Kenya altyapısının “mücevheri” olarak sunulan Standart Hatlı Demiryolu (SGR), yayınlanan son denetim raporuyla büyük bir skandalın merkezine yerleşti. Baş Denetçi Nancy Gathungu tarafından hazırlanan rapor; milyarlarca dolarlık cezaları, şüpheli döviz işlemlerini ve kamu fonlarını tüketen devasa bir operasyonel kara deliği gün yüzüne çıkardı.
3,5 Milyar Şilinlik İhmal Cezası
Raporun en çarpıcı maddelerinden biri, Kenya Demiryolları Şirketi’nin (KRC) Çin Exim Bankası’na olan kredi yükümlülüklerini zamanında yerine getirememesi sonucu kesilen cezadır. Toplamda 3,5 milyar Kenya Şilini tutarındaki bu ceza, sadece bir yönetim hatası değil; ülkenin temel ihtiyaçlarından çalınan somut bir kaynak kaybı olarak nitelendiriliyor. Gathungu’ya göre bu durum, kurumdaki ihmalkarlık kültürünün en net göstergesi.
Afristar Bilmecesi ve 50 Milyar Şilinlik Zarar
SGR’nin işletmecisi olan Çinli Africa Star Railway Operations Company (Afristar) ile olan ilişkiler, denetimin en karanlık noktalarını oluşturuyor. SGR projesi milyarlarca şilin gelir elde etmesine rağmen, şirket incelenen dönemde 50 milyar Kenya Şilini gibi rekor bir zarar bildirdi.
Şüpheli Ödemeler: Denetim, Afristar’a yapılan ödemelerin gerçek hizmet sunumuyla örtüşmediğini öne sürüyor.
Dolar Kaybı: Şilinin değer kaybettiği bir dönemde, sözleşmelerin dolar bazlı imzalanması ve risk yönetimi yapılmaması maliyeti kontrol edilemez bir seviyeye taşıdı.
Gizlilik Perdesi ve Hesap Verebilirlik
SGR projesi, başlangıcından bu yana “gizlilik” iddialarıyla gölge altında kalmıştı. Aktivistlerin yıllardır dile getirdiği “şişirilmiş maliyet” korkuları, bu resmi denetimle birlikte doğruluk kazandı. Hazine’den gelen sürekli nakit akışıyla ayakta kalan şirketin, “adı dışında her yönüyle iflas etmiş” olduğu tespiti yapıldı.
Kamuoyunda Yükselen Tepki
Kenya Parlamentosu’nun Kamu Yatırımları Komitesi’nin (PIC), KRC yönetimini ifadeye çağırması bekleniyor. Ancak halkın beklentisi sadece açıklama değil, cezai sorumlulukların yerine getirilmesi. Yerel bir ekonomistin şu sözleri durumu özetliyor:
“Bizi yoksulluğa götüren bir tren için para ödüyoruz. Raylar standart genişlikte, ancak kayıplar geniş çaplı.”
