’nın kendisi tarafından belirleneceğine inanıyor. Zelensky, ABD ve Avrupa ortaklarıyla tamamlanan beş maddelik paketin ardından, Moskova’nın bu yeni çerçeveyi kabul edip etmeyeceğini test etmek adına, Donald Trump ile direkt bir görüşme planlıyor.
Görüşmeler sonrası, Avrupa ve ABD yetkilileri, Berlin’deki toplantının “son derece olumlu” geçtiğini ve önemli konularda fikir birliği sağlandığını belirtti. Resmi bir ateşkes teklifinin ötesinde de, ortaya çıkan güvenlik yapısına uygun yeni düzenlemelerin geliştirilmesi yönünde adımlar atılıyor. Bu çerçevede, savaş sona erdiğinde Ukrayna’da konuşlandırılacak çok uluslu, Avrupa liderliğindeki barışı koruma güçleri üzerinde çalışmalar devam ediyor.
Salı günü İngiltere Savunma Bakanı John Healey, ülkesinin böyle bir misyona hazır olduğunu ve gereken finansmanı sağlamaya devam edeceklerini belirterek, fikrini yineledi. Aynı zamanda, Avrupa Birliği ve ABD’den ortak bir gayretle oluşturulması düşünülen “çokuluslu güç” önerisi de, Ukrayna’nın barış için ihtiyaç duyduğu anlamlı desteğin temelini oluşturuyor.
Ukrayna’nın savunma maliyetleriyle ilgili yeni hesaplamalar da gün yüzüne çıktı. Ukrayna savunma bakanı Denys Shmyhal, 2024 yılı için toplam savaş maliyetinin yaklaşık 120 milyar dolar olmasını beklediklerini ve bunun yarısının kendi imkanlarıyla karşılanacağını belirtti. Kalan 60 milyar doların ise, ülkelerin *her birinin en az %0,25’ini* Ukrayna’nın savunma bütçesine ayırmasıyla karşılanacağını vurguladı. Hava savunmasının öncelik olmaya devam ettiğinin altını çizerek, “Güçlü ve koordineli kararlar”, dedi, yoğun çabaların barışa ulaşmada hızlandırıcı olacağını sözlerine ekledi.
