2000 yılından itibaren Ege İhracatçı Birlikleri, otomotiv, kimya ve yenilenebilir enerji sektörlerinde yeni ihracatçı birlikleri kurma girişimlerinin başarıya ulaşmaması nedeniyle Türkiye’nin toplam ihracatındaki payını sürekli olarak kaybetmeye başladı. Cumhuriyetin erken dönemlerinde Türkiye ihracatının yüzde 80’inden fazlasını gerçekleştiren Egeli ihracatçılar, zamanla İstanbul ve diğer Anadolu şehirlerinin ihracatta büyümesiyle birlikte kendi paylarını artırsa da genel oranda gerileme yaşadı.
2025 yılı sonunda Ege İhracatçı Birlikleri 18 milyar 505 milyon dolarlık ihracata imza atarken, Türkiye’nin 273 milyar 434 milyon dolarlık toplam ihracatında yalnızca yüzde 6,75’lik bir dilimi temsil etti. Bu oran, 2009 yılında yüzde 7’nin altına düşmesinden bu yana en düşük seviyelerden biri olarak dikkat çekiyor ve EİB’nin geçmişteki gücünü yansıtıyor.
1980’de Yüzde 18’lik Payla Zirvede Olan EİB, o yıl kuru meyve, tütün ve tekstil sektörlerindeki katkılarıyla 523 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirerek Türkiye’nin 2 milyar 910 milyon dolarlık toplam ihracatından yüzde 18’lik bir pay aldı. 2000 yılına kadar bu oran yüzde 10’un üzerinde seyrederken, 2000’de Türkiye’nin 27,2 milyar dolarlık ihracatı içinde EİB’nin katkısı 2,6 milyar dolara indi ve payı yüzde 9,5’e düştü.
EİB’nin Çeyrek Asırlık Mücadelesi, 2000 sonrası dönemde iki haneli bir temsil oranına ulaşamamasıyla devam etti. 2009’da Türkiye’nin 97 milyar 50 milyon dolarlık ihracatı içinde EİB 6 milyar 385 milyon dolarlık payla yüzde 6,6’lık bir orana sahipken, 2008 krizinde yüzde 6,2’lik dip seviyeyi gördü. Öte yandan, 2011’de 11 milyar 399 milyon dolarlık ihracatla ilk kez 10 milyar doları aşan EİB, o yılki toplamda yüzde 8,4’lük bir dilime ulaştı.
2015’te Türkiye 143,8 milyar dolar ihracat yaparken EİB’nin payı 10 milyar 450 milyon dolarla yüzde 7,2 oldu. Pandemi yılı 2020’de ise EİB 13 milyar dolarlık dış satımla Türkiye’nin 169,5 milyar dolarlık ihracatı içinde yüzde 7,7’lik bir temsil etti. Bu veriler, EİB’nin istikrarlı ama sınırlı büyümesini gösteriyor.
Eskinazi’nin Değerlendirmeleri ve Gelecek Vizyonu
Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, EİB’nin 2000’deki 2,6 milyar dolarlık ihracatının 2025’te 7 kattan fazla artarak 18,5 milyar dolara ulaşmasına rağmen payındaki azalmanın temel nedenini, yeni sektörlerdeki birliklerin İstanbul ve Ankara merkezli kurulması olarak açıkladı. Eskinazi, 2000 sonrası dönemde makine, iklimlendirme, savunma sanayi, mücevher, çelik, gemi ve yat sektörlerinde kurulan birliklerin Ege Bölgesi’ni dışarıda bıraktığını vurguladı.
Otomotiv ve kimya gibi ana sektörlerdeki çabaların sonuçsuz kalması nedeniyle Ege Bölgesi firmalarının ihracat kayıtlarının EİB tarafından alınamadığını belirten Eskinazi, Ticaret Bakanlığı verilerine göre bölgenin gerçek ihracatının 44 milyar dolara ulaştığını ve yüzde 16’lık bir payı koruduğunu ifade etti. Eskinazi, kimya, otomotiv, elektrik-elektronik ve yenilenebilir enerji ekipmanları sektörlerinde EİB bünyesinde yeni birlikler kurulması talebini dile getirerek, bu adımların atılması halinde EİB’nin ihracat kayıtlarının 30-35 milyar dolar aralığına çıkabileceğini sözlerine ekledi.
