Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) Gıda Mühendisliği Bölümü akademisyenleri, tarımsal atıkların ekonomiye kazandırılması amacıyla kritik bir projeyi başarıyla tamamladı. TÜBİTAK 1001 Programı desteğiyle yürütülen “Üzüm Atığından Mayalar Kullanılarak Yağ Üretimi” projesi kapsamında, Tekirdağ’a özgü bir kaynak kullanılarak yüksek değerli ‘Tek Hücre Yağı’ (Single Cell Oil) üretildi.
Yerel Maya ve Üzüm Posasının Sürdürülebilir Birleşimi
Proje Yöneticisi Prof. Dr. Tuncay Gümüş ve ekibi, bölgede geleneksel olarak üretilen Velimeşe bozasından izole edilen yerel bir maya türünü kullanarak, endüstriyel bir atık olan üzüm posasından yağ elde etmeyi başardı. Akademisyenler, 2024 yılından bu yana sürdürdükleri çalışma sonucunda, 1 kilogram üzüm posasından yüzde 25 oranında tek hücre yağı üretebildiklerini belirtti.
Bu başarının en büyük özelliği, iklim şartlarına veya ekim alanına ihtiyaç duymaksızın laboratuvar ortamında yağ üretimine olanak sağlamasıdır. Prof. Dr. Gümüş, bu durumun küresel ısınma ve tarımsal alanların daralması karşısında artan yağ ihtiyacını karşılamak için ekonomik ve çevresel açıdan önemli bir sürdürülebilir kaynak oluşturduğunu ifade etti. Çalışma sonuçları, uluslararası hakemli Journal of Food Measurement and Characterization ve ACS Omega dergilerinde de yayımlanarak bilim dünyasına sunuldu.
Fonksiyonel Yağ Özellikleri ve Pazar Potansiyeli
NKÜ ekibinin ürettiği tek hücre yağı, sadece bir atığın değerlendirilmesi olmakla kalmıyor, aynı zamanda içerik açısından da oldukça yüksek bir katma değer taşıyor. Yapılan analizlerde, elde edilen yağın içerisinde Omega 3, Omega 6 yağ asitleri, likopen ve beta karoten gibi biyoaktif maddelerin bulunduğu tespit edildi. Prof. Dr. Gümüş, bu maddelerin antikanserojen özelliklere sahip olduğunun bilimsel çalışmalarla ispatlandığını belirterek, bu yağın fonksiyonel bir içerik olarak öne çıktığını vurguladı.
Bu özellikleriyle Tek Hücre Yağı, gıda endüstrisinde balık yağı, zeytin yağı ve palm yağı gibi farklı özellikteki yüksek kaliteli gıda içeriklerinin yerini alabilecek bir potansiyel taşıyor.
Gümüş ve ekibi, bu teknoloji için ileriki günlerde patent başvurusu yapmayı ve elde edilen yağı özellikle gıda takviyelerinde kullanmak üzere üniversite-sanayi iş birliğiyle üretime geçirmeyi planlıyor. Bu proje, gıda atıklarının katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülmesi ve Türkiye’nin gıda endüstrisine yeni, alternatif yağ kaynakları kazandırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
