Kadın Hastalıkları ve Doğum/Jinekolojik Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Öz, 8 Mayıs Dünya Yumurtalık Kanseri Farkındalık Günü dolayısıyla yumurtalık kanserinin belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi. Prof. Dr. Öz, “Kadın sağlığını tehdit eden hastalıklar arasında yer alan yumurtalık kanseri, sinsi ilerleyişi ve geç belirti vermesi nedeniyle en riskli jinekolojik kanserlerden biri olarak öne çıkıyor. Erken dönemde fark edilmesi zor olan bu hastalıkta farkındalık hayati önem taşıyor. Kadınlarda en sık görülen kanserler arasında 8’inci sırada yer alan yumurtalık kanseri, jinekolojik kanserler içinde ölüm oranı en yüksek olan hastalık olarak biliniyor. Yaşam boyu görülme riski yaklaşık yüzde 1-1,5 arasında değişirken, en sık menopoz sonrası 55-60 yaş aralığında ortaya çıkıyor. En sık, yumurtalık ve tüplerin yüzeyini örten hücrelerden kaynaklanan ‘epitelyal over kanseri’ görülüyor. Hastalığın gelişiminde en önemli risk faktörü genetik yatkınlık. Özellikle BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonunu taşıyan kadınlarda yumurtalık kanseri riski belirgin şekilde artıyor. Bunun yanı sıra ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsünün bulunması, ileri yaş, hiç doğum yapmamış olmak ve endometriozis gibi durumlar da risk faktörleri arasında yer alıyor. Öte yandan doğum sayısının fazla olması ve doğum kontrol haplarının uzun süre kullanılması hastalığa karşı koruyucu etki gösterebiliyor” diye konuştu.
‘ERKEN EVRELERDE BELİRTİ VERMİYOR’
Prof. Dr. Öz, yumurtalık kanserinin erken evrelerde belirti vermediğini söyleyerek, “Adet düzensizliği ya da menopoz sonrası kanama gibi dikkat çekici bulgulara yol açmaması, hastalığın fark edilmesini zorlaştırıyor. Ayrıca meme ve rahim ağzı kanserlerinde olduğu gibi etkili bir tarama programının bulunmaması da erken tanıyı güçleştiriyor. Bu nedenle hastaların büyük bir bölümü hastalık ilerledikten sonra, karın şişliği, hazımsızlık, bulantı ve karında sıvı birikimi gibi şikayetlerle sağlık kuruluşlarına başvurmaktadır. Her ne kadar erken dönemde belirgin bulgular olmasa da vücudun verdiği bazı sinyaller dikkatle takip edilmelidir. Aşağıdaki şikayetlerin uzun sürmesi ve giderek artması durumunda mutlaka bir hekime başvurulması gerekmektedir. Sürekli ve artan karın şişkinliği, gaz hissi, erken doyma ve iştahsızlık, alt karın veya kasık bölgesinde ağrı ya da baskı hissi, sık veya ani idrara çıkma, kabızlık gibi bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, açıklanamayan kilo değişiklikleri, halsizlik ve yorgunluk özellikle karın şişkinliği, erken doyma ve pelvik ağrının birlikte görülmesi önemli bir uyarı işaretidir” dedi.
Prof. Dr. Öz, sözlerini şöyle sürdürdü; “Yumurtalık kanseri tanısı, tek bir testle değil; hastanın şikayetleri, fizik muayene bulguları ve çeşitli görüntüleme yöntemleri ile konulmaktadır. İlk aşamada genellikle transvajinal ultrasonografi tercih edilirken, gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans (MR) gibi ileri görüntüleme yöntemlerine başvurulmaktadır. Nadiren seçilmiş vakalarda pozitron emisyon tomografisi (PET-BT) görüntülemesine başvurulabilmektedir. Kan testlerinde CA-125 başta olmak üzere çeşitli tümör belirteçleri de tanıya yardımcı olmaktadır. Kesin tanı ise, cerrahi sonrası yapılan patolojik inceleme ile konulmaktadır. Yumurtalık kanseri tedavisine kanserin cinsine, yayılım durumuna ve hastanın performans durumuna göre karar verilmektedir. Multidisipliner bir yaklaşım söz konusudur. Başta jinekolojik onkoloji cerrahisi ve medikal onkoloji olmak üzere girişimsel radyoloji, genel cerrahi, nükleer tıp, radyasyon onkolojisi gibi branşlar tedavide
rol oynamaktadır. Tedavi süreci ise hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna göre planlanıyor. Cerrahi, tedavinin temelini oluştururken, çoğu hastada kemoterapi de uygulanıyor. Gerekli durumlarda cerrahi öncesinde kemoterapi verilerek tümörün küçültülmesi hedeflenebiliyor.”
‘HEDEFE YÖNELİK AKILLI TEDAVİ’
Prof. Dr. Öz, yeni nesil tedaviler ile ilgili, “Son yıllarda yumurtalık kanseri tedavisinde önemli gelişmeler yaşanıyor. Uygun hastalarda hedefe yönelik akıllı tedavi ajanları kullanıma girmiştir. En çok bilinenler ‘bevacizumab’ (tümör etrafında yeni damar oluşumunu baskılayarak işlev görür) ve ‘PARP inhibitörleri’ (örneğin BRCA mutasyonu gibi tümöre ait bir takım genetik mutasyonları kullanarak tümöral hücrelerin seçici olarak ölümüne neden olan ilaç grubu) gibi hedefe yönelik tedavi şekilleridir. Seçilmiş olgularda cerrahi sırasında batın içerisine sıcak kemoterapi (HİPEK) uygulaması gibi birtakım yöntemler de kullanılabilmektedir” dedi.
‘HASTALIĞIN ERKEN FARK EDİLMESİ BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR’
Prof. Dr. Öz, yumurtalık kanserinde erken teşhisin tedavi başarısını doğrudan etkilediğini ifade ederek, “Erken evrede yakalanan hastalarda 5 yıllık sağ kalım oranı yüzde 90’lara kadar çıkarken, ileri evrelerde bu oran yüzde 30’lara kadar düşebiliyor. Bu nedenle hastalığın erken fark edilmesi büyük önem taşımaktadır. Yumurtalık kanserinden tamamen korunmak mümkün olmasa da bazı önlemlerle risk azaltabilmektedir. Doğum kontrol haplarının uzun süre kullanımı, doğum yapmak ve emzirmek koruyucu etki göstermektedir. Ayrıca tüplerin bağlanması veya cerrahi olarak alınması da riski düşüren yöntemler arasında yer alıyor. Yüksek risk grubunda bulunan, 40’lı yaşlardan sonra, özellikle BRCA mutasyonu taşıyan kadınlarda ise aile planlaması tamamlandıktan sonra yumurtalık ve tüplerin cerrahi olarak alınması en etkili korunma yöntemi olarak önerilmektedir. Yumurtalık kanserine karşı farkındalığın artırılması gerekmektedir. Yumurtalık kanseri sessiz ilerler, vücudunuzdaki küçük ama kalıcı değişiklikleri görmezden gelmeyin” diye konuştu.
