Türkiye’nin turizm başkenti Antalya, son yıllarda kontrolsüz nüfus artışı ve yoğun turizm baskısı nedeniyle ciddi bir ulaşım kriziyle karşı karşıya. Kentte özellikle iş çıkış saatlerinde ve yağışlı havalarda trafik akışının durma noktasına gelmesi, günlük yaşamı felç ederken vatandaşların tepkisini de artırıyor. Antalya Dayanışma Grubu’ndan Prof. Dr. İbrahim Atmaca’nın hazırladığı “Sürdürülebilirlik Raporu”, kentin bu kronikleşen sorununa bilimsel bir ışık tutuyor.
İmar ve Ulaşım Planlamasındaki Kopukluk
Prof. Dr. Atmaca’ya göre Antalya’nın en temel sorunu, imar kararları ile ulaşım planlamalarının bir bütün olarak ele alınmamasıdır. Hızlı nüfus artışına karşın, kentsel yayılmanın ulaşım altyapısı gözetilmeden yapılması trafik yükünü yönetilemez bir boyuta taşımıştır. Turizm sezonunda dinamik olarak değişen araç yükü, mevcut yolların kapasitesini zorlamakta ve verim kaybına neden olmaktadır. Bu plansızlık, toplu taşıma sisteminin de verimli çalışmasını engellemektedir.
Çözümün Ana Omurgası: Raylı Sistemler
Antalya’nın trafik yükünden kurtulabilmesi için toplu taşımanın “ana omurgası” olarak raylı sistemlerin modellenmesi şarttır. Prof. Dr. Atmaca, raylı sistemlerin sadece bir alternatif değil, öncelikli tercih olması gerektiğini vurguluyor. Şu anki yapıda raylı sistem güzergâhları ile otobüs hatlarının çakışması, sistemin cazibesini azaltan en büyük faktörlerden biridir.
Raylı sistemlerin başarısı için şu adımların atılması önerilmektedir:
Önceliklendirme: Lastik tekerlekli araçlarla çakışan noktalarda geçiş üstünlüğü raylı sisteme verilmelidir.
Park Et-Devam Et: Ana duraklarda oluşturulacak büyük park alanları ile sürücüler araçlarını bırakıp raylı sisteme yönlendirilmelidir.
Bütünleşik Tasarım: Raylı sistem ağının tamamlanmasının ardından, bu ağ ile entegre yayalaştırılmış bölgeler ve kesintisiz bisiklet yolları planlanmalıdır.
Bilimsel Veriye Dayalı Master Plan İhtiyacı
Antalya’da bugüne kadar pek çok ulaşım master planı hazırlanmış olsa da, uygulama aşamasındaki değişiklikler bu planların kalıcılığını yitirmesine neden olmuştur. Kentin geleceğini kurtaracak olan çözüm; siyasi kararlardan uzak, bilimsel verilere ve dijital analizlere dayanan, uzun vadeli bir ulaşım master planının tavizsiz uygulanmasıdır. Sürdürülebilir bir Antalya için ulaşım, sadece yol yapımı değil; altyapı, enerji ve güvenlik boyutlarıyla bütüncül bir mühendislik projesi olarak ele alınmalıdır.
