ABD Kongresi’ne bağlı Kongre Araştırma Servisi (CRS) tarafından hazırlanan son rapor, Epic Fury Operasyonu kapsamında 28 Şubat 40 günlük muharebe dönemi arasında kaybedilen veya hasar gören 42 ABD hava aracını belgeledi. Rapor; medya kaynakları, Savunma Bakanlığı ve CENTCOM açıklamalarından derlenen bilgiler ışığında, operasyona ilişkin platform bazlı kayıp tablosunu ve operasyonun mali-yapısal sonuçlarını sunuyor.
Raporun kayda geçirdiği adetler arasında hem yüksek teknoloji savaş uçakları hem de insansız hava araçları yer alıyor; maliyetlerin milyarlarca dolara ulaştığı belirtiliyor.
Kayıpların türleri ve sayısal dağılımı
CRS’nin listesindeki platformlar şu şekilde sıralandı:
| Platform | Adet |
|---|---|
| F-35A Lightning II | 1 |
| A-10 Thunderbolt II | 1 |
| E-3 Sentry (AWACS) | 1 |
| HH-60W Jolly Green II | 1 |
| MQ-4C Triton | 1 |
| MC-130J Commando II | 2 |
| F-15E Strike Eagle | 4 |
| KC-135 Stratotanker | 7 |
| MQ-9 Reaper | 24 |
Başlıca olaylar ve sahne arkası
Rapor, ilk büyük kayıpların 1–2 Mart tarihlerinde yaşandığını aktarıyor: Kuveyt Hava Kuvvetleri’ne ait bir F/A-18 Hornet’in, Kuveyt semalarında dost ateşi sonucu üç F-15E Strike Eagle’ı düşürmesiyle başlayan zincirleme olaylar sonrası dört F-15E’den biri 3 Nisan’da İran üzerinde ayrıca vuruldu. Tüm F-15E mürettebatları fırlatma koltuklarıyla atlayarak kurtarıldı.
12 Mart’ta bir KC-135 tanker, batı Irak üzerinde yakıt ikmali sırasında düştü ve altı mürettebat hayatını kaybetti; CRS listesinde bildirilen tek can kaybı bu olay oldu. CENTCOM, bu kaybın düşman veya dost ateşinden kaynaklanmadığını belirtti.
Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’ne yapılan saldırılar, yerde bulunan KC-135’lere hasar vererek tanker kayıplarını toplamda yediye çıkardı. Ayrıca 19 Mart’ta görev esnasında bir F-35A’ya yerden ateşle hasar verildi, uçak üsse dönebildi.
27 Mart saldırısı sırasında Prens Sultan’da park halindeki bir E-3 Sentry’ye hasar verildiği ve bazı kaynakların uçağın hurdaya çıktığını bildirdiği raporda yer alıyor. İlgili fotoğraflar, uçağın arka gövdesinde büyük yanıklar ve etrafa saçılmış enkaz gösteriyor.
Kayıpların operasyonel etkileri
CRS raporu, insansız hava araçlarının en ağır darbeyi aldığını; 42 kaybın 25’inin İHA’lara ait olduğunu belirtiyor. Listede 24 MQ-9 Reaper ile 14 Nisan’daki kazada kaybedilen bir MQ-4C Triton da bulunuyor. ABD Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Kenneth Wilsbach’ın ifadesiyle, MQ-9 Reaper operasyon boyunca kritik rol oynamaya devam etti ve başka hiçbir platformun performansının onunla kıyaslanamayacağı vurgulandı.
A-10’un 3 Nisan’da bir arama-kurtarma görevi sırasında vurularak düşmesi ve pilotun kurtarılması; MC-130J’lerin İran’daki pistten kalkış yapamaması üzerine iki MC-130J’nin imha edilmesi ve ilgili görev esnasında HH-60W helikopterinin hafif ateş alması gibi olaylar operasyonun karmaşıklığını gösteriyor. ABD, İran içinde ayrıca bazı MC-130J ve MH-6 Little Bird helikopterlerini yerde imha ettiğini bildiriyor.
Dikkat çeken tutarsızlıklar ve eksikler
Birçok yayında E-3 Sentry’nin sadece hasar almadığı, tamamen hurdaya çıktığı iddia ediliyor. Raporda yer alan fotoğraflar ve bağımsız yayınların tespitleri, en az bir E-3’ün kullanılamaz hale geldiğini destekliyor. Öte yandan HH-60W kayıp sayısının raporda düşük gösterilmiş olabileceği ve MH-6 Little Bird helikopterlerinin listede yer almadığına dair açık kaynaklarda çelişkili bilgiler bulunuyor.
Bazı analistler, İran’daki pistte imha edildiği öne sürülen C-130 enkazlarının yanında yanmış küçük helikopter görüntüleri olduğuna dikkat çekerek CRS listesinin eksik kalmış olabileceğini belirtiyor.
Savaşın maliyeti
Pentagon Denetçi Vekili Jules Hurst, Temsilciler Meclisi’nde yaptığı sunumda operasyon maliyetinin 25 milyar dolardan güncellenerek yaklaşık 29 milyar dolara yükseldiğini açıkladı. Hurst, bu artışı ekipman onarım ve yenileme maliyetleri ile personeli harekât bölgesinde tutmanın ek yüklerine bağladı. Ancak belirtilen rakama, bölgedeki üslerin ve tesislerin onarım masrafları dahil değil.
CRS raporu Epic Fury Operasyonu’nun hava gücü tarafında önemli platform kayıpları yaşandığını, özellikle İHA’ların ağır bir maliyet ve operasyonel boşluk yarattığını ve toplam maliyetin kısa sürede yükseldiğini gösteriyor. Rapor aynı zamanda bazı platformlar ve kayıp sayıları konusunda hâlâ belirsizlikler bulunduğuna işaret ediyor.
