Haziran ayında Beyaz Saray tarafından açıklanan 2026 mali yılı bütçe taslağı, NASA’nın bilimsel çalışmalarında ciddi bir kesintiye işaret ediyordu. Bu plan, özellikle bilim projeleri ve uzay araştırma programlarının finansmanını neredeyse yarı yarıya azaltmayı hedefliyordu. Bu gelişmeler üzerine, Temmuz ayında Trump yönetimi, birçok uzay misyonunun görevlerine son vermesi ve tamamen iptal edilmesi için hazırlıklar yapılmasını talep etmişti. Sonuç olarak, NASA’nın bilimsel programlarının geleceği büyük bir belirsizlik içindeydi.
Ancak, bu kriz ortamında Kongre devreye girdi. ABD Kongresi, bütçe konusunda yürütülen görüşmelerde NASA’nın bütçe ve proje portföyünü koruma yönünde güçlü bir duruş ortaya koydu. Yaz ve sonbahar dönemlerindeki süreç boyunca, bilimsel faaliyetlerin sonlandırılmasının önüne geçildi ve aktif destek sağlandı. Pazartesi günü gerçekleşen nihai bütçe kararıyla, NASA için toplam 24,4 milyar dolarlık fon tahsis edildi. Bu rakam, 2026 mali yılı için yıllık bütçenin yalnızca %1 oranında azaltılmasıyla, 7,25 milyar dolar seviyesine düştü.
Olumlu Gelişmeler ve Bütçe Durumu
Casey Dreier, The Planetary Society’nin uzay politikaları direktörü, ortaya çıkan bütçe planını oldukça memnuniyetle karşıladı. Yıllardır NASA’nın finansal kısıtlamalara maruz kalmasına karşı aktif bir şekilde kampanya yürüten Dreier, bu sonucu “beklediğimden çok daha iyi” şeklinde değerlendirdi. “Bu bütçede eleştirilecek çok az nokta var,” diyerek, planlanan kesintilerin sınırlı tutulmasından dolayı memnuniyetini dile getirdi.
Ancak, yeni bütçe, 2025 yılında uygulanan gönüllü emeklilik programı ve Trump yönetiminin kurumlarda personel azaltımı politikalarının etkilerini tamamen ortadan kaldırmıyor. Yani, insan kaynağında yaşanan kayıplar ve personel sayısındaki düşüşler halen devam ediyor. Bu durum, NASA’nın operasyonal kapasite ve bilimsel verimlilik açısından olumsuz etkilerle karşılaşmasına neden olabiliyor.
Gelecek Planlar ve Beklentiler
NASA’nın önündeki en büyük risk ise Mars Sample Return (MSR) projesi oldu. Bu proje, Mars’tan örnek getirilerek bilim dünyasına yeni bilgiler kazandırmayı amaçlıyordu. Ancak, bütçe belgesinde açıkça belirtiliyor ki, “Önerilen haliyle bu proje finansmanını sürdürememektedir.” Bu durum, planlanan bilimsel hedeflerin ertelenmesine veya iptaline neden olabilir. Ayrıca, bu projeye ayrılması planlanan yaklaşık 10 milyar dolar, şu an için belirsizliğe yol açmış durumda.
Yine de, yeni bütçede Mars’a yönelik alternatif planlar masaya yatırılıyor. “Mars Future Missions” adlı yeni program için 110 milyon dolar ayrıldı. Bu fon, radar sistemleri, iniş ve yüzey araştırma teknolojilerinin geliştirilmesine odaklanacak. NASA’nın eski planlar doğrultusunda, Mars’tan örnek getirme hedefi, gelişen teknolojik ve finansal dinamikler nedeniyle sonraki yıllara kalmış olabilir. Yeni yönetim, Mars’a yapılacak insanlı misyonlar ve yüzey araştırmaları konusunda farklı bir strateji benimsemeye hazırlanıyor.
Bunun yanı sıra, bütçe diğer önemli projeleri de destekliyor. Venus’a gönderilmesi planlanan DAVINCI sondası yine listede yer alıyor. Ayrıca, Uranüs ve Ay’a odaklanan yeni gelişmeler için de finansman sağlanıyor. 10 milyon dolar değerindeki yörünge aracı ve 150 milyon dolar değerindeki Dünya’ya yakın sistemleri inceleyecek teleskop projeleri, uzun vadeli hedeflere ulaşmak için umut vaat ediyor. Bu gelişmeler, NASA’nın bilimsel amaçlarından vazgeçmediğinin ve gelecekte yeni keşifler için kapıların açık kaldığının göstergesidir.
