Mevcut barış çerçevesi kapsamında Ukrayna’nın asker sayısı 800.000 civarında tahmin ediliyor. Bu rakam, başlangıçta önerilen 600.000 asker sınırını aşmakla birlikte, yaklaşık 20 maddeden oluşan anlaşma uyarınca askeri personel sayısında önemli bir artış yaşanabilir. Zelenskyy’nin NATO ve Batı’nın sağladığı silahlar, eğitim ve istihbarat desteğiyle inşa ettiği kuvvetler, neredeyse dört yıllık yoğun çatışmaların sonucunda ortaya çıktı ve hâlâ sınırları zorlamaktadır.
Öte yandan, Rusya’nın askeri gücü açısından net bir sınır veya eşdeğer bir kuvvetli düzeni bulunmamaktadır. Moskova, Ukrayna’nın üç gün içinde düşmesinin beklendiği bir durumdayken, Ukrayna, Bucha ve Mariupol gibi kentlerde yoğun kayıplar verdi ve savaşın izleri toplu mezarlarda görüldü. Yale İnsani Araştırma Laboratuvarı’nın verilerine göre, sınırın ötesine götürülen ve savaşmaya devam eden on binlerce çocuk sayılmaktadır. Zelenskyy’nin yaptığı açıklamalara göre, Şubat ayındaki röportajında 45.000’den fazla Ukraynalı askerin öldürüldüğünü ve 390.000’in yaralandığını belirtmiştir; bu, her 20 erkekten yaklaşık birinin savaş mağduru olduğunu göstermektedir.
Barış Sürecinin Zorlukları ve Müzakereler
Savaşın devam ettiği süre boyunca, Ukrayna’nın topraklarından vazgeçmesi ve askerî gücünü küçültmesi yönündeki talepler, karşılıklı çözüm arayışlarını karmaşıklaştırıyor. Bu, Kasım ayından beri üzerinde tartışılan ve başlangıç noktası kabul edilmeyen pek çok sorunun çözümünü zorlaştıran temel bir sorun oldu. Ukraynalıların başlangıçta reddettiği ve Moskova tarafından temel talep olarak görülen bu öneri, uzlaşma için 800.000’lik rakam üzerinde mutabakata varılmasını gerektiriyor.
ABD Ordusu’nun eski Avrupa komutanı ve NATO’nun doğu kanadındaki en deneyimli seslardan Korgeneral Ben Hodges, mevcut çerçevelerin Rusya’ya karşı caydırıcılık açısından yeterli olmadığını ifade ederek, Military Times’a şu değerlendirmeyi yaptı: “Bundan kim fayda sağlıyor? Tabi ki Rusya.” Moskova’nın önereceği askerden arındırılmış bölge fikri, şu anda savaş alanında kazanımlar elde edilemeyen sınır boyunca önerilen bir güvenlik bölgesi olup, bu bölgenin denetlenmesi ve koruması oldukça karmaşık hale geliyor.
İddialar ve Çatışmayı Tetikleyen Unsurlar
Rusya, balistik ve insansız hava araçlarıyla yaptığı saldırıların ardından, Ukrayna’nın cevaplarını yalanlıyor ve barış görüşmelerini baltalamaya çalışıyor. Rus Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov, Ukrayna’nın Kinzhal ve Şahed (drone) saldırılarıyla Moskova’nın evine saldırdığını iddia etmiş, Zelenskyy ise bu iddiaları yalanlayarak, durumun barış görüşmelerinin önünü kesmeye yönelik bir girişim olduğunu belirtmiştir. Bu karşılıklı suçlamalar, çatışmanın devamını ve müzakerelerin zorluklarını artırmaktadır.
Güvenlik Garantileri ve Savaşın Uzaması
ABD Başkanı Donald Trump’ın teklif ettiği 15 yıllık güvenlik garantileri, Zelenskyy tarafından güçlü bir şekilde desteklenmiş olsa da, bu garantilerin yürürlüğe girmesi için hem ABD Kongresi’nin onayı hem de Avrupa parlamentosunun onayı gerekmektedir. Bu prosedürel engeller, garantilerin tanımlanması ve uygulanmasını oldukça karmaşık hale getiriyor. Aynı zamanda, Ukrayna’ya yönelik savaşın devam etmesi, bölgenin güvenliği ve istikrarı açısından önemli riskler taşımaktadır.
Askeri Güç ve Ekonomik Denge
Moskova’nın savaş alanındaki kararlılığı ve asker sayısı, yaklaşık bir milyon Ukraynalı ve farklı eğitime sahip askerlerle dengeleniyor. Ukrayna’nın savunması için kullanılan gelişmiş drone teknolojisi ve elektronik savaş taktikleri, NATO’nun deneyimlerinden çok daha ileri seviyededir. Hodges, bu gelişmelerin, Ukrayna’nın savaş alanındaki savaş kabiliyetini artırdığını ve Rusya’yı durdurma konusunda önemli bir avantaj sağladığını söylüyor. Ancak, bu savaşın uzun vadede devam edebilmesi için finansal kaynaklar ve sürdürülebilirlik büyük önem taşımaktadır.
Ukrayna savunmasında silah ve ekipman konusunda yaşanan mali açıdan büyük dengesizlikler, Rusya’nın uzun vadeli askeri bütçesini önemli ölçüde etkileyebilir. Moskova, savunma bütçesini artırarak savaş kapasitesini sürdürebilirken, Ukrayna’nın dış finans ve desteklere olan bağımlılığı devam etmektedir. Yıllık ekonomik göstergeler ve askeri harcamalar, savaşın süresi ve sonucunu doğrudan etkileyen önemli faktörlerdir. Bu bağlamda, Ukrayna’nın aldığı dış destek ve Batı ülkelerinin tutumu, savaşın seyri üzerinde belirleyici rol oynamaktadır.
Barış Planları ve Gelecek Perspektifi
Mevcut müzakereler, sadece durma ve donma süreçleriyle sınırlı kalırken, gerçek anlamda bir barışın sağlanması ve uzun vadeli güvenliğin tesisi için yeni modeller gerekiyor. Hodges’a göre, Minsk anlaşmaları ve Dayton Barış Anlaşması gibi örnekler, kalıcı barış için bir temel oluşturabilir; ancak, bunlar yerine, bölgedeki gerçek kapasiteye sahip, hızlı müdahale edebilecek ve ihlalleri gerçek zamanlı olarak denetleyebilecek güçlerin yer aldığı yeni düzenlemeler şarttır. Bu süreçte, kimin, ne zaman ve hangi yetkiyle müdahale edeceği belirlenmelidir.
Şu anki yapı, savaş hâlâ devam ederken bile, tarafların güvenlik ve askeri operasyonlarını sürdürebilmesi için kritik öneme sahiptir. Bölgedeki askeri ve sivil altyapının korunması, insansız hava araçlarının yasal ve operasyonel sınırların ötesine geçmemesi açısından, uluslararası destek ve koordinasyon büyük önem taşımaktadır. Bu karmaşık ortamda, barış ve güvenlik garantilerinin uygulanabilirliği, uzun vadede çatışmanın sona erdirilmesine katkı sağlayabilir olsa da, siyasi irade ve kararlılık olmadan başarı sağlanamayacağı açıktır. Sonuç olarak, savaşın hem de barışın inşası, çok boyutlu ve dinamik bir süreç olarak devam etmektedir ve bu süreçte, gelişen taktikler ve stratejiler yakından takip edilmelidir.
