Birleşik Krallık demiryolu sektörü, 2024-2025 döneminde operasyonel verimlilik anlamında pozitif sinyaller vermeye başladı. Demiryolu ve Karayolu Ofisi (ORR) tarafından yayımlanan 2026 yılı yeni verimlilik raporu, sektörün bir önceki yıla göre %3 oranında bir verimlilik artışı kaydettiğini ortaya koyuyor. Ancak bu iyileşmeye rağmen, Britanya demiryolları pandemi öncesi performans seviyelerinin altında kalmaya devam ederken, maliyetler reel olarak on yıl öncesine göre %21 daha yüksek bir seyir izliyor.
Sektördeki bu kıpırdanmanın arkasındaki en büyük itici güç yolcu talebindeki canlanma oldu. Verilere göre yolcu sayısı %7, tren kilometreleri ise %5 artış gösterdi. Ancak sabit maliyetlerin trafik düşüşlerine rağmen yüksek kalması, tam bir ekonomik toparlanmanın önündeki en büyük engel olarak duruyor.
Yolcu Taşımacılığı ve Filo Yönetimindeki Zorluklar
Yolcu taşımacılığı yapan işletmelerde verimlilik %2 artış gösterse de, bu rakam 2014-2015 seviyelerinin hala %14 gerisinde. Mali baskının merkezinde ise demiryolu araçları yer alıyor. Şu anda ağda hizmet veren 15.000’den fazla aracın kiralama ve bakım maliyeti yıllık 4,1 milyar sterline ulaşmış durumda. Bu miktar, işletmeci şirketlerin toplam harcamalarının yaklaşık üçte birini oluşturuyor.
İlginç bir veri ise filonun modernleşmesine rağmen verimliliğin düşmesi. On yıl öncesine göre %17 daha genç ve daha büyük bir filo işletilmesine rağmen, her bir araç başına düşen yolcu sayısı ve kullanım yoğunluğu azalmış durumda. Ayrıca personel sayısındaki %23’lük artış, toplam personel maliyetlerini %40 oranında yukarı çekerek işletme dengelerini zorluyor.
Yük Taşımacılığında Dönüşüm: Kömürden İntermodal Sevkıyata
Yük taşımacılığı sektörü, bir önceki yıla göre %8’lik bir verimlilik artışıyla kısa vadede daha dirençli bir görüntü sergiliyor. Ancak madenlerin kapanmasıyla kömür taşımacılığının %99 oranında çökmesi, sektörün on yıl önceki verimlilik düzeyine (%7 altında) ulaşmasını engelliyor.
Piyasa yapısı hızla değişiyor; metal taşımacılığı düşerken inşaat malzemeleri (%43) ve biyokütle (%51) taşımacılığı yükselişe geçmiş durumda. Yine de bu yeni kalemler, eski kömür sevkiyatlarının yarattığı hacmi tam olarak telafi edemiyor. Ayrıca yeni taşıma rotalarının eski hatlarla uyumsuzluğu ve karayolu rekabeti, yük taşımacılığının önündeki yapısal sorunlar olarak kalmaya devam ediyor.
Altyapı Sağlığı ve Uzun Vadeli Riskler
Network Rail tarafında altyapı verimliliği %7 artsa da, varlıkların durumuyla ilgili endişeler sürüyor. Bileşik Sürdürülebilirlik Endeksi (CSI), ağ genelinde %0,4’lük bir bozulma gösterdi. ORR, kısa vadeli verimlilik artışlarının, uzun vadeli yenileme yatırımlarının kısılıp sadece bakıma odaklanılmasıyla elde edildiği konusunda uyarıda bulunuyor.
