Rusya genelindeki çeşitli üniversitelerde öğrencilere, insansız hava aracı (İHA) birliklerine katılmaları karşılığında yüksek ücret, cephe gerisi görev garantisi ve bir yıl içinde ücretsiz eğitimle okula geri dönüş taahhüdü sunuluyor. Bu kampanya, Moskova’nın İHA teknolojilerinde üstünlük sağlamaya yönelik çabalarının bir parçası olarak dikkat çekiyor.
Bağımsız insan hakları kuruluşları, sözleşmelerin gençler için ciddi riskler barındırdığını belirtiyor. Resmî vaatler otonom veya uzaktan çalışma imkânı sunduğunu iddia etse de, aktivistler birçok öğrencinin aslında çatışma bölgelerine kaydırılma tehlikesiyle karşı karşıya olabileceğini vurguluyor.
Öğrencilerden ve hak savunucularından gelen endişeler
Sibirya’daki bir üniversite öğrencisi Andrey, kampüs etkinliklerinde askeri temsilcilerin ve “özel askeri operasyon” gazilerinin yer aldığı tanıtımların, öğrencilere zorla dayatılan bir baskı unsuru gibi hissettirdiğini söylüyor. Andrey, katıldığı Zoom mülakatında etkinliklerin rahatsız edici olduğunu ve olası risklerin öğrencilere anlatılmadığını ifade etti.
Moskova’daki bir başka öğrenci Danila ise dekanlıktan gelen yönlendirme sonucunda Savunma Bakanlığı ile görüşmeye çağrıldığını, bu bilgiyi öğrendiğinde daveti reddettiğini aktarıyor. Kampüs ilan panoları ve üniversite web sitelerinin büyük oranda bu tür askeri duyurularla dolu olduğu bildiriliyor.
Resmî açıklamalar ve uygulamadaki vaatler
Kremlin ve Savunma Bakanlığı yetkilileri zorlamaya yönelik iddiaları reddediyor; Rus yetkililer teklifin ilgili niteliklere sahip herkese yönelik genel bir çağrı olduğunu belirtiyor. Buna karşın hak savunucuları, yaşanan süreci “sessiz seferberlik” olarak nitelendiriyor ve gençlerin bilinçli rızasının sorgulanması gerektiğini söylüyor.
Vladivostok’taki Uzak Doğu Federal Üniversitesi tarafından yapılan bir ilanda, askere giden öğrencilere akademik izin, dönüşte ücretsiz eğitim ve yalnızca ilk yıl için 5,5 milyon ruble (yaklaşık 74.500 dolar) ödeme vaat ediliyor. Bu miktar, ülke ortalamasıyla kıyaslandığında taşra öğrencileri için oldukça etkileyici bulunuyor. Benzer şekilde, St. Petersburg’daki bir üniversite öğrencilerin görevlerinin “uzaktan, güvenli mesafeden icra edileceğini” iddia ediyor.
Genel değerlendirme
İHA teknolojilerinin savaş alanındaki rolünün artmasıyla birlikte Rusya’da gençlere yönelik bu tür katılım teşvikleri hız kazandı. Ne var ki, insan hakları savunucuları ve öğrenciler arasında bu kampanyanın getirdiği belirsizlik ve potansiyel tehlikeler konusunda ciddi kaygılar sürüyor.
