İnsanoğlunun gökyüzüne olan merakı artık sadece keşif arzusuyla sınırlı kalmıyor, orada nasıl hayatta kalınacağı sorusu üzerine yoğunlaşıyor. Uzayda sürdürülebilir bir yaşam kurmanın en temel şartı ise kuşkusuz gıda üretiminden geçiyor. Bu doğrultuda İzmir, uzay tarımı konusunda Türk ve Japon bilim dünyasını bir araya getiren kritik bir buluşmaya ev sahipliği yaptı. Yaşar Üniversitesi kampüsünde düzenlenen özel sempozyumda, Ay’da kurulacak ekosistemin şifreleri bilimsel veriler eşliğinde tartışıldı.
Uzay misyonlarının başarısı için beslenme ihtiyacının çok daha ötesine bakmak zorundayız. Yaşar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Levent Kandiller’e göre, Ay üzerinde veya yörüngesinde kurulacak bir koloninin sürdürülebilirliği üç ana unsura dayanıyor. Sadece karın doyurmak yetmiyor; bitkilerin aynı zamanda oksijen kaynağı olması ve atık yönetimine dahil edilmesi planlanıyor. Ay’ın gelecekte Mars yolculukları için bir durak noktası olacağı düşünüldüğünde, bu üçlü dengenin kurulması hayati bir önem taşıyor.
Tuz Gölü’nden uzaya uzanan direnç
Türkiye’nin ilk insanlı uzay misyonunda yer alan “Extremophyte” deneyi, bu arayışın en somut örneklerinden birini oluşturuyor. Prof. Dr. İsmail Türkan liderliğindeki ekibin tasarladığı proje kapsamında, dünyada yalnızca Tuz Gölü çevresinde yetişen özel bir bitki olan “Schrenkiella parvula” Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) gönderildi. Bu bitki, aşırı tuzlu ve kurak ortamlara karşı gösterdiği direnç sayesinde Ay toprağının zorlayıcı şartları için en güçlü adaylar arasında yer alıyor. Mikroçekim ortamında bitkinin adaptasyon yeteneklerini inceleyen araştırma, bilim dünyası için bir ilki temsil ediyor.
Sempozyumda sadece biyolojik süreçler değil, teknik altyapı çalışmaları da paylaşıldı. İstanbul Aydın Üniversitesi’nden Prof. Dr. Cengiz Toklu, Apollo görevlerinden elde edilen verilerle dünyada ilk kez Ay toprağının (simülanı) birebir benzerini ürettikleri çalışmanın detaylarını aktardı. Japonya’dan gelen Prof. Dr. Hideyuki Takahashi ve Prof. Dr. Atsushi Higashitani ise bitki büyümesi ile hayvan refahı arasındaki ilişkiyi inceleyen deneylerini katılımcılarla paylaştı. Bilim insanları, geleceğin uzay kolonilerinde tarımın nasıl bir merkez teşkil edeceğini tüm yönleriyle ortaya koydu.
