Bir Amerikan yetkilisinin ifadesiyle, “ABD’nin karşılamadığı düşünülen ihtiyaçlarınız var mı da KAAN programı kapsamında Türkiye’ye neden gitmeniz gerekiyor?” sorusu, bölgede yaşanan stratejik değişikliklerin ve diplomatik gelişmelerin anlaşılmasına ışık tutuyor. Suudi Arabistan’ın çeşitli silah tedarikçileriyle iş birliği kurma çabası, özellikle Başkan Donald Trump döneminin sona ermesine rağmen, ABD’deki bazı çevreleri huzursuz ediyor. Habere göre, ABD’nin Beyaz Saray ve Savunma Bakanlığı’ndan gelen kritik yaklaşımlar, Riyad’ın Türkiye gibi ülkelerle yaptığı anlaşmaların ve silah pazarındaki payını azaltmaya yönelik girişimlerin olası etkilerini dikkate alıyor.
Kasım ayında Veliaht Prens Muhammed bin Salman’ın, ABD Başkanı Donald Trump’la yaptığı görüşmede, Suudi Arabistan’ın gelişmiş savaş uçakları ve stratejik savunma anlaşmaları konusunda aldığı sözler büyük bir dikkat çekmişti. Ancak zamanla, Washington’da hareket eden bazı yetkililer, bu anlaşmaların uygulamaya geçip geçmeyeceği ve bölgedeki diğer ülkelerle yapılan silah anlaşmalarının ABD’nin çıkarlarına nasıl etki edeceği konusunda şüpheler taşıyor. ABD’li bir güvenlik kaynağının aktardığına göre, Suudi Arabistan Pakistan’dan JF-17 savaş uçaklarını satın almaktan vazgeçti ve bu konuda ABD’ye herhangi bir garantide bulunmadı. Benzer şekilde, Türkiye’nin yeni nesil KAAN savaş uçağı projesine katılımı konusunda Amerika’dan net bir güvence alınmadı.
| Uzman Görüşleri |
|---|
| Bilal Saab isimli uzman, MEE’ye yaptığı değerlendirmede, “Türk savaş uçağının Suudi Arabistan’ın zaten yüksek teknolojili ve çeşitli havacılık envanterine uygun olup olmadığını anlamıyorum. Suudi Arabistan, yüksek standartlara sahip F-15’lere sahip ve bu, Amerikan uçaklarından bile önde geliyor. Ayrıca Eurofighter Typhoon gibi başka seçenekler de mevcut ve yakın zamanda F-35 almayı planlıyorlar,” şeklinde görüş belirtti. |
F-35 savaş uçağının ilk kez Saudi bayrağıyla birlikte gösterilmesi ise, bölgedeki güç dengelerinin ve ABD ile Suudi Arabistan arasındaki askeri iş birliğinin yeni boyutlarına işaret ediyor.
Değişen Güvenlik ve Diplomatik Dinamikler
Suudi Arabistan’ın Türkiye ile yürüttüğü diyaloglar, Washington’un zaman zaman fark ettiği, hızla değişen jeopolitik ortamın bir yansımasıdır. Örneğin, Kasım ayında Muhammed bin Salman, Sudan iç savaşını ve bölgedeki politik gelişmeleri bahane ederek, Trump’a doğrudan baskı uygulamıştı. Bu hareket, bölgede yeni bir güç dengesi kurma yönündeki Suudi politikasını ortaya koyuyor.
Bir yandan, Riyad ve El İhvan ile yakın ilişkiler kurmaya çalışan Suudi Arabistan, Yemen’de yaşanan çatışmalarda BAE’yi dışarda bırakmaya çalışmakta ve Sudan’daki ordu ile müttefiklik ilişkilerini güçlendirmektedir. Ayrıca, Pakistan, Türkiye, Katar ve Mısır ile olan koordinasyonunu artırırken, Birleşik Arap Emirlikleri ile İsrail arasındaki ilişkiler de yeni bir ivme kazanıyor. Bu gelişmeler, bölgenin birbirine bağlı yeni bir güvenlik ve diplomatik ağı oluşturduğunun göstergesidir.
