2019 yılında Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyine yönelik askeri operasyonunun ardından Kanada, Ankara’ya yönelik silah ihracat kısıtlamaları uygulamaya başlamıştı. Bu karar, özellikle Baykar ve Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’ni (TUSAŞ) doğrudan etkilemişti. Her iki şirket de o dönemde Kanada merkezli Wescam tarafından üretilen elektro-optik ve kızılötesi kamera sistemlerini kullanıyordu. Ambargo sonrası Türkiye, yerli alternatiflere yönelerek kendi elektro-optik ve IR sistemlerini geliştirmeye başlamıştı. Aradan geçen süreçte Türkiye’de bu alanda faaliyet gösteren çok sayıda yerli üretici ortaya çıktı. Aselsan’ın ASELFLIR sistemi bu alanda öne çıkmıştı.
Görüşmeler erken aşamada
Bugün ise Kanada’nın geçmişte yaptırım uyguladığı Türk savunma sanayii ürünlerini satın alma ihtimalini değerlendirdiği belirtiliyor. Bu, iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinde yeni bir dönemin sinyali olarak yorumlanıyor.
Konuya yakın bir yetkili, Kanada’nın özellikle MALE sınıfı, yani orta irtifa uzun havada kalış kapasitesine sahip İHA sistemleriyle ilgilendiğini söyledi. Bayraktar TB2, TB3, Akıncı ile Tusaş Anka ve Aksungur bu sınıfa giren ürünler arasında yer alıyor.
Yetkili, görüşmelerin henüz erken aşamada olduğunu ve somut bir anlaşmaya dönüşmeyebileceğini belirtse de Kanada’daki değişiminin net biçimde hissedildiğini ifade etti.Geçtiğimiz hafta İstanbul’da düzenlenen bir panelde konuşan Kanada Savunma Tedarikinden Sorumlu Devlet Bakanı Stephen Fuhr da Türkiye ile savunma alanındaki iş birliğini artırmak istediklerini açık şekilde dile getirdi. Fuhr, Ankara’nın savunma sanayiinde güçlü olduğu alanlarda Kanada’nın ortak çalışmaya hazır olduğunu söyledi.
Defense News’e verdiği ayrı bir röportajda ise Fuhr, mühimmat üretimi, insansız hava araçları ve anti-dron sistemlerini potansiyel iş birliği alanları arasında gösterdi. Kanada’nın yalnızca hazır ürün satın almak istemediği, bunun yerine ortak geliştirme projelerine de sıcak baktığı ifade edildi.
ABD’ye güven azalıyor
Kanada’nın Türkiye’ye yaklaşımındaki değişimde ABD faktörünün önemli rol oynadığı da öne sürülüyor. Konuya yakın bir başka yetkili, ABD Başkanı Donald Trump döneminde ABD’ye duyulan güvenin zedelendiğini ve Kanada’nın artık Amerikan savunma sistemlerine tam bağımlı kalmak istemediğini söyledi. Bilindiği üzere Trump, Kanada’yı eyalet olarak nitelemiş ve devlet Başbakan’ından vali olarak bahsetmişti.
Yetkiliye göre Kanada, savunma tedarikinde çeşitliliği artırmayı hedefliyor. Bu nedenle Türkiye gibi alternatif savunma sanayii ortakları daha fazla önem kazanıyor.
Aktarılanlara göre Kanada Başbakanı Mark Carney’nin temmuz ayında Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesi kapsamında Türkiye’ye gelmesi bekleniyor. Ancak diplomatik kaynaklar, Carney’nin ekim ayında Türkiye’ye ayrı bir resmi ziyaret gerçekleştirmeyi planladığını da aktarıyor.
Fuhr, bu konu hakkında “Yakın gelecekte başbakanımızın buraya birkaç kez gelerek, Türkiye ile ileride daha fazla ikili işbirliği yapmaya ne kadar ilgi duyduğumuzu ve ne kadar kararlı olduğumuzu göstereceğini göreceksiniz” dedi.
