Amerika Birleşik Devletleri’nin demiryolu ulaşımında tansiyon yükseliyor. Amtrak, banliyö tren işletmecisi Metro-North Railroad‘a karşı federal mahkemede dava açtı. 22 Nisan’da New York Güney Bölgesi ABD Bölge Mahkemesi’nde başlatılan bu yasal süreç, iki dev kurum arasındaki derin operasyonel çatışmaları gün yüzüne çıkardı.
Krizin Odağı: “Gelir Getirmeyen” Seferler ve NextGen Acela
Davanın temelini, Amtrak’ın Metro-North kontrolündeki bölgelere erişiminin engellenmesi oluşturuyor. Amtrak, özellikle yeni nesil NextGen Acela trenlerinin test süreçleri, güvenlik denetimleri ve bakım amaçlı ekipman transferleri için bu hatları kullanmak zorunda. Ancak dosyada yer alan bilgilere göre Metro-North, 18 Mart’tan itibaren bu “gelir getirmeyen” yer değiştirme taleplerini sistematik olarak reddetmeye başladı.
Amtrak yetkilileri, bu engellemelerin 35 yılı aşkın süredir yürürlükte olan anlaşmaları ihlal ettiğini savunuyor. Şirket, bu durumun sadece teknik testleri değil, aynı zamanda Federal Demiryolu İdaresi (FRA) tarafından zorunlu kılınan ray geometrisi denetimlerini de baltaladığını belirtiyor. En az sekiz talebin reddedildiği vurgulanırken, bu krizin milyonlarca yolcunun hizmet güvenilirliğini riske attığı ifade ediliyor.
Teknik Sorun mu, Stratejik Koz mu?
Anlaşmazlığın perde arkasında teknik bir arıza yatıyor. Metro-North, NextGen Acela trenlerinin pantograf (enerji alma kolu) sisteminin katener hatlarına zarar verdiğini iddia ediyor. Sorunun geçmişi Ağustos 2021’e, Connecticut’taki bir köprüde yaşanan hasara kadar uzanıyor. Son olarak 20 Ocak 2026’da benzer bir olayın yaşanması, Metro-North’un güvenlik gerekçesiyle kapıları kapatmasına neden oldu.
Amtrak ise bu teknik meselenin, genel operasyonel izinler için bir “koz” olarak kullanılmasına karşı çıkıyor. Şirket, mahkemeden ihtiyati tedbir kararı talep ederek, anlaşmazlık zorunlu tahkime gidene kadar seferlerin devam etmesini istiyor.
MTA ve Penn Access Tartışması
Metropolitan Ulaşım Otoritesi (MTA) cephesinden gelen açıklamalar ise davayı bir “hedef şaşırtma” olarak nitelendiriyor. MTA sözcüsü John J. McCarthy, Amtrak’ın asıl odaklanması gereken konunun Bronx sakinlerine hizmet verecek olan Penn Access projesi olduğunu savundu. MTA’ya göre Amtrak, bu önemli projedeki inşaat erişimi başarısızlıklarını örtbas etmek için hukuki bir savaş başlatmış durumda.
Geçmişten Gelen Sürtüşmeler
Bu dava, Amtrak ve MTA arasındaki ilk gerginlik değil. Geçtiğimiz yıl MTA CEO’su Janno Lieber, Amtrak’ı iş birliğine yanaşmamak ve rekabetten korkmakla suçlamıştı. Özellikle New York ve Albany arasındaki hizmet planları üzerindeki anlaşmazlıklar, iki kurum arasındaki güven bağını zedelemişti.
Şimdi gözler federal mahkemede. Verilecek karar, sadece NextGen Acela testlerinin geleceğini değil, Kuzeydoğu Koridoru’ndaki (NEC) demiryolu trafiğinin yönetim biçimini de kökten değiştirebilir. Amtrak, mahkeme müdahalesi gerçekleşmezse operasyonel itibarının telafisi mümkün olmayan zararlar göreceğini savunmaya devam ediyor.
