Malezya, Norveç’in Naval Strike Missile (NSM) sistemine yönelik ihracat onaylarını teslimata günler kala geri çekmesinin ardından tazminat talep etmeye hazırlanıyor. Savunma Bakanı Mohamed Khaled Nordin, hükümetin söz konusu anlaşmanın bedelinin yaklaşık %95’ini ödediğini belirterek hem ödenen tutarı hem de sözleşme ihlalinden kaynaklanan zararları talep edeceklerini açıkladı.
Konu, 2018’de Norveçli Kongsberg ile imzalanan ve 6 adet Sahil Muharebe Gemisi için NSM füzelerini kapsayan 124 milyon euro tutarındaki sözleşmeye dayanıyor. Kongsberg, lisanslama kararlarının Norveç makamlarının yetkisinde olduğunu ve mevcut düzenlemelere uygun hareket ettiklerini ifade etti.
Norveç’in İhracat Kararı ve Resmi Gerekçeler
Norveç Dışişleri Bakanlığı, Oslo’nun ihracat kontrol rejimlerinde son yıllarda yapılan sıkılaştırmalar nedeniyle bazı savunma teknolojilerinin ihracatına ilişkin lisansları iptal ettiğini yineledi. Bakanlık, bu kararın Malezya’yı etkilemesinden üzüntü duyduklarını belirtti ve “Norveç tarafından geliştirilen en hassas savunma teknolojilerinin ihracatı, müttefiklerimiz ve en yakın ortaklarımızla sınırlı olacaktır.” şeklinde açıklama yaptı.
Malezya’nın Resmi Tepkisi ve Hukuki Adımlar
Başbakan Enver İbrahim olayı “tek taraflı ve kabul edilemez” olarak nitelendirerek Norveç’e itirazını iletti. Hükümet yetkilileri sözleşmenin ciddi bir yükümlülük olduğunu vurgulayıp, sözleşmeden dönmenin stratejik ortaklık ilişkilerine zarar vereceğini savundu. Bakan Khaled ise hesaplamalar tamamlandığında sadece ödenen bedelin değil, sözleşme ihlali nedeniyle doğan diğer zararların da talep edileceğini belirtti.
“Şu anda hesaplamaları yapıyoruz; sadece ödediğimiz tutarı değil, aynı zamanda sözleşmenin ihlalinden doğan zararları da talep edeceğiz.”
Gemi Programı ve Lojistik Etkiler
Malezya’nın Maharaja Lela sınıfı kıyı muharebe gemisi projesi, ilk aşamada altı gemiden beşinin teslim edilmesi planlanan büyük bir programdı. Ancak yerel tersanenin teslimatta gecikmeleri, ekipman tedarikindeki aksaklıklar ve yeniden işleme sorunları nedeniyle program takviminde sarkmalar yaşandı. İlk geminin teslimatı, planlanan Ağustos 2026 tarihinden Aralık ayına ertelendi.
Bakan Khaled, programın devam edeceğini ancak Norveç’in izin iptali nedeniyle gemilere NSM füzesinin takılmayacağını söyledi. Ayrıca, alternatif füze sistemleri üzerinde değerlendirmeler yürütüldüğünü ancak uyumluluk gereksinimleri nedeniyle sürecin karmaşık olduğunu kaydetti.
Diplomatik Yankılar ve Bölgesel Etki Endişeleri
Başbakan Enver İbrahim bu kararın Malezya’nın savunma hazırlığını olumsuz etkileyeceğini ve bölgesel denge üzerinde daha geniş çaplı sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Hükümet, Norveç ile yapıcı diyalog kurmayı sürdürme niyetini ifade ederken aynı zamanda hukuki yollarla haklarını aramaya hazırlandığını açıkladı.
Norveç’in bu adımı, Avrupa ve küresel güvenlik politikalarındaki değişimlerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor; Oslo, hassas savunma teknolojilerinin ihracatını daha sıkı kriterlere bağladığını vurguladı.
