Son üç yıl içerisinde Çin ordusunda üst düzey askeri yetkililere karşı yürütülen yolsuzluk soruşturmaları, oldukça geniş çapta bir temizliğe dönüşerek birçok önemli ismin görevden alınmasına ve partiden ihraç edilmesine neden oldu. Bu süreç, özellikle kamuya açık olmayan operasyonlar ve hızla kaybolan yetkililer nedeniyle şaşkınlıkla karşılanıyor.
Çin’in silahlı kuvvetlerinin yönetiminde merkezi rolü bulunan Merkezi Askeri Komisyon üyeleri, hızla tasfiye edilerek yerlerine yenileri atandı. Bu kapsamda, yüksek rütbeli askerlerin büyük çoğunluğunun soruşturma ve ihraç edilmesi, ordudaki güç dengelerini ve kadro yapısını köklü şekilde değiştirdi. Çin Halk Kurtuluş Ordusu (ÇHKO), 2 milyon aktif personeliyle, dünya genelinde en kalabalık savunma gücü olarak biliniyor. Ancak, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping liderliğindeki yolsuzlukla mücadele kampanyasıyla ordudaki köklü sorunlar gün yüzüne çıktı.
Merkezi Askeri Komisyon ve Kuvvetleri Yönlendiren Yapı
Orduyu yöneten ana organ olan Merkezi Askeri Komisyon (MAK), Şi cinping’in liderliğinde, tüm karar mekanizmalarının merkezi konumunda bulunuyor. Komisyonun en üstü ise, genellikle 7 kişiden oluşuyor ve iki kıdemli orgeneral, başkan yardımcısı olarak söz sahibi oluyor. Komisyona bağlı, Savunma Bakanı, Genelkurmay Başkanı, ve disiplin veya siyasi çalışmalarla ilgilenen yetkililer üyelikler aracılığıyla stratejik karar alma sürecinde yer alıyor.
Ancak, zamanla birçok üst düzey isim, soruşturmalar kapsamında görevden uzaklaştırılarak yerine yeni isimler getirildi. Son yıllardaki tasfiyeler, özellikle 2022’nin sonunda seçilen yeni MAK üyeleri arasında neredeyse tüm askerlerin yerine getirildiği bir durumu ortaya çıkardı.
Yüksek Rütbeli Askerlerin Soruşturmalara Maruz Kalması
2023 yılından itibaren, Çin ordusunun kritik birimleri ve kuvvetleri, özellikle de nükleer ve uzun menzilli füze sistemlerinden sorumlu Roket Kuvvetleri ciddi soruşturmaların hedefi oldu. Bu birimde, komutanlar ve siyasi komiserler, aniden soruşturma altına alınarak görevden alındı veya görevden uzaklaştırıldı. Li Yüçao gibi yığnonun üst rütbeli isimleri, bu soruşturmaların ilk belirtilerini teşkil etti.
Soruşturmalar, sadece roketsahat sistemleriyle sınırlı kalmadı. Çin donanması ve hava kuvvetleri de etkilenen diğer askeri birlikler oldu. Özellikle, en kıdemli generaller ve siyasi komiserler, soruşturmalar ve soru işaretleri ile karşı karşıya kaldı. Bu durum, ordunun üst yönetiminde ciddi bir boşluk ve belirsizlik oluşturdu.
Modernizasyon ve Tedarik Üniteleri Üzerindeki Soruşturmalar
Ordu’nun yeni teknolojilere erişim ve modernizasyonunu sağlayan Donanım Geliştirme Dairesi ise, tedarik ve ihale süreçlerinde usulsüzlük ve disiplin ihlali suçlamalarıyla gündeme geldi. Temmuz 2023’te başlatılan soruşturmalar, hükümetin yüksek seviyedeki bazı yetkililere ulaşmasına yol açtı. Bakanlar ve önemli isimler, partiden ihraç edilerek yargı önüne çıkarıldı ve rütbeleri geri alındı.
Bu süreçte, eski bakanlar ve üst düzey genelkurmay üyeleri, disiplin ihlalleri ve suçlar nedeniyle ağır cezalara çarptırıldı. Soruşturmalar hem yoğunluk hem de kapsam bakımından, Çin ordusunun en kritik unsurlarına kadar yayıldı.
Siyasi ve Yüksek Kademedeki Diğer Tasfiyeler
En kıdemli ikinci generallerden Hı Veydong gibi isimler, 2025 önemli yıl içerisinde partiden ihraç edilerek, disiplin ihlalleri ve suçlar yüzünden çeşitli soruşturmaların hedefi oldu. Ayrıca, Çin devletinin en yüksek askeri makamlarından, ailesi ve yakın bağlantılarıyla öne çıkan, dönemin en etkili generallerden Cang Youşia hakkında da suçlamalar gündeme geldi.
Bu gelişmeler, sadece en üst düzeyde değil, aynı zamanda sahadaki kuvvet komutanlıkları ve bölgesel güçlerin lider kadrolarında da sarsıntılar yaşanmasına neden oldu. Güney, Doğu ve Kuzey cepheleri gibi kritik bölgelerde görev yapan generaller, çoğu soruşturmalar veya görevden uzaklaştırmalar nedeniyle gizemli durumlara düştü. Soruşturma ve tasfiyeler, Çin ordusunu içten içe dönüştürerek, yeni liderlik ve yeniden yapılandırma sürecini hızlandırdı.
