İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), kentin en büyük ve en hayati gerçeği olan deprem riskine karşı mücadelesini tavizsiz bir şekilde sürdürüyor. İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun 14 Eylül 2022 tarihinde temelini attığı ve kurum tarihinde bir ilk olan “Tek Yapı Dönüştürme Projesi”, bugün mahalle aralarına kadar girerek tekil binaların yenilenmesinde lokomotif görevi görüyor. Kadıköy’deki Özden Apartmanı ile başlayan bu büyük yolculuk, bugün Büyükçekmece’de yüksek riskli binaların yıkımıyla devam ediyor. İBB iştirakleri KİPTAŞ, BİMTAŞ ve İmar A.Ş.’nin eşgüdümünde yürütülen bu süreç, sadece binaları değil, milyonlarca İstanbullunun geleceğini de dönüştürüyor.
Büyükçekmece’de Yerinde Dönüşümün Yeni Halkası
Büyükçekmece Atatürk Mahallesi’nde, İBB Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Dairesi tarafından uygulanan “hızlı tarama” yöntemiyle D sınıfı, yani yüksek riskli olduğu tescillenen 5 katlı ve 8 bağımsız birimli binanın yıkımı gerçekleştirildi. Kat maliklerinin KİPTAŞ’a güvenerek başlattığı bu süreçte, yan parseldeki yapı ile birleştirme yoluna gidilerek daha modern ve güvenli bir yerleşim planı oluşturuldu. İBB Başkanvekili Nuri Aslan, İBB Genel Sekreteri Prof. Dr. Volkan Demir ve Büyükçekmece Belediye Başkanvekili Hakan Çebi’nin katılımıyla gerçekleşen yıkım, İstanbul’un afet direncini artırma konusundaki kararlılığın somut bir göstergesi oldu.
Bütçede Aslan Payı Afet Hazırlığına
İBB Başkanvekili Nuri Aslan, yıkım öncesinde yaptığı açıklamalarda belediyenin öncelik sıralamasını net bir dille ifade etti. 2019 yılından bu yana afetle mücadelenin altyapıdan lojistiğe kadar 4 ana başlık ve 14 alt başlıkta ele alındığını belirten Aslan, bugüne kadar 57,8 milyar TL’lik 291 projenin tamamlandığını vurguladı. Ancak mücadelenin bitmediğini, aksine yolun başında olduklarını söyleyen Aslan, 2026 yılı bütçesinin yaklaşık 155 milyar TL’lik devasa kısmının ulaşım, altyapı ve kentsel dönüşüme ayrıldığını belirtti. 2027 ve 2028 yıllarında da bütçenin yarısına yakınının doğrudan afete hazırlık için kullanılacağı müjdesini verdi.
“İstanbul Yenileniyor” Platformu: 2 Milyon Kişiye Dokunan Hizmet
Kentsel dönüşümü şeffaf ve güvenilir bir zemine oturtan “İstanbul Yenileniyor” platformu, devasa bir başvuru havuzuna ulaştı. Nuri Aslan’ın paylaştığı verilere göre:
-
Başvuru Sayısı: 36 bin 657
-
İlgili Bağımsız Birim: 513 bin 18
-
Etkilenen Nüfus: Yaklaşık 2 milyon İstanbullu.
Bu rakamlar, kentsel dönüşümün sadece teknik bir inşaat faaliyeti değil, toplumsal bir uzlaşı projesi olduğunu kanıtlıyor. İstanbul genelinde bugüne kadar 14 bin 531 bağımsız birimin yıkımı tamamlanırken, 11 bin 597 birimin inşası bitirildi. Mevcut durumda ise 5 bin 718 birimin üretimi hız kesmeden devam ediyor.
Hızlı Tarama ve Riskli Yapı Tespiti
İBB’nin binaların röntgenini çeken “hızlı tarama” metodu, kentsel dönüşümün hızlanmasında kilit rol oynuyor. 2020 yılından bu yana 169 binden fazla başvuru alınırken, 128 bin bina ziyaret edildi ve 37 binin üzerinde binada tarama işlemleri raporlandı. Yapılan incelemeler sarsıcı bir gerçeği de ortaya koyuyor: İncelenen binaların yaklaşık yarısı D ve E sınıfı, yani yüksek veya çok yüksek riskli çıkıyor. Bugüne kadar tespit edilen 6 bin 840 “E sınıfı” yapıdan 10 bin 453 bağımsız birimin yıkımı tamamlanırken, 414 bina için tahliye ve yıkım süreçleri titizlikle sürdürülüyor.
Vatandaşa Maddi Kalkan: Kira ve Yapım Destekleri
İBB, vatandaşın ekonomik yükünü hafifletmek adına Türkiye’de benzeri görülmemiş destek paketlerini devreye aldı. Özellikle 1999 ve öncesi yapılan yapılar için düşük gelirli yurttaşlara %65’e varan yapım desteği sağlanıyor. İlk etapta 50 bin riskli binanın bu destekle yenilenmesi hedefleniyor. Bunun yanı sıra “Kira Destek Paketi” ile ev sahipleri ve kiracılara 10 bin ile 12 bin TL arasında değişen yardımlar yapılıyor. Sosyal inceleme durumuna ve emeklilik statüsüne göre şekillenen bu yardımlar, 12 aydan 48 aya kadar devam edebiliyor. Şu ana kadar 4 bin 313 kişiye toplamda 263 milyon 761 bin 923 TL tutarında kira yardımı planlandı ve ödemeler başladı.
“Biz İstanbul Ailesiyiz” Çağrısı
Başkanvekili Nuri Aslan’ın açıklamalarının en dikkat çekici kısmı ise İstanbullulara yaptığı duygusal ve samimi çağrı oldu. Vatandaşların mülkiyet haklarındaki ufak metrekare kayıplarına odaklanmak yerine can güvenliğini ön plana koymaları gerektiğini belirten Aslan, şu sözlerle halka seslendi:
“Lütfen binanızın 3-5 metrekare küçülmesine bakmayın. Sizin ananız bizim anamız, sizin çocuğunuz bizim çocuğumuzdur. Biz sizi ailemizden görüyoruz. İstanbul ailesi olarak birlikte hareket edersek bu kabusu yenebiliriz.”
Kentsel dönüşümü “barış ve huzur arayışı” olarak tanımlayan Aslan, İstanbul’un her bir binası dayanıklı hale gelene kadar bu mücadelenin süreceği sözünü verdi. Ekonomik zorluklara rağmen İBB’nin tüm imkanlarını seferber ettiğini belirterek, tüm İstanbulluları bu tarihi dönüşümün parçası olmaya davet etti. Törenin sonunda gerçekleştirilen yıkımla, iki yüksek riskli bina daha İstanbul’un üzerinden yük olmaktan çıkarıldı.
