VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Sadi Özmeral ve Bekir Koçlar’ın kaleme aldığı, “Filistin’de Yabancı Yahudiler Meselesi” adlı eseri okurlarla buluşturuyor. Bu derinlikli çalışma, I. Dünya Savaşı’yla birlikte “düşman devlet uyruklu” statüsüne giren Yahudilere yönelik vatandaşlık politikalarını, sınır dışı uygulamalarının arka planını ve işleyişini, Filistin’deki siyonist örgütlenmenin yapısını ve faaliyetlerini, ayrıca “mağduriyet” söylemi etrafında şekillenen propaganda çalışmalarını geniş ve çok yönlü bir perspektifle ele alıyor.
VBKY’nin tarih kitaplığı, Sadi Özmeral ve Bekir Koçlar’ın imzasını taşıyan “Filistin’de Yabancı Yahudiler Meselesi” ile genişlemeye devam ediyor. Modern dünya tarihinin en kritik ve çok katmanlı hadiselerinden biri olan Filistin’e Yahudi göçü; Siyonizm düşüncesi, dinî telakkiler, emperyalist devletlerin bölge üzerindeki güç mücadelesi, Osmanlı Devleti’nin egemenlik anlayışı ve geleceğe dair kaygıları, nüfus politikaları ile vatandaşlık meselesi gibi pek çok unsurun iç içe geçtiği karmaşık bir tarihsel sürecin parçasıdır. Bu kitap, söz konusu çok boyutlu hikâyenin çoğu zaman göz ardı edilen ya da yeterince incelenmeyen yönlerine ışık tutmayı amaçlıyor; özellikle I. Dünya Savaşı’yla birlikte “düşman devlet uyruklu” statüsüne giren Yahudilere yönelik geliştirilen vatandaşlık politikalarını, sınır dışı uygulamalarının arka planını ve bu uygulamaların sahadaki yansımalarını ayrıntılı biçimde ele alıyor. Bununla birlikte Filistin’deki Siyonist örgütlenmenin yapısını, hedeflerini ve faaliyetlerini analiz ederken, “mağduriyet” söylemi etrafında şekillenen propaganda çalışmalarını da tarihsel bağlamı içinde değerlendiriyor. Farklı görüş ve yaklaşımları ihmal etmeyen, Osmanlı arşiv belgeleri, diplomatik yazışmalar ve dönemin yabancı basını başta olmak üzere zengin ve çok yönlü bir kaynakçaya dayanan bu çalışma hem akademik hem de genel okur için ufuk açıcı, özgün ve derinlikli bir çalışma niteliği taşıyor.
Kitaptan:
“Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na katılması, Osmanlı topraklarında bulunan düşman devlet vatandaşlarına yönelik düzenlemeler yapılmasını zorunlu kılmıştır. Osmanlı Devleti, düşman devlet topraklarındaki Osmanlı vatandaşlarının sorunsuz şekilde vatana dönüşünü sağlamak için sınırları içinde bulunan düşman devlet vatandaşlarının ülkeden çıkışını yasaklamıştır. Çıkarılan bir Meclis-i Vükela kararnamesinde, “Musevilere mahsus” ve “Musevilerden gayrı milletlere mahsus” şeklinde bir ayrım yapılmıştır. Osmanlı Devleti’nin düşman devlet vatandaşlarına yönelik politikasında Museviler/Yahudiler ile ilgili bir istisnanın bulunması, bu çalışmanın esin kaynağıdır.
Savaş esnasında Filistin’deki Yahudilere yönelik Osmanlı politikaları, şimdiye kadar gerektiği şekilde araştırılarak ortaya konulamamıştır. Isaiah Friedman tarafından kaleme alınan ve konuya ilişkin en kapsamlı çalışmalardan biri olan Germany, Turkey and Zionism 1897-1918 adlı eser, Osmanlı kaynaklarının kullanılmaması gibi ciddi bir eksiklik barındırmaktadır. Friedman, kitabının girişinde bu eksikliğe vurgu yaparken böyle bir işe giriştiği takdirde kitabın basımının sonsuza kadar ertelenebileceğini belirtmiştir. Konuyu ele alan diğer çalışmalarda da Osmanlı Arşivi ya hiç kullanılmamış ya da kısmen kullanılmıştır. Halbuki konuyla ilgili Osmanlı belgelerinin söyleyecek çok sözü vardır. Kuşkusuz politikanın asli icracısı olan, dolayısıyla konunun merkezinde bulunan devletin olaya nasıl yaklaştığı bu belgeler dikkate alınmadan ortaya konulamaz.”
Yazarlar Hakkında;
Sadi Özmeral: İlk ve orta öğrenimini Van’da tamamlamış; 2013 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi Tarih Bölümü’nden mezun olmuştur. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarih Bölümünde yüksek lisans öğrenimi görmüş (2017); aynı bölümde doktora derecesi almıştır (2024). I. Dünya Savaşı, savaş dönemi cephe gerisi manipülasyon ve dezenformasyon faaliyetleri, savaşın siviller üzerindeki etkileri gibi konular başlıca ilgi ve çalışma alanlarıdır.
Bekir Koçlar: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde öğretim üyesidir. İlk ve orta öğrenimini İzmir’in Tire ilçesinde tamamlamış; 1986 yılında Fırat Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden mezun olmuştur. Aynı üniversitede yüksek lisans öğrenimi görmüş (1990); Samsun 19 Mayıs Üniversitesi’nde doktora derecesi almıştır (1996). Cumhuriyet dönemi merkez-taşra ilişkileri, nüfus hareketleri, siyasi tarih, basın ve düşünce tarihi konularında yayınlar yapmıştır. Çalışmaları Türkiye Cumhuriyeti tarihi alanında yoğunlaşmaktadır.
KÜNYE
Yayınevi: VBKY
Kategori: Tarih
Yazan: Sadi Özmeral, Bekir Koçlar
Kitabın adı: Filistin’de Yabancı Yahudiler Meselesi
Kitap Editörü: Ali Adem Yörük
Kapak Görseli: Faruk Özcan
Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya
Son Okuma: Göktuğ İdiz
Sayfa sayısı: 200
