İstanbul, tarihsel dokusu ve devasa nüfusuyla dünyanın en dinamik metropollerinden biri olmasının yanı sıra, kronikleşmiş ulaşım sorunlarıyla da büyük bir mücadele veriyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), kentin plansız büyümesinin getirdiği trafik yoğunluğunu yönetmek ve ulaşımı afetlere dayanıklı hale getirmek amacıyla tarihi bir adım attı. İPA Florya Kampüsü’nde düzenlenen İstanbul Ulaşım Çalıştayı, 210 farklı paydaşın katılımıyla İstanbul’un yeni ulaşım yol haritasını kamuoyuna sundu. Bu zirve, 2019’dan bu yana devam eden “Sürdürülebilir Ulaşım” vizyonunun en kapsamlı halkasını oluşturuyor.
Çok Katılımcı ve Bilimsel Yaklaşım
İBB Ulaşım Dairesi koordinasyonunda gerçekleştirilen çalıştay; sadece bir belediye etkinliği olmanın ötesine geçerek 61 üniversiteden akademisyenleri, 39 ilçe belediyesinden teknik ekipleri ve ulaşım sektörünün profesyonellerini bir araya getirdi. İBB Başkanvekili Nuri Aslan ve İBB Genel Sekreteri Prof. Dr. Volkan Demir’in açılış konuşmalarıyla başlayan süreçte, sorunlar duygusal değil, veriye dayalı ve bilimsel yöntemlerle masaya yatırıldı. Bilim Kurulu’nun süzgecinden geçecek olan sonuçlar, kentin ulaşım anayasasını şekillendirecek.
Geleceğin İstanbul’u İçin 6 Stratejik Rota
Çalıştay kapsamında belirlenen altı ana tema, İstanbul’un sadece bugünkü trafiğine değil, gelecekteki nüfus hareketliliğine ve olası afet risklerine karşı bir savunma hattı niteliği taşıyor.
1. Kesintisiz Aktarma ve Dijital Entegrasyon
Raylı sistemlerin ana omurga olarak kabul edildiği bu vizyonda, ulaşımın tüm unsurlarının fiziksel ve dijital olarak birbirine bağlanması hedefleniyor. Yapay zeka destekli yönlendirmelerle bekleme süreleri azaltılırken, çeperdeki minibüslerin İstanbulkart sistemine tam dahil edilmesiyle tek bir kartla kesintisiz yolculuk mümkün kılınacak.
2. Trafik Tıkanıklığında Talep Yönetimi
Trafik sorununun sadece yeni yollar yapmakla çözülemeyeceği gerçeğinden hareketle; esnek mesai saatleri, bölgesel otopark ücretlendirmeleri ve Tarihi Yarımada gibi özel bölgelerde “düşük emisyon alanları” oluşturulması planlanıyor. “Park Et Devam Et” sistemleriyle sürücülerin şehir merkezine girmeden toplu taşımaya yönlendirilmesi amaçlanıyor.
3. Karayolu ve Akıllı Altyapı
Mevcut yol ağının etkin kullanımı için akıllı trafik yönetimi ve noktasal geometrik iyileştirmeler ön planda. Toplu ulaşım öncelikli şeritlerin geliştirilmesi ve yerel yönetimlerin trafik denetim yetkisinin artırılması, karayolu kapasitesini optimize edecek stratejik öneriler arasında.
4. Makroform ve Mekan-Ulaşım İlişkisi
Plansız gelişmeyi kontrol altına almak adına konut, iş ve okul fonksiyonlarının bütüncül planlanması hedefleniyor. Böylece kentsel hareketlilik dengelenerek zorunlu yolculuk sürelerinin azaltılması sağlanacak.
5. Afetlere Karşı Dayanıklı Ulaşım
Olası bir deprem veya afet anında tahliye koridorlarının işlevsel kalması hayati önem taşıyor. Kritik köprü ve viyadüklerin güçlendirilmesi ile kurumlar arası kesintisiz veri paylaşımı, stratejik savunma planının merkezinde yer alıyor.
6. Ulaşım Esnafı ve Hizmet Kalitesi
Şoför eğitimlerinin standartlaşması ve “Elektronik Ulaşım Yönetimi Lisansı” ile hem hizmet kalitesinin artırılması hem de kayıt dışı taşımacılıkla mücadele edilmesi hedefleniyor.
2019’dan Bugüne: Somut Başarılar ve Rakamlar
2019’da verilen sözlerin geçen 5 yılda nasıl yatırıma dönüştüğü rakamlarla kanıtlanmış durumda. Raylı sistem hamlesiyle 65,1 km uzunluğunda 6 yeni metro hattı açılmış; raylı sistemin payı %35,5’ten %43’e yükselmiştir. İETT filosuna katılan 785 yeni araç, 569 km’ye ulaşan bisiklet yolu ağı ve taksi sayısındaki artışla İstanbul, ulaşımda bir dönüşüm çağı yaşıyor.
Uygulama bazlı taksi sistemi ve “Anne Kart” gibi sosyal desteklerle İBB, ulaşımı bir teknik meseleden öteye taşıyarak sosyal bir hakka dönüştürüyor. İstanbul, ortak akılla şekillenen bu 6 stratejik rota ile çok daha yaşanabilir ve erişilebilir bir geleceğe emin adımlarla ilerliyor.
