Aşılar, bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde bireylerin bağışıklık kazanmasını sağlayarak toplum sağlığı üzerinde belirleyici bir etki oluşturur. Sistematik aşı uygulamaları sayesinde bir dizi hastalık kontrol altına alınmış; çocuklar, gebeler, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar gibi hassas grupların korunması öncelik haline gelmiştir.
Ulusal Aşılama Programı kapsamında Türkiye, genişletilmiş bağışıklama çalışmaları ile toplum genelindeki sağlık risklerini azaltmayı hedeflemektedir. Hekim önerilerine uyarak risk grubundaki ve rutin aşı takvimine dahil bireylerin aşılarını zamanında yaptırması hayati önemdedir.
Ulusal Takvimde Koruma Sağlanan Hastalıklar ve Erişkin Aşıları
Genişletilmiş Bağışıklama Programı, difteri, boğmaca, tetanos, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, tüberküloz, polio, hepatit A, hepatit B, suçiçeği, Hemofilus influenza tip b (Hib) ve invaziv pnömokok hastalıklar olmak üzere toplam 13 hastalığa karşı koruma sağlar. Erişkinlerde ise düzenli takvime göre; sağlıklı bireylere her 10 yılda bir tetanos-difteri aşısı; gebelere tetanos-difteri, boğmaca ve influenza aşıları; 65 yaş ve üzerindekilere ise zatürre ve grip aşıları uygulanmaktadır.
Özellikle risk gruplarındaki kişilere kızamık, kızamıkçık, kabakulak, suçiçeği, hepatit A ve B, pnömokok, grip ve meningokok gibi ek aşıların önerildiği ve uygulandığı hatırlatılmalıdır.
Altı Bileşenli Karma Aşı ve Çocuk Koruması
Nisan ayından itibaren uygulanan altı bileşenli aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB), difteri, boğmaca, tetanos, çocuk felci, Hemofilus influenza tip b ve hepatit B’ye karşı aynı anda koruma sağlar. Bu karma aşı ile çocuklara daha az enjeksiyon yapılırken, birden fazla hastalığa karşı etkin koruma sağlanması amaçlanır.
Hepatit A aşısının 2012’de Ulusal Aşı Takvimi’ne dâhil edilmesi sonrası hastalığın görülme sıklığında kayda değer düşüş yaşanmış ve Türkiye, Avrupa ortalamasının altına inerek dünya genelinde düşük görülme oranlarına ulaşmıştır.
Yerli Üretim, Teknoloji Transferi ve Aşıların Sağlanması
Sağlık alanında yerli üretim kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar sürüyor. Bu kapsamda hepatit A ve suçiçeği aşıları teknoloji transferi yoluyla yerelleştirilerek bir yılı aşkın süredir temin edilmektedir. Hepatit A aşısının formülasyon ve dolum işlemleri ilk kez Türkiye’de yürütülmüş ve tüm illerde kullanıma sunulmuştur.
Aşı takvimindeki ürünlerin, başta kuduz aşısı olmak üzere, Türkiye’de üretilmesine yönelik çalışmalar kararlılıkla devam etmektedir. Bu sayede arz güvenliği ve maliyet etkinliği artırılmaya çalışılmaktadır.
Aşı Uygulama Noktaları ve Ücretlendirme
Aşılar başta Aile Sağlığı Merkezleri olmak üzere Toplum Sağlığı Merkezleri, Sağlıklı Hayat Merkezleri, Göç Sağlığı Merkezleri, Seyahat Sağlığı Merkezleri ve hastanelerde rutin takvime uygun şekilde sunulur. Ulusal Çocukluk Dönemi Aşı Takvimi ile risk grubuna yönelik aşıların büyük bölümü Sağlık Bakanlığı tarafından ücretsiz olarak uygulanmaktadır.
