Özellikle enerji arzı, lojistik hatlar ve tedarik zincirleri açısından küresel ticaretin sarsıldığı bu dönemde, Türkiye’nin en gelişmiş serbest bölgesi Ege Serbest Bölgesi ve en yenisi Batı Anadolu Serbest Bölgesi, Çin/Şanghay İşbirliği Örgütü Yerel Ekonomik ve Ticari İşbirliği Bölgesi (SCODA) ile Asya-Avrupa hattının dirençli ekonomik hatlarından birini oluşturacak stratejik bir İşbirliği Mutabakatı imzaladı.
Çin/Şanghay İşbirliği Örgütü Yerel Ekonomik ve Ticari İşbirliği Bölgesi (SCODA) İdari Komitesi ile ESBAŞ ve BASBAŞ arasında imzalanan mutabakat metinleri sayesinde, her iki serbest bölge, Çin’in yanı sıra SCODA’nın yapısı gereği; Rusya, Kazakistan, Özbekistan, Hindistan, Pakistan ve İran gibi ülkelerle yürütülen ticari ve lojistik projelerle bağlantı kurabilecek. Bu durum, özellikle Orta Asya ve Avrasya pazarlarına aracısız ve daha düşük maliyetli giriş imkânı anlamına geliyor.
Her iki serbest bölgeyi kuran ve işleten şirketler olan ESBAŞ ve BASBAŞ’ın Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve CEO’su Dr. Faruk Güler, SCODA ile imzaladıkları işbirliği mutabakatının, alternatif ticaret koridorlarının güçlendirilmesi ve Asya–Avrupa hattında daha dirençli bir ekonomik ağ oluşturulması açısından stratejik bir adım niteliği taşıdığını aktardı. Dr. Faruk Güler, SCODA iş birliğinin Ege Serbest Bölgesi ile Batı Anadolu Serbest Bölgesini Çin için Avrasya genelinde inovasyon ve kalkınma yatırımları için güçlü merkezlerden biri haline getirdiğini kaydetti.
İmzalanan protokollerin Türkiye ile Çin arasında üretim, lojistik ve teknoloji alanlarında derinleştirilmek istenenekonomik iş birliği modelinin bir uzantısı olduğunu kaydeden Güler, “Bu anlaşma Çin’in Batı pazarlarına erişimini çeşitlendiren ve hızlandıran stratejik açılımın sonuçlarındanbiri olarak öne çıkmaktadır. Bu yönüyle imzalanan mutabakat belgeleri, kısa vadeli ticari kazanımlarının ötesinde, uzun vadeli jeoekonomik konumlanma açısından da önemli bir çerçeve sunmaktadır” dedi.
Dr. Faruk Güler, imzalanan protokollerle ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: “SCODA ile Ege Serbest Bölgesi ve Batı Anadolu Serbest Bölgesi arasında imzalanan iş birliği mutabakatları, tarafların ticaret, yatırım ve sanayi alanlarında uzun vadeli işbirliği perspektifini ortaya koyan yol haritaları sunmaktadır. Anlaşma, her iki serbest bölgemizi üretim, dağıtım ve yeniden ihracat süreçlerinde aktif birer merkez konumuna taşırken; küresel belirsizliklerin arttığı bir dönemde Çin ile kurulan bu doğrudan ve kurumsal bağlantı, serbest bölgeler için riskleri dengeleyen ve fırsatları büyüten bir kaldıraç işlevi görmektedir.”
Kuşak Yol Kapsamındaki İşletmelerin Avrupa’ya Giriş Kapısı Olacak
SCODA’nın, Şanghay İşbirliği Örgütü’ne üye ülkeler olan Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Hindistan, İran ile Kuşak ve Yol güzergahındaki bölgelerle yerel ekonomik İş birliği yürüten tek platform olduğuna dikkat çeken Dr. Faruk Güler, “Çin, Ege Serbest Bölgesi ve Batı Anadolu Serbest Bölgesini, Avrasya pazarına girmek isteyen “Kuşak ve Yol” kapsamındaki işletmeler için önemli bir giriş kapısı olarak değerlendirmek istemektedir. İş birliği mutabakatı ile yüksek teknoloji, imalat ve modern hizmet sektörlerinde yatırım işbirliklerinin teşvik edilmesi, şirketler arası doğrudan temasların artırılması ve ortak sanayi platformlarının kurulması hedefleniyor. Bu yapı, üretim kapasitesinin entegrasyonunu sağlarken, tarafların uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artıracak bir ekosistem oluşturmayı amaçlıyor. Lojistik bilgi ve ağ paylaşımının artırılması, sınır ötesi taşımacılık rotalarının optimize edilmesi ve hizmet kapasitesinin geliştirilmesiyle, tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Bu yaklaşım, özellikle küresel ticaret hatlarında yaşanan aksamalara karşı alternatif ve dayanıklı lojistik çözümler üretme potansiyeli taşıyor.”
SCODA ile İmzalanan İşbirliği Mutabakatı Neler Sağlayacak?
Çin, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında oluşturduğu çok taraflı ekonomik açılım stratejisi ile Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu ve Asya pazarlarını birbirine bağlayan jeostratejik konumunu daha iyi değerlendirmek istiyor. SCODA’nın, Şanghay İşbirliği Örgütü(ŞİÖ) ülkeleri ve Kuşak ve Yol güzergâhındaki bölgelerle yerel düzeyde ekonomik iş birliklerini geliştiren özgün bir platform olması, söz konusu protokolleri, yalnızca ikili değil, çok taraflı ekonomik entegrasyon açısından da önemli hale getirmektedir. Hem Ege Serbest Bölgesi’nin köklü üretim ve ihracat altyapısı hem de Batı Anadolu Serbest Bölgesi’nin gelişmekte olan yatırım ve teknoloji odaklı yapısı, bu iş birliğini farklı ölçeklerde destekleyen tamamlayıcı unsurlar olarak öne çıkmaktadır.
Protokol metinlerinde yer alan iş birliği alanları, oldukça geniş ve operasyonel düzeyde uygulanabilir başlıklardan oluşmaktadır:
-Bu protokol, Çin üzerinden ŞİÖ ekosistemine kurumsal bir erişim kanalı oluştururken, SCODA’nın yapısı gereği; Rusya, Kazakistan, Özbekistan, Pakistan ve İran gibi ülkelerle yürütülen ticari ve lojistik projelerle bağlantı kurulmasını kolaylaştırması sayesinde, özellikle Orta Asya ve Avrasya pazarlarına serbest bölgeler için aracısız ve daha düşük maliyetli giriş imkânı anlamına geliyor.
-Bu iş birliği Ege ve Batı Anadolu serbest bölgelerini yalnızca üretim ve ihracat alanı olmaktan çıkararak, çok taraflı ticaret ağlarının düğüm noktası haline getirme potansiyeli taşıyor.
-SCODA üzerinden geliştirilecek ortak fuarlar, ticaret heyetleri ve yatırım eşleştirmeleri, bu bölgelerdeki firmaların bu ülkelerdeki iş ortaklarına daha hızlı erişme imkânı sunarak, özellikle yüksek teknoloji, lojistik ve imalat sektörlerinde yeni yatırım ve ortak üretim fırsatlarını arttıracaktır.
-Lojistik açıdan bakıldığında ise ŞİÖ coğrafyasının Çin’den Avrupa’ya uzanan kritik kara ve demiryolu hatlarını kapsamaktadır. Bu çerçevede, ESBAŞ ve BASBAŞ’ın yönettiği serbest bölgelerin bu ağlara entegre olması, tedarik zincirlerinde alternatif güzergâhlar oluşturulmasına ve jeopolitik risklere karşı daha dayanıklı bir ticaret yapısı kurulmasına katkı sağlayacak.
